Thu gom rác: Đột phá từ khâu đầu vào

2 giờ trướcBài gốc

Xe đạp điện gom rác phù hợp với đặc thù địa bàn khu vực phố cổ Hà Nội. Ảnh: Hoa Thành

Cơ giới hóa thu gom, từ thí điểm đến chuyển biến rõ nét

Để giải quyết bài toán rác thải một cách bền vững, Hà Nội không chỉ đổi mới công nghệ xử lý mà còn đẩy mạnh cơ giới hóa ngay từ khâu thu gom, vận chuyển. Thực tế tại một số quận trung tâm thời gian qua cho thấy, khi “khâu đầu vào” được cải thiện, hiệu quả tổng thể của hệ thống quản lý chất thải cũng được nâng lên rõ rệt.

Tại các phường Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa, mô hình thu gom rác theo công nghệ mới đã được triển khai thí điểm với việc sử dụng phương tiện hiện đại như xe điện, thiết bị cơ giới và quy trình thu gom cải tiến. Theo ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), trên cơ sở kết quả thí điểm, thành phố đã ban hành Quy trình, định mức, trong đó đổi mới toàn diện công tác duy trì vệ sinh môi trường theo hướng hiện đại.

“Việc tăng cường cơ giới hóa đã mang lại nhiều chuyển biến rõ rệt. Hiệu quả thu gom được nâng lên đáng kể, năng suất lao động tăng nhiều lần so với phương thức thủ công trước đây. Quy trình làm sạch cũng được cải tiến theo hướng đồng bộ hơn, từ làm sạch bề mặt, làm sạch tinh đến tưới nước rửa đường”, ông Quý cho biết.

Không chỉ vậy, việc tổ chức thu gom theo ca, tuyến cũng trở nên khoa học hơn, giúp rút ngắn thời gian làm sạch, giảm tình trạng tồn đọng rác. Từ năm 2025 đến nay, môi trường đô thị tại nhiều khu vực đã có những cải thiện rõ rệt.

Ở góc độ vận hành, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) cũng chủ động đầu tư nâng cấp phương tiện. Ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng giám đốc Công ty cho biết, đơn vị đã đưa vào sử dụng thêm 4 xe rửa đường thế hệ mới, 2 xe quét hút hiện đại, đồng thời phối hợp với đối tác đưa vào vận hành hơn 40 phương tiện, thiết bị các loại.

“Việc bổ sung phương tiện mới góp phần nâng cao hiệu quả thu gom, làm sạch, từ đó cải thiện chất lượng vệ sinh môi trường trên địa bàn”, ông Sơn nhấn mạnh.

Một trong những điểm sáng đáng chú ý là mô hình thu gom rác trực tiếp bằng xe cơ giới tại quận Hoàn Kiếm. Theo bà Nguyễn Thị Thúy Hằng, Phó Giám đốc Chi nhánh Hoàn Kiếm, mô hình này được thí điểm từ cuối năm 2024 và nhanh chóng nhận được sự đồng thuận của chính quyền cơ sở và người dân.

“Việc thu gom rác trực tiếp lên xe ô tô giúp giảm tình trạng tồn đọng rác, không còn các điểm tập kết tạm trên vỉa hè, từ đó đường phố sạch sẽ, gọn gàng hơn”, bà Hằng cho biết.

Không chỉ cải thiện mỹ quan đô thị, mô hình còn giúp giảm đáng kể cường độ lao động cho công nhân. Thay vì phải đẩy xe gom rác nặng nhọc qua từng tuyến phố, người lao động được hỗ trợ bởi phương tiện cơ giới, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với rác thải và môi trường ô nhiễm.

Đáng chú ý, việc loại bỏ các điểm tập kết rác cũng góp phần giảm ùn tắc giao thông cục bộ, giúp không gian đô thị thông thoáng hơn.

Quan trọng hơn, mô hình này còn tạo ra sự thay đổi trong hành vi của người dân. “Hiện nay, chỉ cần nghe tín hiệu từ xe thu gom, người dân đã chủ động mang rác ra đầu ngõ. Sự phối hợp này giúp quá trình thu gom diễn ra nhanh chóng, hiệu quả hơn”, bà Hằng chia sẻ.

Những chuyển biến này cho thấy, khi công tác thu gom được tổ chức lại một cách khoa học, hiện đại, không chỉ hiệu quả môi trường được nâng cao mà còn góp phần hình thành nếp sống đô thị văn minh.

Hướng tới hệ thống thu gom hiện đại, đồng bộ và bền vững

Dù đạt được những kết quả bước đầu, quá trình hiện đại hóa công tác thu gom rác tại Hà Nội vẫn đặt ra nhiều yêu cầu để có thể phát triển bền vững trong dài hạn. Theo ông Nguyễn Văn Quý, để cơ giới hóa phát huy hiệu quả, cần hoàn thiện đồng bộ cả về hạ tầng, công nghệ và phương thức quản lý. Trong đó, hạ tầng, đặc biệt là hệ thống trạm trung chuyển, giữ vai trò then chốt.

“Khi có trạm trung chuyển hợp lý, xe thu gom có thể quay vòng nhanh hơn, giảm thời gian di chuyển và đáp ứng được khối lượng rác lớn tại các khu vực đông dân cư”, ông Quý cho biết.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như hệ thống định vị phương tiện, camera hành trình, tối ưu hóa lộ trình thu gom cũng giúp nâng cao hiệu quả vận hành, giảm chi phí và tăng tính minh bạch. Đáng chú ý, việc lựa chọn phương tiện cũng cần phù hợp với đặc thù đô thị Hà Nội, nơi có nhiều ngõ nhỏ, đường hẹp. Việc sử dụng các phương tiện gọn nhẹ, linh hoạt, đặc biệt là xe điện, không chỉ giúp tiếp cận hiệu quả mà còn góp phần giảm phát thải.

Ở góc độ môi trường, PGS.TS Vũ Thanh Ca (Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) chỉ ra rằng, ô nhiễm không khí tại Hà Nội hiện nay chủ yếu do bụi mịn PM2.5, trong đó một phần lớn phát sinh từ bụi đường và khí thải phương tiện.

“Việc tăng cường rửa đường, hút bụi bằng phương tiện cơ giới có thể giảm đáng kể lượng bụi mịn. Đồng thời, chuyển sang phương tiện sạch hơn như xe điện cũng góp phần quan trọng trong giảm ô nhiễm không khí”, PGS.TS Vũ Thanh Ca phân tích.

Không chỉ là vấn đề kỹ thuật, yếu tố con người tiếp tục được xác định là mắt xích quan trọng. Theo ông Quý, công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh để người dân thay đổi thói quen, từ việc giữ rác trong nhà đến bỏ rác đúng giờ, phối hợp với đơn vị thu gom.

Từ thực tiễn triển khai tại phố cổ, PGS.TS Vũ Thanh Ca đánh giá, mô hình thu gom rác bằng xe cơ giới là hướng đi đúng, phù hợp với đặc thù Hà Nội. Khi triển khai đồng bộ, rác có thể được thu gom ngay trước từng hộ dân, giúp cải thiện rõ rệt môi trường đô thị.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, việc mở rộng mô hình sẽ kéo theo chi phí đầu tư lớn. “Theo nguyên tắc của Luật Bảo vệ môi trường, người gây ô nhiễm phải trả chi phí xử lý. Vì vậy, cần tính toán cơ chế tài chính theo hướng ‘tính đúng, tính đủ’, bảo đảm mô hình có thể vận hành bền vững”, PGS.TS Vũ Thanh Ca nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, việc nhân rộng mô hình cần được triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn, không chỉ ở khu vực trung tâm mà cả các khu dân cư, làng xóm. Khi đó, hiệu quả cải thiện môi trường mới thực sự toàn diện.

Từ những chuyển biến bước đầu, có thể thấy, hiện đại hóa công tác thu gom rác không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là bước chuyển trong tư duy quản lý đô thị. Khi “khâu đầu vào” được tổ chức lại một cách khoa học, đồng bộ, hệ thống xử lý phía sau sẽ vận hành hiệu quả hơn.

Quan trọng hơn, quá trình này đang góp phần hình thành một nền tảng mới cho quản lý chất thải đô thị, nơi công nghệ, hạ tầng và ý thức cộng đồng cùng đóng vai trò quyết định. Và chính từ những thay đổi bắt đầu từ khâu thu gom, một diện mạo đô thị sạch hơn, văn minh hơn đang dần hiện hữu trong đời sống Thủ đô.

Bảo Hân

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/thu-gom-rac-dot-pha-tu-khau-dau-vao-746936.html