Bể ngầm giúp chống ngập cho Hà Nội thế nào?

2 giờ trướcBài gốc

Bể ngầm khổng lồ dung tích lên đến 120 triệu m3

Những năm gần đây, Hà Nội liên tiếp hứng chịu các đợt mưa lớn gây ngập diện rộng, đặc biệt sau các cơn bão. Nhiều tuyến đường ngập sâu, giao thông tê liệt, phương tiện hư hỏng, đời sống người dân bị đảo lộn.

Theo UBND TP Hà Nội, nguyên nhân chủ yếu đến từ hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ, nhiều công trình đầu mối triển khai chậm, các hồ điều hòa theo quy hoạch chưa hoàn thiện, cùng với đó là việc quản lý hạ tầng thoát nước tại một số khu đô thị mới còn thiếu thống nhất.

Nhiều khu vực ở Hà Nội thường xuyên ngập úng khi mưa lớn.

Trong Quy hoạch Tổng thể Thủ đô vừa được thông qua, TP Hà Nội xác định chống ngập úng là một trong những thách thức hạ tầng lớn nhất, cùng với ô nhiễm môi trường và ùn tắc giao thông. Điểm nhấn đáng chú ý là nghiên cứu xây dựng hệ thống "bể ngầm khổng lồ" chứa nước mưa, dung tích khoảng 125 triệu m³, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2036–2045.

Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội sẽ phát triển đồng bộ không gian ngầm đa chức năng, kết hợp giao thông, bãi đỗ xe, thương mại và đặc biệt là thoát nước. Các công trình ngầm được tổ chức gắn với mạng lưới giao thông vành đai, hướng tâm và xuyên tâm; kết nối hệ thống thu gom nước mưa, trạm bơm và các bể chứa ngầm quy mô lớn.

Trong tái cấu trúc đô thị, định hướng hạ tầng ngầm với việc đầu tư hệ thống công trình công cộng ngầm, bãi đỗ xe ngầm và đặc biệt là giao thông ngầm kết hợp bể ngầm chứa nước quy mô lớn nhằm giải quyết triệt để vấn đề ngập úng, đề xuất tỷ lệ ngầm hóa khu vực nội đô hơn 40% diện tích đất xây dựng đô thị.

"Đặc biệt, nghiên cứu xây dựng hệ thống bể ngầm khổng lồ chứa nước mưa kết hợp giao thông để giải quyết triệt để ngập úng", đồ án nêu. Bể ngầm khổng lồ dự kiến dung tích khoảng 125 triệu m3, được xây dựng trong giai đoạn 2036-2045.

Ngoài ra, đồ án cũng đề xuất nghiên cứu quy hoạch bổ sung các hồ điều hòa trữ nước, thoát nước, chống úng ngập tại khu vực có cốt nền thấp, thường xuyên ngập úng, kết hợp phát triển trồng rừng, đào hồ lớn tích nước dự trữ.

Thành phố cũng chủ trương xây dựng các trạm bơm công suất lớn, trường hợp khẩn cấp hoặc khu vực trũng thấp thường xuyên ngập úng, có thể sử dụng hệ thống bơm công suất lớn để chủ động bơm nước cho khu vực ngập.

Hà Nội có mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, lượng mưa chiếm 80–85% cả năm, tập trung cao điểm vào các tháng 7–9 với lượng mưa phổ biến 200–300 mm/tháng. Những năm gần đây, lượng mưa nhiều thời điểm vượt trung bình nhiều năm, khiến ngập úng xảy ra trên diện rộng, kéo dài sau các đợt bão lớn.

Thực tế, ý tưởng xây dựng hầm ngầm chứa nước mưa tại Hà Nội đã được đặt ra từ năm 2018. Công ty Thoát nước Hà Nội từng đề xuất các bể điều tiết tại những "điểm đen" ngập úng như phố Đường Thành hay khu vực Phan Bội Châu - Lý Thường Kiệt (Hoàn Kiếm). Đến nay, mới có bể ngầm tại phố Nguyễn Khuyến được hoàn thành và đưa vào sử dụng cuối năm 2021.

Công trình này đặt dưới sân trường THCS Lý Thường Kiệt, dung tích 2.000 m³, kết cấu bê tông cốt thép, dài 34 m, rộng 9 m, sâu 6,6 m. So với bể thí điểm này, phương án bể ngầm 125 triệu m³ trong quy hoạch tổng thể có quy mô lớn gấp khoảng 62.500 lần – cho thấy tham vọng rất lớn trong cách tiếp cận bài toán chống ngập.

Phải kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ

GS.TS Nguyễn Việt Anh, Trưởng Bộ môn Cấp thoát nước, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường – Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Phó Chủ tịch Hiệp hội cấp thoát nước Việt Nam cho rằng, giải pháp dài hạn phòng chống ngập lụt ở khu vực ngoại thành Hà Nội là cần quy hoạch khu dân cư cho phù hợp. Cần phải xây nhà cộng đồng cho người dân có chỗ tránh trú nếu xảy ra ngập úng. Kiểm soát dịch bệnh của người dân. Đưa ra cảnh báo sớm, để người dân có biện pháp thích ứng,…

Theo chuyên gia, dù áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp, các triển khai đầu tư xây dựng cơ bản nhưng vẫn chậm so với quy hoạch của Hà Nội. Cần ưu tiên thực hiện xây dựng các công trình đầu mối lớn. Áp dụng chuyển đổi số trong việc thoát nước để người dân biết thông tin để thích ứng kịp thời cho gia đình mình để phòng tránh…

Bên cạnh việc Hà Nội đang làm, quy hoạch thoát nước Hà Nội hiện nay vẫn lạc hậu so với bối cảnh đô thị phát triển. Vì vậy cần rà soát lại quy hoạch, lập ra mô phỏng thủy lực để rút ra kinh nghiệm trong quá trình ra quyết định. Khi xây dựng khu đô thị mới phải chạy thử, mô phỏng mô hình thủy lực để xem áp lực tạo ra thêm cho hệ thống thoát nước của thành phố là bao nhiêu qua biện pháp đánh giá tác động môi trường.

"Các khu đô thị xây dựng từ đất ruộng lên thành khối nhà với diện tịch mặt bê tông, sau đó đấu nối vào hạ tầng thoát nước của thành phố làm gia tăng áp lực lên hệ thống. Chỉ ra được nhà đầu tư khu đô thị đấy sẽ phải có trách nhiệm như thế nào? Vì vậy cần tăng trách nhiệm và sự đóng góp của chủ đầu tư khu đô thị với hạ tầng của thành phố để giảm thiểu úng ngập chung cho khu vực", GS.TS Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh.

GS.TS Nguyễn Việt Anh cho rằng Hà Nội nên tham khảo mô hình 5T gồm: Tách, Thấm, Trữ, Thoát, Trung chuyển; kết hợp giải pháp phi công trình như Thông tin, Thích ứng, Tiền. Ông nhấn mạnh cần ứng dụng công nghệ số phục vụ cảnh báo sớm và dự báo nguy cơ ngập úng.

"Tách là làm sao chia tách các lưu vực thành tiểu lưu vực nhỏ; Thấm là để tối đa cho nước mưa thấm xuống đất bằng bề mặt che phủ xanh trong quy hoạch thành phố; Trữ là chúng ta làm các hồ điều hòa, bể ngầm trữ nước; Thoát là xây dựng cống, kênh, mương, kết nối liên hoàn; Trung chuyển tức là cần có các trạm bơm đủ công suất để thoát nước cưỡng bức khi các hệ thống kia không thoát kịp. Thông tin nghĩa là áp dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để dự báo, đưa ra kịch bản, sử dụng ứng dụng phần mềm hỗ trợ ra quyết định đúng; Thích ứng là người dân phải đồng hành, chủ động ứng phó, chia sẻ với thành phố; Tiền tức là đủ nguồn lực thực hiện giải pháp công trình và phi công trình", GS.TS Nguyễn Việt Anh giải thích

Không chỉ giải quyết ngập úng, chiến lược phát triển hạ tầng ngầm còn góp phần giảm ùn tắc giao thông, mở rộng không gian dịch vụ – thương mại và nâng cao chất lượng sống đô thị. Việc tích hợp đa chức năng trong cùng một không gian ngầm cho thấy Hà Nội đang chuyển từ tư duy xử lý sự cố sang tư duy quy hoạch thích ứng dài hạn.

Nếu được triển khai đúng lộ trình, hệ thống "bể ngầm khổng lồ" và mạng lưới không gian ngầm đa năng sẽ trở thành nền tảng hạ tầng quan trọng, giúp Thủ đô chủ động hơn trước mưa lớn, ngập lụt và những thách thức đô thị trong nhiều thập kỷ tới.

Lan Tường

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/be-ngam-giup-chong-ngap-cho-ha-noi-the-nao-169260203092035139.htm