Bệnh nhi 11 tuổi (nữ, ngụ tỉnh Tây Ninh) được đưa đến Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cấp cứu trong tình trạng lơ mơ, huyết áp tăng cao. Các kết quả chụp chiếu não và phổi không ghi nhận bất thường, nhưng xét nghiệm cho thấy chỉ số kháng thể kháng liên cầu tăng rất cao, nước tiểu có đạm và hồng cầu.
Bác sĩ xác định, bệnh nhi bị viêm cầu thận cấp liên quan liên cầu khuẩn sinh mủ hay liên cầu beta tan huyết nhóm A - biến chứng có thể xảy ra sau viêm họng do liên cầu.
Trước đó khoảng 1 tuần, bệnh nhi có sốt, đau họng và sưng đau vùng góc hàm phải. Gia đình tự mua thuốc cho trẻ điều trị tại nhà, triệu chứng ban đầu có cải thiện, giảm sốt và đỡ đau họng.
Tuy nhiên, đến ngày thứ 7, khi quay lại trường học, trẻ bất ngờ xuất hiện triệu chứng đau đầu, buồn nôn rồi ngất xỉu. Sau khoảng một phút, trẻ tỉnh lại và được đưa đến bệnh viện địa phương. Tại đây, trẻ tiếp tục lên 2 cơn co giật toàn thể với biểu hiện tay chân co cứng, trợn mắt.
Phù là dấu hiệu đặc trưng của bệnh lý cầu thận. (Ảnh minh họa)
Bệnh nhi được xử trí cấp cứu bằng thở oxy, dùng thuốc chống co giật, tiêm kháng sinh và chẩn đoán viêm não màng não trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố.
BSCK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố, cho biết: "Bệnh nhi được điều trị tích cực với các biện pháp hỗ trợ hô hấp, dùng kháng sinh, thuốc chống co giật, truyền tĩnh mạch thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu và áp dụng chế độ ăn nhạt. Sau một tuần điều trị, tình trạng trẻ cải thiện rõ rệt: tỉnh táo, huyết áp ổn định với thuốc uống, không cần dùng lợi tiểu, các chỉ số nước tiểu cải thiện. Trẻ được xuất viện và hẹn tái khám định kỳ”.
Theo bác sĩ, viêm cầu thận cấp hậu nhiễm liên cầu từng phổ biến vào thập niên 1990 nhưng hiện nay ít gặp hơn. Chính vì vậy, khi bệnh xuất hiện trở lại, đặc biệt kèm biến chứng, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác.
Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A thường khởi phát đột ngột ở trẻ từ 3 tuổi trở lên với các triệu chứng như sốt, đau họng, đau đầu, buồn nôn, ăn uống kém. Một số trường hợp có thể kèm viêm amidan mủ, hạch cổ sưng, xuất huyết vòm miệng hoặc phát ban dạng tinh hồng nhiệt.
Ở trẻ nhỏ dưới 3 tuổi, bệnh thường biểu hiện không điển hình, có thể chỉ là nghẹt mũi, chảy mũi kéo dài hoặc sốt nhẹ. Trẻ nhũ nhi dưới 1 tuổi thậm chí chỉ có biểu hiện mơ hồ như quấy khóc, biếng ăn.
Bác sĩ cảnh báo, viêm họng do liên cầu khuẩn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị đúng cách.
Nhóm biến chứng không sinh mủ bao gồm sốt thấp khớp, viêm khớp sau nhiễm liên cầu và đặc biệt là viêm cầu thận cấp. Bệnh có thể biểu hiện bằng tiểu máu, phù, tăng huyết áp, thậm chí gây co giật hoặc suy thận cấp.
Ngoài ra, các biến chứng sinh mủ như viêm tai giữa, viêm xoang, áp xe, viêm mô tế bào, viêm màng não hoặc áp xe não cũng có thể xảy ra.
BS Tiến cũng nhấn mạnh, việc điều trị viêm họng, viêm amidan do liên cầu khuẩn bằng kháng sinh là rất quan trọng nhằm giảm nguy cơ biến chứng.
Để phòng bệnh, người dân cần thực hiện các biện pháp như đeo khẩu trang khi cần thiết, tránh tụ tập đông người, hạn chế tiếp xúc với người bệnh. Đồng thời, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, vệ sinh môi trường sống và đồ chơi của trẻ.
Ngoài ra, nên giữ ấm cơ thể, tránh sử dụng nước đá, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc. Trẻ cần được bổ sung vitamin A theo chương trình và tiêm chủng đầy đủ.
Bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu viêm họng, không tự ý điều trị tại nhà và duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ 6–12 tháng/lần để phát hiện sớm và xử trí kịp thời các bệnh lý.
Như Thúy