Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

5 giờ trướcBài gốc

Dấu chấm hết cho một kỷ nguyên

Cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/4/2026 tại Hungary đã diễn ra với một kịch bản mà ít ai có thể hình dung trọn vẹn chỉ một năm về trước. Sau hơn một thập kỷ rưỡi dưới sự dẫn dắt của Thủ tướng Viktor Orban - một chính khách kỳ cựu, đầy cá tính và được xem như biểu tượng cho làn sóng dân túy cánh hữu trên khắp châu Âu - người Hungary đã chọn một lối đi khác.

Ông Peter Magyar (cầm cờ) và các lãnh đạo đảng Tisza ăn mừng kết quả bầu cử hôm Chủ Nhật ở Budapest. Ảnh: WSJ

Theo truyền thông thế giới, kết quả kiểm phiếu sơ bộ ngay trong đêm 12/4 cho thấy đảng Tisza của ông Peter Magyar đã giành được thắng lợi áp đảo. Đến sáng 13/4, kênh truyền hình Al Jazeera cho biết, kết quả chính thức đã xác nhận thắng lợi vang dội của phe bảo thủ. “Với 97,35% số điểm bỏ phiếu đã được kiểm đếm trong cuộc bầu cử hôm Chủ nhật, đảng trung hữu của ông Magyar đã giành được 138 ghế trong Quốc hội gồm 199 ghế với 53,6% số phiếu bầu, trong khi đảng Fidesz theo chủ nghĩa dân tộc của ông Orban chỉ giành được 55 ghế với 37,8% số phiếu bầu”, bản tin của Al Jazeera nêu rõ.

Phát biểu sau khi biết kết quả kiểm phiếu, ông Magyar hào hứng tuyên bố về một bước ngoặt lịch sử của đất nước: “Như chúng tôi đã hứa, như chúng tôi đã hy vọng, hôm nay, ngày 12/4/2026, Hungary và hàng triệu người dân đã làm nên lịch sử một lần nữa, đúng 23 năm sau ngày diễn ra cuộc trưng cầu dân ý về việc gia nhập Liên minh châu Âu tại Hungary”. Nhà lãnh đạo này cũng kêu gọi ông Orban không đưa ra bất kỳ quyết định nào làm hạn chế quyền lực của chính phủ mới.

Về phần mình, ông Orban thừa nhận đây là một thất bại cay đắng, nhưng cũng bày tỏ tinh thần hợp tác với bên chiến thắng. “Kết quả bầu cử chưa chính thức nhưng tình hình đã rõ ràng và dễ hiểu. Kết quả bầu cử tuy đau lòng nhưng rất rõ ràng. Trách nhiệm và khả năng điều hành đất nước đã không được trao cho chúng tôi. Tôi đã chúc mừng người chiến thắng”, ông Orban phát biểu tại trụ sở chiến dịch tranh cử sau khi chúc mừng đối thủ Magyar. “Dù thế nào đi nữa, chúng ta sẽ phục vụ tổ quốc ngay cả khi ở phe đối lập”.

Theo giới quan sát, ông Orban dường như đã cảm nhận được sự thất thế của mình từ nhiều tháng trước cuộc bầu cử. Các cuộc thăm dò dư luận tại Hungary hồi cuối năm 2025 từng dự đoán rằng đảng Tisza của ông Magyar - đảng đã nhận được 29,6% số phiếu trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu hồi tháng 6/2024 - có thể giành được đa số áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary vào tháng 4/2026.

Các nhà phân tích cũng chung nhận định rằng, sự vươn lên của đảng Tisza là kết quả tất yếu của một quá trình tích tụ những bất ổn nội tại, dẫn tới niềm tin dành cho đảng Fidesz giảm sút nghiêm trọng. Trong nhiều năm qua, Hungary đã phải đối mặt với những thách thức kinh tế nghiêm trọng. Lạm phát tại quốc gia này thường xuyên nằm trong nhóm cao nhất Liên minh châu Âu (EU), có thời điểm vượt ngưỡng 20%, khiến sức mua của người dân bị bào mòn đáng kể. Tình trạng kinh tế chững lại, cùng với sự xuống cấp của các dịch vụ công như y tế và giáo dục, đã tạo ra một làn sóng ngầm không hài lòng trong lòng xã hội.

Ông Viktor Orban, người thường xuyên mâu thuẫn với Ủy ban châu Âu, sẽ rời cương vị sau 16 năm cầm quyền. Ảnh: CEPA

Ông Viktor Orban, người đã xây dựng một hệ thống quyền lực vững chắc dựa trên tư tưởng bảo thủ và sự ổn định, giờ đây đã không thể hóa giải được bài toán về đời sống dân sinh. Dù chính phủ đã nỗ lực thực hiện các biện pháp hỗ trợ trước bầu cử như kiểm soát giá thực phẩm và năng lượng, nhưng những liều thuốc tạm thời đó dường như là chưa đủ để xoa dịu sự mệt mỏi của cử tri. Vì thế, việc ông phải chấm dứt 16 năm cầm quyền cũng là một kịch bản không quá ngạc nhiên. Điều gây sốc chủ yếu nằm ở tỷ lệ phiếu bầu áp đảo dành cho đảng Tisza, một tỷ lệ còn cao hơn những gì các cuộc thăm dò trước đó từng dự báo.

Bầu không khí lạc quan và những hy vọng mới

Việc ông Orban nhanh chóng chúc mừng đối thủ ngay sau khi kết quả được định đoạt cho thấy những gì vừa diễn ra không phải là một cuộc lật đổ hay một cơn địa chấn cực đoan, mà là một sự chuyển giao quyền lực hòa bình, được quyết định một cách minh bạch qua những lá phiếu.

Ngay sau khi kết quả chính thức được công bố, một bầu không khí lạc quan đã bao trùm khắp Budapest và các thành phố lớn. Phản ứng của thị trường tài chính và các đối tác quốc tế là minh chứng rõ nét nhất cho tác động trực tiếp của cuộc bầu cử. Đồng Forint của Hungary đã có những dấu hiệu khởi sắc sau một thời gian dài suy yếu, phản ánh niềm tin của các nhà đầu tư vào một lộ trình cải cách kinh tế rõ ràng hơn.

Ông Peter Magyar được dự báo sẽ mở ra một bước ngoặt mới cho Hungary với cách tiếp cận hoàn toàn khác ông Orban. Ảnh: WSJ

Trong khi đó, ông Peter Magyar - người từng là một quan chức trong bộ máy của Fidesz trước khi tách ra thành lập đảng Tisza - đã nhanh chóng đưa ra những cam kết mang tính hàn gắn. Trong bài phát biểu chiến thắng, ông khẳng định cam kết sẽ đoàn kết tất cả người dân Hungary và cho rằng kết quả bầu cử, với tỷ lệ cử tri đi bầu lên tới mức kỷ lục gần 80%, là một sự ủy nhiệm lịch sử.

Phản ứng từ phía người dân Hungary, đặc biệt là tầng lớp trẻ và tầng lớp trung lưu tại các đô thị, là sự nhẹ nhõm và kỳ vọng. Họ nhìn thấy ở ông Magyar một gương mặt mới có khả năng mở ra hướng đi mới, cả về kinh tế lẫn quan hệ đối ngoại và đưa đất nước thoát khỏi cảnh trì trệ về kinh tế.

Sự chuyển dịch trên chính trường Hungary cũng ngay lập tức nhận được những tín hiệu tích cực từ Brussels và các thủ đô châu Âu. Trong nhiều năm, mối quan hệ giữa Budapest và EU đã rơi vào tình trạng đóng băng liên quan đến sự đối đầu giữa quốc gia Trung Âu này và Nghị viện châu Âu về một số vấn đề pháp quyền và phân bổ ngân sách. Kết quả bầu cử tại Hungary lần này, vì thế, được kỳ vọng như một chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa bế tắc.

Nhiều nhà lãnh đạo EU đã nhanh chóng chúc mừng ông Magyar. Ngay trong đêm 12/4, bà Ursula von der Leyen - Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) - đã gửi đi thông điệp hào hứng: “Hungary đã chọn châu Âu. Châu Âu luôn chọn Hungary. Một quốc gia giành lại con đường châu Âu của mình. Liên minh ngày càng vững mạnh... Trái tim châu Âu đang đập mạnh mẽ hơn ở Hungary đêm nay”. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đã nói chuyện với ông Peter Magyar để chúc mừng. “Đây là một chiến thắng... thể hiện sự gắn bó của người dân Hungary với các giá trị của Liên minh châu Âu và vai trò của Hungary trong châu Âu”, nhà lãnh đạo Pháp nhấn mạnh.

Hãng thông tấn Reuters cho biết, nhiều nhà lãnh đạo châu Âu đang rất hy vọng việc chấm dứt những động thái đối đầu của Hungary trong EU, có thể mở đường cho khoản vay 90 tỷ euro dành cho Ukraine vốn bị ông Orban ngăn chặn. Ngược lại, tờ Wall Street Journal nhận định, EU giờ đây sẵn sàng thảo luận về việc giải ngân các khoản viện trợ cho Hungary (có thể lên tới 17 tỷ euro) đang bị đóng băng do bất đồng giữa Brussels và Budapest. Đây sẽ là “phần thưởng” đầu tiên mà cử tri Hungary có thể cảm nhận được: Triển vọng về một nguồn lực tài chính dồi dào để tái thiết hạ tầng và hỗ trợ an sinh xã hội.

“Có thực mới vực được đạo”

Dư luận châu Âu nhìn chung đều kỳ vọng Hungary dưới sự điều hành của ông Peter Magyar sẽ mang một diện mạo năng động và cởi mở hơn. Trọng tâm của chính phủ mới chắc chắn sẽ đặt vào việc vực dậy nền kinh tế. Với khả năng nối lại dòng vốn từ EU, Hungary sẽ có cơ hội giảm bớt thâm hụt ngân sách mà không cần phải áp đặt các biện pháp thắt lưng buộc bụng khắc nghiệt. Điều này không chỉ giúp kiểm soát lạm phát mà còn tạo đà cho các ngành công nghiệp mũi nhọn và thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao.

Tỷ lệ cử tri Hungary đi bỏ phiếu lên mức kỷ lục, gần 80%. Ảnh: WSJ

Về đối ngoại, dù vẫn giữ vững những giá trị cốt lõi của quốc gia, Hungary dự kiến sẽ chọn một cách tiếp cận mang tính xây dựng và hòa nhập hơn trong lòng EU. Thay vì chọn lối đi "gai góc" và thường xuyên gây xung đột, chính phủ mới có thể sẽ đóng vai trò là một đối tác tin cậy, đóng góp vào sự đoàn kết của khối trong các vấn đề an ninh và năng lượng. Sự dịch chuyển này không đồng nghĩa với việc rũ bỏ hoàn toàn quá khứ, mà là sự điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh địa chính trị mới, nơi sự hợp tác mang lại lợi ích thực chất hơn là sự đối đầu đơn độc.

Nhưng, cũng vì thế, một bài toán kép đầy thách thức đang chờ đợi chính quyền mới của Hungary: Họ vừa phải đảm bảo tính liên tục của nền kinh tế, vừa phải tạo ra những thay đổi đủ rõ ràng để đáp ứng kỳ vọng của cử tri. Và, điểm mấu chốt nằm ở việc chính quyền mới sẽ lựa chọn cách tiếp cận nào: cải cách từng bước để đảm bảo tính bền vững, hay thúc đẩy thay đổi nhanh nhằm tận dụng “thời điểm chính trị”. Lời đáp cho câu hỏi này sẽ quyết định tốc độ và chiều sâu của quá trình chuyển đổi tại Hungary.

Tất nhiên, còn quá sớm để đưa ra cái nhìn thật sự mạch lạc về những đổi thay tại Hungary sau cuộc bầu cử. Trọng tâm của quốc gia này những ngày tới sẽ là trình tự pháp lý theo như quy định của hiến pháp. Cụ thể, Tổng thống Tamas Sulyok sẽ phải triệu tập Quốc hội mới trong vòng 30 ngày kể từ ngày bầu cử. Thủ tướng sẽ được Quốc hội bầu chọn bằng đa số phiếu đơn giản. Sau đó, tổng thống đệ trình đề cử thủ tướng - thường là ứng cử viên của đảng thắng cử - và Quốc hội sẽ bỏ phiếu về đề cử này.

Theo Reuters, với quy trình đó thì có lẽ phải đến tháng 5, chính phủ mới của Hungary mới chính thức được kiện toàn. Trước mắt, ông Magyar và đảng Tisza cần tập trung tính đến những phương án xử lý các di sản kinh tế vốn đã khiến Hungary rơi vào cảnh trì trệ. “Có thực mới vực được đạo”, đời sống dân sinh khởi sắc sẽ là đòn bẩy mạnh nhất giúp Hungary tự tin bước sang kỷ nguyên mới.

Nguyễn Khánh

Nguồn ANTG : https://antg.cand.com.vn/hau-truong/bau-cu-quoc-hoi-hungary-cuoc-chuyen-minh-lich-su-i802750/