Bình đẳng giới phải như một thước đo của chất lượng phát triển

2 giờ trướcBài gốc

Bà Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Ngày 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Cho ý kiến về Báo cáo của Chính phủ về việc thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, cần nhìn thẳng vào những điểm nghẽn đang làm chậm tiến trình bình đẳng giới thực chất và bền vững.

Theo bà Nga, một số kết quả đạt được còn thiếu tính bền vững, nhất là ở cấp cơ sở. Báo cáo cho thấy tỷ lệ nữ lãnh đạo chủ chốt ở cấp tỉnh đã vượt mục tiêu, cấp bộ cũng tiệm cận mục tiêu. Nhưng ở cấp xã, tỷ lệ này vẫn còn thấp hơn khá nhiều. Điều đó cho thấy cùng một mục tiêu về phụ nữ tham gia lãnh đạo, nhưng cấp gần dân nhất lại đang là cấp yếu nhất. Nếu bình đẳng giới chưa đứng vững từ cơ sở, thì thành tựu ở cấp trên sẽ khó lan tỏa thành chuyển biến thực chất trong đời sống xã hội. Nói cách khác, chúng ta đã có những “điểm sáng”, nhưng chưa thật sự có một nền tảng đồng đều và vững chắc.

Bên cạnh đó, bất bình đẳng giới hiện nay vẫn chưa được nhận diện đầy đủ từ góc độ nguyên nhân cấu trúc. Một con số rất đáng suy nghĩ trong phụ lục báo cáo là thời gian làm công việc nội trợ và chăm sóc gia đình không được trả công của phụ nữ vẫn cao hơn nam giới rất đáng kể. Đây không chỉ là câu chuyện phân công lao động trong gia đình, mà là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học tập, làm việc, thăng tiến và tham gia lãnh đạo của phụ nữ.

“Nếu phụ nữ vẫn phải gánh phần lớn công việc chăm sóc không được trả công, thì dù chính sách có mở rộng cơ hội đến đâu, khả năng tiếp cận cơ hội ấy trong thực tế vẫn bị thu hẹp”, bà Nga nói và cho hay, bất bình đẳng giới không chỉ nằm ở thể chế hay ở khâu tổ chức thực hiện, mà còn nằm trong định kiến xã hội, trong nếp nghĩ, trong mô hình phân công vai trò đã ăn sâu trong đời sống. Nếu không tác động vào những nguyên nhân gốc đó, thì chính sách rất dễ mới chỉ giải quyết được phần ngọn.

Nhìn nhận dữ liệu giới và cơ chế trách nhiệm vẫn là hai điểm nghẽn lớn, bà Nga cho rằng đây là vấn đề rất quan trọng. Bởi lẽ, khi dữ liệu chưa đầy đủ, chưa đồng bộ, chưa phản ánh được cả số lượng lẫn chất lượng tham gia, thì việc xây dựng chính sách rất dễ đúng về chủ trương nhưng chưa trúng về đối tượng, chưa sát với nhu cầu thực tế. Nhiều dữ liệu trong báo cáo và trong phụ lục còn chưa thực sự đầy đủ mà báo cáo thẩm tra cũng đã chỉ ra.

Mặt khác, chúng ta đã có chiến lược, có chương trình, có chỉ tiêu, có phân công, có bố trí kinh phí cho công tác bình đẳng giới; nhưng khi một chỉ tiêu chưa đạt, hoặc đạt chưa bền vững, thì cơ chế làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cơ quan vẫn chưa thật rõ. Đây chính là điểm làm giảm hiệu lực thực thi. Bình đẳng giới không thể chỉ dừng ở mức khuyến khích, vận động hay kêu gọi nhận thức. Đã đến lúc phải chuyển mạnh sang tư duy gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện.

Từ đó, bà Nga đề xuất, Chính phủ cần tiếp tục rà soát, phân công rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương đối với từng nhóm chỉ tiêu bình đẳng giới, nhất là các chỉ tiêu chưa đạt hoặc đạt thấp kéo dài; đồng thời coi kết quả thực hiện bình đẳng giới là một tiêu chí đánh giá chất lượng quản trị và mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống dữ liệu giới đồng bộ, hiện đại, liên thông, không chỉ đo tỷ lệ tham gia mà còn phải phản ánh được chất lượng tham gia, chất lượng tiếp cận và chất lượng thụ hưởng. Dữ liệu phải thực sự trở thành nền tảng của hoạch định chính sách và giám sát thực thi.

Đồng thời, cần ưu tiên các giải pháp tác động vào cấp cơ sở và vào các nguyên nhân mang tính cấu trúc của bất bình đẳng giới, như tạo nguồn cán bộ nữ, hỗ trợ phụ nữ giảm gánh nặng chăm sóc không được trả công, thay đổi định kiến giới trong gia đình và cộng đồng, để phụ nữ có điều kiện tham gia đời sống kinh tế, chính trị, xã hội một cách thực chất hơn.

“Tôi cho rằng, bình đẳng giới không nên chỉ được nhìn như một chỉ tiêu xã hội cần hoàn thành, mà phải được nhìn như một thước đo của chất lượng phát triển và của tính công bằng trong chính sách. Một nền kinh tế xã hội sẽ khó phát triển bền vững nếu như một nửa dân số vẫn phải nỗ lực nhiều hơn để tiếp cận những cơ hội vốn lẽ ra phải được bình đẳng”, bà Nga nói.

Anh Vũ - Việt Thắng

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/binh-dang-gioi-phai-nhu-mot-thuoc-do-cua-chat-luong-phat-trien.html