F-117 Nighthawk là máy bay tấn công tàng hình một chỗ ngồi, hai động cơ phản lực, do tập đoàn Lockheed của Mỹ phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Chương trình được triển khai bí mật từ cuối thập niên 1970, với mục tiêu tạo ra một phương tiện có thể xâm nhập sâu vào khu vực phòng không đối phương mà không bị radar phát hiện sớm.
Đây là nền tảng bay đầu tiên trên thế giới được thiết kế ngay từ đầu dựa trên nguyên lý giảm diện tích phản xạ radar.
Chiếc F-117 đầu tiên cất cánh thử nghiệm vào đầu thập niên 1980 và bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 1983 tại các căn cứ không quân bí mật ở bang Nevada.
Trong nhiều năm, sự tồn tại của loại máy bay này gần như không được công bố. Chỉ tới năm 1988, không quân Mỹ mới chính thức thừa nhận việc sở hữu một dòng máy bay tàng hình hoàn toàn mới.
Máy bay F-117 được đưa vào thực chiến lần đầu trong các chiến dịch không kích có độ chính xác cao, nơi nó đảm nhiệm vai trò tấn công các mục tiêu chiến lược được bảo vệ nghiêm ngặt.
Nhờ khả năng tàng hình và dẫn đường chính xác, máy bay này thường được sử dụng trong những đợt tấn công mở màn, đánh vào sở chỉ huy, trung tâm thông tin và các công trình kiên cố của đối phương.
Thành công của máy bay F-117 đã góp phần làm thay đổi tư duy tác chiến đường không, đặt nền móng cho sự ra đời của các thế hệ máy bay tàng hình sau này.
Máy bay tấn công tàng hình F-117 Nighthawk có chiều dài 20,1 m, sải cánh 13,2 m và chiều cao gần 3,8 m.
Trọng lượng cất cánh tối đa đạt khoảng 23.800 kg. Máy bay sử dụng 2 động cơ phản lực cánh quạt quạt gió đặt chìm trong thân để giảm tín hiệu hồng ngoại và radar.
Trần bay tối đa vào khoảng 14.000 m, tầm hoạt động xấp xỉ 1.700 km và có khả năng tiếp dầu trên không để mở rộng bán kính tác chiến.
Đặc điểm dễ nhận biết nhất của F-117 là hình dáng đa diện với nhiều mặt phẳng gãy khúc. Thiết kế này không nhằm tối ưu khí động học mà để tán xạ sóng radar theo nhiều hướng khác nhau, khiến tín hiệu phản hồi trở nên rất yếu.
Do đặc tính khí động học không ổn định, máy bay phải sử dụng hệ thống điều khiển bay điện tử hoàn toàn để duy trì trạng thái bay an toàn.
Về vũ khí, F-117 không được trang bị pháo hay tên lửa không đối không. Toàn bộ hỏa lực được đặt trong 2 khoang vũ khí bên trong thân, nhằm giữ nguyên khả năng tàng hình.
Tải trọng vũ khí tối đa khoảng 2.300 kg, thường bao gồm các loại bom dẫn đường chính xác như bom điều khiển bằng laser hoặc bom dẫn đường bằng hệ thống định vị vệ tinh, trong đó có bom xuyên phá chuyên dùng để tấn công mục tiêu kiên cố.
Mỗi lần xuất kích, F-117 thường mang 2 quả bom có độ chính xác cao, đánh trúng mục tiêu chỉ với sai số rất nhỏ.
Sau nhiều năm phục vụ, không quân Mỹ chính thức cho máy bay F-117 nghỉ hưu vào năm 2008, khi các dòng máy bay tàng hình thế hệ mới bắt đầu thay thế.
Tuy nhiên, thay vì loại bỏ hoàn toàn, một số khung thân F-117 được bảo quản tại căn cứ Tonopah ở Nevada trong điều kiện có thể phục hồi bay khi cần thiết.
không nhằm mục đích chiến đấu, mà phục vụ huấn luyện, thử nghiệm và đánh giá hệ thống. Theo kế hoạch hiện nay, một số máy bay F-117 sẽ tiếp tục được duy trì hoạt động bay tới năm 2034.
Chúng đóng vai trò giả lập mục tiêu tàng hình, giúp huấn luyện phi công và lực lượng phòng không đối phó với các mối đe dọa thế hệ mới, đồng thời hỗ trợ thử nghiệm radar và cảm biến tiên tiến.
Việc kéo dài thời gian hoạt động của máy bay F-117 cho thấy giá trị chiến lược đặc biệt của dòng máy bay này.
Dù không còn tham chiến, máy bay tàng hình F-117 vẫn là công cụ quan trọng để không quân Mỹ tích lũy kinh nghiệm thực tế trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi công nghệ tàng hình ngày càng đóng vai trò then chốt.
Việt Hùng