Bầu cử sớm - 'canh bạc chính trị' đối với Thủ tướng Sanae Takaichi?

3 giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu trong buổi họp báo ngày 19/1. Ảnh: Reuters/CNA

Thủ tướng Sanae Takaichi, người mới đảm nhiệm cương vị lãnh đạo Chính phủ khoảng ba tháng, quyết định giải tán Hạ viện và ấn định ngày bầu cử vào ngày 8/2, với mục tiêu tận dụng làn sóng ủng hộ mạnh mẽ từ dư luận để củng cố vị thế cho liên minh cầm quyền do Đảng Dân chủ Tự do (LDP) đứng đầu.

Đặt cược vào sự ủng hộ

Kể từ khi nhậm chức, bà Takaichi đã nhanh chóng tạo dấu ấn chính trị rõ nét: thúc đẩy tăng chi tiêu quốc phòng, trình gói ngân sách bổ sung lớn nhất kể từ sau đại dịch Covid-19, đồng thời có những phát ngôn cứng rắn về Đài Loan khiến Trung Quốc phản ứng. Phong cách quyết đoán và xu hướng chính trị mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa đã giúp bà đạt mức tín nhiệm cao nhất đối với một Thủ tướng Nhật Bản trong hơn một thập niên qua.

Tuy nhiên, việc kêu gọi bầu cử sớm cũng đồng nghĩa với việc bà Takaichi đặt toàn bộ vị thế lãnh đạo của mình cũng như quyền lực lâu nay của LDP trước sự phán xét trực tiếp của cử tri, trong bối cảnh đời sống người dân đang chịu sức ép nặng nề vì chi phí sinh hoạt leo thang.

Bầu cử Hạ viện có ý nghĩa gì?

Cuộc bầu cử nhằm chọn ra 465 nghị sĩ Hạ viện, cơ quan quyền lực nhất trong Quốc hội Nhật Bản (Diet), có quyền thông qua ngân sách và bầu Thủ tướng. Trong số này, 289 ghế được bầu theo hình thức đơn vị bầu cử một ghế, còn 176 ghế được phân bổ theo tỷ lệ phiếu của các đảng tại các khu vực lớn hơn – một cơ chế cho phép các đảng xây dựng liên minh và chiến lược tranh cử linh hoạt.

Kết quả bầu cử sẽ không chỉ quyết định ai nắm quyền tại Tokyo, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng Nhật Bản theo đuổi các mục tiêu kinh tế, an ninh và đối ngoại trong những năm tới.

Mối quan tâm lớn nhất của cử tri

Theo các cuộc thăm dò dư luận, lạm phát và chi phí sinh hoạt là mối quan tâm hàng đầu của cử tri. Lạm phát tại Nhật Bản đã duy trì ở mức từ 2% trở lên trong hơn ba năm rưỡi, trong khi tiền lương tăng chậm, khiến thu nhập thực tế của nhiều hộ gia đình bị bào mòn.

Liên minh cầm quyền cam kết tạm ngừng thu thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm trong hai năm, một biện pháp được kỳ vọng giúp giảm áp lực cho người dân. Tuy nhiên, chi phí cho chính sách này ước tính lên tới 5.000 tỷ yên mỗi năm, và Chính phủ vẫn chưa làm rõ nguồn tài chính để thực hiện.

Đồng yên yếu càng làm trầm trọng thêm tình hình khi giá nhập khẩu thực phẩm và năng lượng tăng cao. Trong khi đó, làn sóng du lịch quốc tế bùng nổ lại khiến một bộ phận cử tri cảm thấy bị gạt ra bên lề ngay trên chính quê hương mình – tâm lý mà các đảng theo khuynh hướng dân túy và dân tộc chủ nghĩa đang tìm cách khai thác.

Các lực lượng chính trên chính trường

LDP, đảng cầm quyền gần như liên tục từ năm 1955, vẫn được coi là “đảng của Chính phủ”, nhưng ngày càng bị giới trẻ chỉ trích là bảo thủ, chậm thay đổi và phải chịu trách nhiệm cho nợ công cao cũng như tiền lương trì trệ.

Liên minh cầm quyền hiện nay gồm LDP và đảng Đổi mới Nhật Bản (Ishin) – một đối tác thiên hữu, ủng hộ mạnh mẽ việc tăng cường quốc phòng, nhưng có cơ sở ủng hộ tập trung chủ yếu tại Osaka.

Ở phe đối lập, đảng Dân chủ Lập hiến (CDP), cùng với Komeito – cựu đồng minh lâu năm của LDP – đã thành lập liên minh mới mang tên Liên minh Cải cách Trung dung, có thể khiến cuộc đua trở nên khó lường hơn dự kiến. Ngoài ra, các đảng nhỏ như Sanseito đang thu hút sự chú ý nhờ lập trường cứng rắn về nhập cư và bản sắc dân tộc.

Canh bạc sinh tử đối với Thủ tướng Takaichi

Bà Takaichi thừa nhận rằng, nếu liên minh cầm quyền không giành được đa số, khả năng cao bà sẽ bị thay thế. Ngay cả khi giữ được đa số mong manh, bà vẫn cần mở rộng rõ rệt số ghế để có thể tuyên bố giành được “ủy nhiệm chính trị” từ cử tri.

Một chiến thắng thuyết phục sẽ trao cho bà quyền lực cần thiết để thúc đẩy chương trình nghị sự đầy tham vọng: tăng chi tiêu quốc phòng, theo đuổi mô hình tăng trưởng dựa trên đầu tư công và củng cố vai trò của Nhật Bản như một cường quốc toàn cầu. Ngược lại, thất bại hoặc kết quả mờ nhạt có thể khiến bà nhanh chóng bị các “đầu não hậu trường” trong LDP siết chặt kiểm soát, giống như số phận của người tiền nhiệm Shigeru Ishiba.

Tác động vượt ra ngoài biên giới Nhật Bản

Là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, Nhật Bản có ảnh hưởng sâu rộng tới thị trường tài chính toàn cầu. Bất ổn liên quan đến bầu cử đã khiến đồng yên suy yếu và lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng, phản ánh sự lo ngại của nhà đầu tư về định hướng chính sách và kỷ luật tài khóa.

Về địa chính trị, chiến thắng của bà Takaichi sẽ giúp Nhật Bản tiếp tục lộ trình tăng cường quốc phòng và thắt chặt liên minh an ninh với Mỹ trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng hiện diện quân sự trong khu vực. Ngược lại, một kết quả bất lợi có thể làm chậm hoặc làm phức tạp những bước đi chiến lược này.

Cuộc bầu cử ngày 8/2 vì thế không chỉ là phép thử đối với cá nhân Thủ tướng Sanae Takaichi, mà còn là thời khắc quyết định hướng đi chính trị, kinh tế và chiến lược của Nhật Bản trong những năm tới.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/bau-cu-som-canh-bac-chinh-tri-doi-voi-thu-tuong-sanae-takaichi-10404420.html