Bí ẩn những vùng nước trong xanh nhất thế giới

7 giờ trướcBài gốc

Hồ Rotomairewhenua trong công viên quốc gia Nelson Lakes (New Zealand). Ảnh: CNN

Lý giải màu xanh của nước

Một lượng nhỏ nước tinh khiết thường trong suốt như pha lê, nhưng khi tích tụ thành hồ, biển rộng lớn, nước lại mang màu xanh lam đặc trưng. Hiện tượng thú vị này được lý giải bởi đặc tính hấp thụ ánh sáng của phân tử nước.

Cụ thể, các phân tử nước có xu hướng hấp thụ ánh sáng bước sóng dài như màu đỏ, cam hiệu quả hơn nhiều so với ánh sáng bước sóng ngắn màu xanh lam. Khi ánh nắng mặt trời chiếu xuống vùng nước sâu, tia đỏ nhanh chóng bị hấp thụ, trong khi tia xanh lam bị tán xạ và phản chiếu trở lại mắt người, tạo nên màu sắc đặc trưng mà chúng ta thường thấy.

Tuy nhiên, màu sắc của nước còn chịu ảnh hưởng lớn từ các tạp chất như khoáng chất, cát, bùn hay vật liệu hữu cơ. Những thành phần này tác động trực tiếp đến cách ánh sáng truyền qua, khiến nước có thể chuyển sang các gam màu khác nhau.

Dù không phải lúc nào sự tinh khiết cũng đồng nghĩa với màu xanh lam đậm, nhưng đây vẫn được xem là một dấu hiệu đáng tin cậy để nhận diện những vùng nước nguyên sơ nhất hành tinh.

Dữ liệu vệ tinh tháng 9.2017 về nồng độ chất diệp lục trong nước biển ở Nam Thái Bình Dương. Ảnh: NASA

Hồ Rotomairewhenua - viên ngọc xanh của New Zealand

Nằm ở độ cao 1.200m so với mực nước biển trong công viên quốc gia Nelson Lakes của New Zealand, hồ Rotomairewhenua, hay còn được gọi là hồ Xanh (Blue Lake), từ lâu đã được người Maori bản địa coi là nơi linh thiêng. Với làn nước trong vắt đến khó tin, hồ này đã được các nhà khoa học công nhận là vùng nước ngọt trong xanh nhất thế giới.

Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu khí quyển và nước quốc gia New Zealand (NIWA), tầm nhìn dưới nước tại đây dao động khoảng 70 - 80m, tiệm cận với giới hạn lý thuyết của nước tinh khiết là 80m.

Con số ấn tượng này giúp Rotomairewhenua vượt qua hầu hết các vùng nước mặn trên thế giới về độ trong. Giới chuyên gia giải thích rằng nước hồ trong đến vậy là nhờ được lọc tự nhiên qua các lớp trầm tích đá sông băng trước khi chảy vào hồ.

Tiến sĩ Rob Davies-Colley tại NIWA khẳng định với báo Nelson Mail: "Có thể vẫn tồn tại những hệ thống tương đương ở đâu đó trên thế giới. Tuy nhiên, độ trong của hồ Xanh không chênh lệch nhiều với nước tinh khiết nên nếu có bất cứ thứ gì khác trong hơn nó cũng chỉ hơn rất ít mà thôi".

Nhờ danh hiệu này cùng những bức ảnh phong cảnh ấn tượng lan truyền trên mạng xã hội, Rotomairewhenua đã trở thành điểm đến hút khách du lịch, đặc biệt vào mùa hè từ tháng 12 đến tháng 3.

Tuy nhiên, chính sự nổi tiếng lại đang đe dọa đến vẻ đẹp nguyên sơ của hồ. Các nhà bảo tồn lo ngại về nguy cơ lây lan của lindavia, một loại tảo tí hon còn được gọi là "tuyết hồ" hay "chất nhầy hồ" do lớp chất nhầy chúng tạo ra ngay dưới mặt nước. Loại tảo xâm lấn này đã xuất hiện ở một số hồ lân cận và có nguy cơ xâm nhập vào Rotomairewhenua thông qua giày dép hoặc chai nước của du khách.

Hồ Rotomairewhenua. Ảnh: Random Times

Theo Phil Novis, nhà khoa học cấp cao chuyên nghiên cứu tảo tại viện môi trường Landcare Research, lindavia nhiều khả năng đến New Zealand từ Bắc Mỹ thông qua dụng cụ đánh bắt cá từ đầu những năm 2000 và đã lan rộng đáng kể.

Ông nhấn mạnh với CNN rằng con người là tác nhân lan truyền chính và chỉ những hồ dễ tiếp cận mới có loại tảo này. Điều đáng lo ngại là chỉ cần một lượng nhỏ lindavia cũng có thể làm thay đổi vĩnh viễn hệ sinh thái mong manh của hồ nước trong xanh nhất thế giới.

"Cuộc cạnh tranh" giữa các đại dương

Nếu danh hiệu nước ngọt trong xanh nhất đã thuộc về Rotomairewhenua, thì việc xác định vùng nước mặn trong xanh nhất lại phức tạp hơn nhiều. Theo IFL Science, có nhiều "ứng viên" sáng giá cho danh hiệu này.

Biển Weddell thuộc Nam Đại Dương bao quanh Nam Cực là một cái tên nổi bật. Năm 1986, các nhà khoa học từ Viện Alfred Wegener đã sử dụng đĩa Secchi - công cụ đơn giản đo độ trong suốt của nước - và phát hiện có thể nhìn thấy đĩa từ khoảng cách 79m dưới nước vào ngày nắng.

Kết quả này không chỉ phá vỡ kỷ lục trước đó mà còn tiệm cận giới hạn lý thuyết của nước tinh khiết.

Tuy nhiên, góc nhìn từ vệ tinh lại mang đến một phát hiện khác. Từ cuối những năm 1970, NASA đã sử dụng dữ liệu vệ tinh để đo màu sắc đại dương, qua đó ước tính mức độ dồi dào của thực vật phù du. Màu vàng và xanh lục cho thấy hàm lượng chất diệp lục cao, trong khi màu xanh lam thể hiện sự khan hiếm sinh vật.

Năm 2017, phân tích của NASA chỉ ra một khu vực thuộc Nam Thái Bình Dương sở hữu vùng nước xanh lam rõ nhất và trải rộng nhất thế giới.

Lý do nằm ở vị trí đặc biệt của khu vực này - trung tâm của Vòng xoáy Nam Thái Bình Dương, một hệ thống hải lưu xoáy khổng lồ. Chính vòng xoáy này đã đẩy các chất dinh dưỡng như nitơ và photpho xuống vùng nước sâu hơn, nơi quá trình quang hợp không thể diễn ra. Sự vắng bóng của sinh vật biển khiến nước nơi đây mang một màu xanh lam thuần khiết hiếm thấy.

NASA mô tả: "Màu xanh thẳm này là biểu hiện vĩ mô của sự khan hiếm sinh vật biển. Chúng tôi không thấy một con cá hay con tàu nào khác kể từ khi rời Tahiti". Cơ quan này ví von những xoáy nước đại dương như "sa mạc của biển" - nếu trên đất liền, sa mạc khô cằn vì thiếu nước, thì ngoài đại dương, chính nước lại là yếu tố cản trở sự phát triển của sinh vật theo một cách đặc biệt.

Bên cạnh những danh hiệu khoa học, ngành du lịch cũng góp phần làm phong phú thêm bức tranh về những vùng nước trong xanh trên thế giới. Nhiều blog du lịch thường mô tả điểm đến của họ là nơi có làn nước trong xanh nhất, trong đó nổi bật là bãi biển Pasqyra hay còn gọi là Bãi biển Gương ở miền nam Albania với vịnh đầy sỏi và nước màu ngọc lam sáng.

Bên cạnh đó, ta thể không kể đến những cái tên quen thuộc như bờ biển Croatia, Hy Lạp, Maldives, Bahamas, Belize, Iceland hay Philippines, mỗi nơi đều sở hữu vẻ đẹp riêng với làn nước trong xanh mê hoặc lòng người.

Những vùng nước trong xanh nhất thế giới không chỉ là kỳ quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn là thước đo nhạy cảm cho sức khỏe của môi trường. Từ hồ Rotomairewhenua linh thiêng ở New Zealand đến vòng xoáy đại dương bao la ở Nam Thái Bình Dương, mỗi nơi đều ẩn chứa những câu chuyện khoa học thú vị và đối mặt với những thách thức riêng trong việc bảo tồn vẻ đẹp nguyên sơ trước tác động của con người.

THẢO LINH

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/bi-an-nhung-vung-nuoc-trong-xanh-nhat-the-gioi-206419.html