Trong căn phòng nhỏ gần trung tâm đặc khu Côn Đảo, những tấm pano, áp phích cũ từng dùng cho các sự kiện tuyên truyền đang được các hội viên phụ nữ cắt may thành túi đi chợ, túi xách và vật dụng tái sử dụng hằng ngày. Thay vì bị đốt hoặc chôn lấp, các vật liệu nhựa này được “hồi sinh” theo hướng thân thiện với môi trường.
Không gian “Tái Sinh Zone” trở thành điểm đến đặc biệt ở Côn Đảo.
Theo Hội Liên hiệp Phụ nữ đặc khu Côn Đảo, lượng pano, áp phích thải bỏ tại địa phương khá lớn do thường xuyên tổ chức các chương trình truyền thông. Trước đây, phần lớn các vật liệu này trở thành rác thải nhựa khó xử lý. Từ giữa năm 2024, khi địa phương triển khai đề án kinh tế tuần hoàn, Hội đã xây dựng mô hình “Tái chế pano, áp phích thành túi đi chợ”.
Toàn bộ pano cũ được thu gom từ Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Thể thao, vệ sinh sạch rồi chuyển đến các điểm may cộng đồng. Đến nay, Hội đã xây dựng ba điểm may túi “vỏ xanh”, huy động nhiều phụ nữ có tay nghề tham gia. Theo thống kê của Hội, gần 1.000 chiếc túi tái chế đã được sản xuất và bán với giá 25.000-30.000 đồng mỗi chiếc. Mô hình thu về hơn 20 triệu đồng để hỗ trợ hội viên khó khăn và tặng khoảng 200 túi miễn phí cho người dân.
Theo UBND đặc khu Côn Đảo, mỗi ngày địa phương phát sinh khoảng 25-27 tấn rác sinh hoạt, trong đó rác nhựa chiếm khoảng 4-4,3 tấn. Vào mùa cao điểm du lịch, lượng rác có thể tăng gần gấp đôi. Áp lực xử lý rác đang trở thành bài toán lớn với hòn đảo có diện tích hạn chế và hệ sinh thái nhạy cảm.
Không chỉ tái chế pano, nhiều mô hình cộng đồng khác cũng đang góp phần thay đổi cách người dân nhìn về rác thải. Tại “Tái Sinh Zone”, nhiều vật liệu từng bị xem là đồ bỏ đi như chai nhựa, nắp chai, lưới đánh cá hay thùng phuy được biến thành đồ lưu niệm, chậu cây hoặc công trình nghệ thuật.
Không gian rộng khoảng 2.000m² này được hình thành cuối năm 2023 trong khuôn khổ đề án kinh tế tuần hoàn của địa phương. Từ đó, “Tái Sinh Zone” được xây dựng như một “bảo tàng sống” về rác tái chế, đồng thời trở thành nơi tổ chức workshop tái chế, hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh và du khách. Những sản phẩm như đàn cá làm từ xốp, tranh ghép từ nắp chai hay đèn từ chai thủy tinh trở thành điểm check-in quen thuộc tại Côn Đảo.
Bên cạnh đó, mô hình “Ngôi nhà xanh” cũng được người dân địa phương triển khai khá hiệu quả. Người dân mang giấy vụn, lon nước, chai nhựa và phế liệu tái chế đến tập kết. Số tiền bán phế liệu được sử dụng cho các hoạt động cộng đồng hoặc hỗ trợ hoàn cảnh khó khăn trên đảo.
Một số điểm tập kết rác tự phát trước đây cũng được cải tạo thành vườn thuốc nam với các loại cây như sả, bạc hà, tía tô hay nha đam. Theo chính quyền địa phương, những mô hình cộng đồng này đang góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng, giảm nhựa dùng một lần và định hình hình ảnh Côn Đảo theo hướng phát triển xanh, bền vững.
Nhất Sơn