Bất ngờ với quan hệ giữa biến đổi khí hậu với giấc ngủ và nguy cơ bất bình đẳng kinh tế

4 giờ trướcBài gốc

Sương mù gây ra bởi nhiệt độ cao bao phủ thành phố Santiago, Chile năm 2023. Ảnh: AFP/TTXVN

Nhiệt độ tăng, giấc ngủ suy giảm

Theo Sixth Tone, nghiên cứu này vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Sustainability, hiện tượng nóng lên toàn cầu đang trực tiếp làm suy giảm chất lượng và thời lượng giấc ngủ của con người. Công trình do các nhà nghiên cứu từ Đại học Nam Kinh phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế như Đại học Harvard, Đại học Chicago (Mỹ) và Đại học Monash (Australia) thực hiện.

Các dữ liệu khoa học cho thấy nhiệt độ lý tưởng để con người ngủ ngon nằm trong khoảng 15-19 độ C. Khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng này, cơ thể khó duy trì trạng thái nghỉ ngơi sâu, dẫn đến giấc ngủ bị gián đoạn hoặc rút ngắn.

Trẻ em được xác định là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Việc thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến trí nhớ, khả năng tập trung, chỉ số thông minh (IQ) cũng như tốc độ xử lý thông tin, những yếu tố đóng vai trò quan trọng đối với năng lực học tập và thu nhập trong tương lai.

Kịch bản nóng lên toàn cầu và hệ lụy kinh tế

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành mô phỏng trên phạm vi 198 quốc gia và vùng lãnh thổ, sử dụng nhiều bộ dữ liệu khác nhau, bao gồm cả dữ liệu theo dõi giấc ngủ thông qua thiết bị đeo tay kết hợp với nhiệt độ môi trường.

Kết quả cho thấy, nếu thế giới tiếp tục theo kịch bản phát thải cao, khiến nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 4 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, mỗi người có thể mất trung bình 16,37 giờ ngủ mỗi năm so với giai đoạn những năm 2000.

Trong khi đó, nếu các mục tiêu của Thỏa thuận Paris được thực hiện hiệu quả và mức tăng nhiệt được giữ dưới 2 độ C, thời gian mất ngủ trung bình mỗi năm sẽ giảm đáng kể, xuống còn khoảng 3,42 giờ.

Đáng chú ý, bằng cách phân tích tác động của việc giảm thời lượng ngủ đối với phân bố IQ của trẻ từ 5 đến 14 tuổi, sau đó quy đổi sang năng suất lao động, các nhà khoa học ước tính thiệt hại kinh tế toàn cầu do thiếu ngủ có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD.

Bất bình đẳng gia tăng giữa các khu vực

Những tác động này không phân bổ đồng đều giữa các khu vực, mà có xu hướng đè nặng hơn lên các quốc gia đang phát triển.

Nghiên cứu chỉ ra rằng Trung Đông, Đông Nam Á và châu Phi là những khu vực có nguy cơ mất ngủ cao nhất do nhiệt độ tăng. Trong khi đó, châu Âu và châu Đại Dương chịu ảnh hưởng nhẹ hơn.

Chẳng hạn, dưới kịch bản phát thải cao, mỗi người tại Iceland chỉ mất khoảng 4,5 giờ ngủ mỗi năm. Ngược lại, tại một số khu vực ở Trung Đông và Đông Nam Á, con số này có thể vượt quá 20 giờ.

Sự chênh lệch này đồng nghĩa với việc các quốc gia kém phát triển - vốn đóng góp ít hơn vào lượng phát thải khí nhà kính - lại phải gánh chịu chi phí kinh tế tương đối lớn hơn nhiều. Nói cách khác, biến đổi khí hậu có thể làm sâu sắc thêm khoảng cách giàu nghèo giữa các khu vực trên thế giới.

Gợi mở chính sách thích ứng công bằng hơn

Tổ chức Khí tượng Thế giới cho biết năm vừa qua nằm trong nhóm những năm nóng nhất từng được ghi nhận, tiếp nối xu hướng nhiệt độ toàn cầu liên tục tăng. Trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026, xác suất xảy ra hiện tượng El Ninõ, vốn làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu, được dự báo sẽ tăng, kéo theo nguy cơ nắng nóng cực đoan.

Tại Trung Quốc, giai đoạn 2012 - 2021 được ghi nhận là thập kỷ nóng nhất trong lịch sử quan trắc, và xu hướng này vẫn tiếp tục trong những năm gần đây khi nhiệt độ mùa hè liên tục lập kỷ lục mới vào các năm 2022, 2024 và 2025.

Các nhà nghiên cứu cho rằng phát hiện này có thể giúp định hình các chính sách khí hậu công bằng hơn trong tương lai. Cụ thể, việc cắt giảm phát thải cần đi kèm với các giải pháp thích ứng như cải thiện điều kiện nhà ở, tăng cường khả năng làm mát vào ban đêm và bảo vệ nhóm dễ tổn thương, đặc biệt là trẻ em.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, giấc ngủ - một nhu cầu cơ bản của con người - đang trở thành yếu tố mới phản ánh và thậm chí khuếch đại những bất bình đẳng vốn đã tồn tại trong nền kinh tế toàn cầu.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/khoa-hoc-doi-song/bat-ngo-voi-quan-he-giua-bien-doi-khi-hau-voi-giac-ngu-va-nguy-co-bat-binh-dang-kinh-te-20260322024531696.htm