10h sáng, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tiếp nhận người đàn ông 47 tuổi được người thân dìu vào viện. Miệng ông méo cứng, phát âm khó, những câu nói đứt quãng, méo tiếng nhưng vẫn đủ để bác sĩ hiểu điều khiến ông hoảng sợ. Vài ngày trước đó, ông vô tình quệt tay vào đinh. Vết thương quá nhỏ nên chỉ rửa nước rồi bỏ qua, không tiêm phòng. Khi nhập viện, vết xước trên tay đã khô, gần như lành hẳn, không còn dấu hiệu nhiễm trùng.
Thế nhưng, phía sau vết thương tưởng như vô hại ấy là bi kịch. Các bác sĩ yêu cầu người nhà không nắn bóp tay chân bệnh nhân, không để bệnh nhân cúi đầu hay kích thích mạnh, bởi chúng có thể kích hoạt những cơn co cứng cơ dữ dội - dấu hiệu điển hình và nguy hiểm của uốn ván. Sau khoảng 30 phút theo dõi, kiểm tra, bệnh nhân được chỉ định đặt Catheter tĩnh mạch trung tâm (CVC).
Trong hình, nhân viên y tế đang thực hiện thủ thuật đặt Catheter cho bệnh nhân. Đây là thủ thuật giúp tiêm thuốc và truyền dịch liên tục trong thời gian dài, phục vụ hồi sức và theo dõi sát các chỉ số tim mạch, huyết áp. Thủ thuật này đặc biệt quan trọng trong những trường hợp bệnh nhân không thể ăn uống bằng đường miệng hoặc cần chăm sóc tích cực, bởi người mắc uốn ván thường phải điều trị kéo dài và cần kiểm soát chặt chẽ tình trạng toàn thân.
Những tiếng "bíp" báo động vang lên cũng đủ khiến bầu không khí vốn đã đặc quánh sự căng thẳng trở nên khó thở. Chia sẻ với Tri Thức - Znews, thạc sĩ, bác sĩ nội trú Trương Tư Thế Bảo cho biết khoa đang điều trị hơn 10 bệnh nhân uốn ván với mức độ nặng nhẹ khác nhau. Trong đó, những trường hợp rất nặng, đang ở giai đoạn nguy kịch. So với cùng kỳ năm ngoái, số bệnh nhân uốn ván có xu hướng gia tăng.
"Với các trường hợp nhẹ, biểu hiện thường chỉ là cứng một vài nhóm cơ, phổ biến nhất là cứng cơ hàm. Tuy nhiên, ở những ca nặng hơn, bệnh nhân đã được xử trí ban đầu tại tuyến dưới, thậm chí có người đã phải đặt nội khí quản hoặc mở khí quản trước khi chuyển lên tuyến trên", bác sĩ Bảo nói.
Giữa không gian trắng lạnh của phòng hồi sức, bệnh nhân nằm bất động, sự sống hoàn toàn phó thác vào những nhịp đẩy cơ học của máy thở. Từng ống nội khí quản luồn sâu, dây sensor chằng chịt trên lồng ngực không chỉ là thiết bị y tế, mà là những "sợi dây sinh mệnh" đang gồng mình đo đếm từng nhịp đập.
Bàn chân với vết thương nhiễm trùng uốn ván của ông N.V.T., 62 tuổi, ở Thái Nguyên. Trước khi nhập viện khoảng 7 ngày, ông T. bị ngã tại một khu công trường xây dựng. Không ngờ, vết xây xước vùng mắt cá chân và hai bên gối, có chảy máu nhẹ, lại trở thành mồi châm cho cơn bạo bệnh.
Sáu 6 ngày sau tai nạn, ông nhập viện. Chưa đầy 24 giờ sau nhập viện, ông xuất hiện chẹn ngực, khó thở, phải đặt ống nội khí quản, thở máy, an thần và dùng thuốc giãn cơ, sau đó chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Khi nhập viện, bệnh nhân thở máy, tăng trương lực cơ bụng mức độ vừa, vết thương mắt cá chân phải 1x1 cm có giả mạc, nề đỏ, đau; hiện được điều trị tích cực và theo dõi sát.
Bác sĩ nội trú Trương Tư Thế Bảo đang chăm chú khám vết thương ở chân cho anh D.Đ.N. (Hà Nội). Tình trạng người đàn ông 40 tuổi này khiến bác sĩ Bảo đặc biệt lo ngại. Sau 3 tuần gặp tai nạn, các biểu hiện của uốn ván kéo đến dồn dập, cứng hàm, khó há miệng.
Đến tối, các triệu chứng tiến triển nhanh với những cơn co cứng dữ dội, ưỡn lưng, tay chân gồng cứng, buộc gia đình đưa anh vào khoa Cấp cứu Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Tại đây, bệnh nhân được ghi nhận tăng trương lực cơ mức độ vừa, cứng hàm, miệng chỉ há được khoảng 2 cm, suy hô hấp và nhanh chóng được đặt ống nội khí quản, thở máy với chẩn đoán uốn ván toàn thể.
Trong thực tế lâm sàng, uốn ván, đặc biệt là các thể nhẹ, đôi khi có thể bị nhầm lẫn với một số bệnh lý khác. Triệu chứng cứng hàm có thể khiến người bệnh hoặc thậm chí cơ sở y tế ban đầu nghĩ đến đột quỵ, đau răng hoặc các bệnh lý thần kinh khác.
Một khi khởi phát uốn ván và rơi vào nguy kịch, sự sống của bệnh nhân chỉ có thể được duy trì nhờ máy thở và hệ thống bơm tiêm điện hoạt động không ngừng nghỉ. Từng mililít thuốc và dinh dưỡng được tính toán chi li, len lỏi qua hệ thống dây truyền chằng chịt để nuôi dưỡng cơ thể, cảm biến điện cực dán chặt trên lồng ngực phơi bày một cuộc chiến giành giật sinh mạng đầy cam go.
"Trước đây, khi y học chưa phát triển, tỷ lệ không qua khỏi do uốn ván có thể lên tới hơn 90%. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của máy móc hiện đại và phác đồ điều trị hiện nay, tiên lượng bệnh đã cải thiện rõ rệt. Phần lớn bệnh nhân có thể qua khỏi nếu được điều trị kịp thời và đúng cách", bác sĩ Bảo nhấn mạnh.
Đinh Hà - Phương Anh