Biến rác thải thành nguồn năng lượng

2 giờ trướcBài gốc

Nhà máy điện rác Seraphin tại Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn. Ảnh: Quang Thái

Công nghệ hiện đại, quy trình khép kín

Nhà máy điện rác Seraphin tại Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn (phường Tùng Thiện) được đánh giá là một trong những dự án xử lý rác hiện đại hàng đầu hiện nay, góp phần quan trọng giải quyết bài toán rác thải của Thủ đô.

Dự án được khởi công từ tháng 3-2022, tiếp nhận rác từ ngày 1-5-2025 và chính thức vận hành từ tháng 9-2025. Với công suất xử lý lên tới 2.250 tấn/ngày, nhà máy có thể sản xuất khoảng 37MW điện mỗi giờ. Toàn bộ quy trình vận hành được kiểm soát nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn châu Âu, bảo đảm giảm thiểu tối đa tác động đến môi trường.

Không chỉ là công trình kỹ thuật, Seraphin còn được thiết kế theo mô hình “nhà máy mở”, kết hợp hài hòa giữa công nghệ và cảnh quan, từng bước thay đổi cách nhìn về các khu xử lý rác – từ điểm nóng ô nhiễm trở thành công trình thân thiện với cộng đồng.

Chia sẻ về quy trình vận hành, ông Nguyễn Trường Đức, Phó Tổng Giám đốc nhà máy điện rác Seraphin (Tập đoàn AMACCAO) cho biết: “Nhà máy áp dụng công nghệ hiện đại trên toàn bộ dây chuyền. Từ khâu tiếp nhận, rác được đổ vào bể chứa trong môi trường kín, áp suất âm, không phát tán mùi ra ngoài”.

Quá trình xử lý tiếp theo được tự động hóa cao. Rác được đảo trộn và đưa vào lò bằng gầu cẩu, vận hành từ cabin, giúp người lao động không tiếp xúc trực tiếp. Trong lò đốt, các công nghệ xử lý khí thải tiên tiến như SNCR xử lý NOx, tháp phản ứng bán khô xử lý khí axít, lọc bụi túi vải và phun than hoạt tính xử lý kim loại nặng được áp dụng đồng bộ.

Đáng chú ý, nhiệt độ trong lò luôn được duy trì trên 950°C nhằm bảo đảm quá trình cháy triệt để. Tro xỉ sau đốt được tận dụng làm vật liệu xây dựng, trong khi nhiệt năng sinh ra được dùng để phát điện. Nước thải được xử lý và tái tuần hoàn, không xả ra môi trường.

“Hiện nay, Seraphin là đơn vị duy nhất tại Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn khí thải ở mức cao nhất của châu Âu”, ông Đức nhấn mạnh.

Việc đưa vào vận hành các nhà máy điện rác đã góp phần thay đổi đáng kể phương thức xử lý chất thải của thành phố. Ảnh: Quang Thái

Theo ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), việc đưa vào vận hành các nhà máy điện rác đã góp phần thay đổi đáng kể phương thức xử lý chất thải của thành phố. Trước đây Hà Nội chủ yếu xử lý rác bằng chôn lấp, gây nhiều hệ lụy như mùi hôi, nước rỉ rác, ruồi muỗi và ô nhiễm môi trường.

Thực tế, những bất cập này từng dẫn đến tình trạng người dân tại các khu vực như Nam Sơn, Xuân Sơn nhiều lần chặn xe rác vì lo ngại ảnh hưởng đến đời sống.

“Hiện nay, tổng lượng rác phát sinh của Hà Nội khoảng 8.000 tấn/ngày, trong đó khoảng 6.250 tấn được xử lý bằng công nghệ điện rác, đạt gần 80%. Hiệu quả mang lại là rõ rệt: giảm đáng kể lượng rác phải chôn lấp, qua đó giảm ô nhiễm môi trường; đồng thời biến rác thành nguồn năng lượng, đóng góp vào hệ thống điện của thành phố. Ngoài ra, áp lực tồn rác tại các địa phương cũng được giảm thiểu đáng kể”, ông Quý cho biết.

Giải pháp tối ưu nhưng không thể thiếu phân loại tại nguồn

Đánh giá về xu hướng này, PGS.TS Vũ Thanh Ca, Giảng viên cao cấp – Trường Đại học Tài nguyên & Môi trường Hà Nội cho rằng, đốt rác phát điện là giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam hiện nay, khi đáp ứng đồng thời yêu cầu về kinh tế, môi trường và quỹ đất. Công nghệ này có chi phí ở mức chấp nhận được, không đòi hỏi diện tích lớn như chôn lấp và có khả năng kiểm soát tốt các chất ô nhiễm nếu vận hành đúng tiêu chuẩn.

So với các lò đốt thủ công hoặc công nghệ lạc hậu, các nhà máy điện rác hiện đại có hệ thống xử lý khí thải đồng bộ, giúp giảm thiểu đáng kể các chất độc hại như bụi mịn, SOx, NOx, dioxin, furan. Tuy nhiên, để bảo đảm tính bền vững, yếu tố then chốt là phải thực hiện phân loại rác tại nguồn.

Xe chở rác tập kết về nhà máy xử lý. Ảnh: Quang Thái

“Hiện nay, rác thải sinh hoạt chưa được phân loại, dẫn đến nhiều thành phần không cháy, làm tăng lượng tro xỉ. Đặc biệt, các loại rác nguy hại như pin, ắc quy có thể phát sinh kim loại nặng trong quá trình đốt”, PGS.TS Vũ Thanh Ca cảnh báo.

Dù công nghệ hiện đại có thể xử lý một phần, nguy cơ phát tán kim loại nặng ra môi trường vẫn tồn tại, ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Đối với tro xỉ sau đốt, ông cũng khuyến nghị cần quản lý chặt chẽ, chưa nên sử dụng rộng rãi để san lấp khi rác chưa được phân loại, nhằm tránh nguy cơ ô nhiễm đất và nước.

“Về lâu dài, cần đầu tư mạnh cho phân loại rác tại nguồn. Khi loại bỏ được các thành phần độc hại, hiệu quả đốt rác sẽ cao hơn và mô hình này mới thực sự bền vững”, ông Ca nhấn mạnh.

Tăng cường giám sát, bảo đảm minh bạch môi trường

Cùng với công nghệ, công tác giám sát môi trường được xem là yếu tố then chốt bảo đảm các nhà máy vận hành an toàn.

Theo ông Nguyễn Văn Quý, các nhà máy điện rác đều phải tuân thủ nghiêm quy định về quan trắc môi trường tự động. Dữ liệu về khí thải, nước thải được truyền liên tục về cơ quan quản lý, có cảnh báo khi vượt ngưỡng.

Bên cạnh đó, hệ thống camera giám sát được lắp đặt tại các điểm xả thải; thiết bị đo đạc được kiểm định định kỳ. Đáng chú ý, dữ liệu quan trắc còn được công khai qua bảng điện tử tại cổng nhà máy để người dân theo dõi. Tuy nhiên, cần thiết lập cơ chế giám sát đa tầng, từ nội bộ, giám sát chéo đến giám sát của cơ quan quản lý. Đồng thời, ứng dụng công nghệ số để nâng cao tính minh bạch, hạn chế can thiệp vào dữ liệu.

Cùng với đó, cần có chế tài đủ mạnh, mang tính lũy tiến để xử lý vi phạm, tránh tình trạng “nhờn luật”. Ngoài ra, sự tham gia của cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng trong giám sát môi trường, góp phần tạo áp lực xã hội buộc các đơn vị vận hành tuân thủ quy định.

Bổ sung thêm, PGS.TS Vũ Thanh Ca cho rằng, hệ thống quan trắc tự động hiện nay đã đáp ứng được yêu cầu giám sát liên tục, minh bạch. Hệ thống giám sát tại các nhà máy điện rác hiện nay đã được thiết kế tương tự như các nhà máy nhiệt điện, sử dụng các đầu đo và thiết bị kiểm định thường xuyên để đảm bảo kết quả chính xác.

Tuy nhiên, vẫn có những điểm cần hoàn thiện. Thời gian vừa qua, một số cán bộ ngành môi trường đã vướng phải vấn đề chỉnh sửa số liệu. Đây là bài học rất đau xót cho ngành. Để tránh tái diễn tình trạng vi phạm, ngoài việc công bố số liệu ở cổng thông tin của các nhà máy, nên lưu trữ, đăng tải số liệu, công khai thông tin trên các trang web công cộng để người dân có thể truy cập trực tiếp. Khi đã công khai như vậy thì không ai có thể chỉnh sửa được. Vì vậy, trách nhiệm của các cơ sở đốt rác cũng như cơ sở phát điện sẽ nâng cao hơn. Đồng thời củng cố, tăng niềm tin của người dân lên rất nhiều. Và từ đó người dân sẽ luôn luôn tin tưởng rằng ngành môi trường đang làm việc rất tốt và đang giữ gìn sự bình yên và sức khỏe của người dân.

Theo các chuyên gia và cơ quan quản lý, với những ưu thế về công nghệ và quy mô, các nhà máy điện rác như Seraphin đang góp phần định hình xu hướng xử lý chất thải hiện đại tại Việt Nam: giảm chôn lấp, tăng tái chế và thu hồi năng lượng.

Từ những “điểm nóng” môi trường, các khu xử lý rác đang từng bước chuyển mình, hướng tới mô hình xanh, thân thiện hơn với cộng đồng. Để giải pháp này phát huy hiệu quả lâu dài, cần sự đồng bộ từ công nghệ, chính sách đến ý thức người dân, đặc biệt là phân loại rác tại nguồn. Khi những “mắt xích” này được hoàn thiện, việc biến rác thải thành tài nguyên năng lượng sẽ không chỉ là giải pháp tình thế, mà trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển đô thị bền vững của Thủ đô.

Tuấn Lương

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/bien-rac-thai-thanh-nguon-nang-luong-746952.html