Bộ NN&MT thông tin về sản xuất lúa gạo năm 2026: Không tăng diện tích, tập trung nâng cao năng suất và chất lượng

2 giờ trướcBài gốc

Ổn định sản xuất lúa gạo

Theo Bộ NN&MT, năm 2025, diện tích gieo cấy lúa cả nước tiếp tục xu hướng giảm nhẹ do chuyển đổi đất sản xuất kém hiệu quả sang cây trồng khác và mục đích phi nông nghiệp. Tuy nhiên, nhờ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ cấu giống hợp lý và mở rộng mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, năng suất bình quân tiếp tục được cải thiện, giúp sản lượng lúa cả năm cơ bản ổn định.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) tiếp tục giữ vai trò trụ cột, đóng góp hơn một nửa sản lượng lúa cả nước và là nguồn cung chủ yếu cho xuất khẩu. Việc đẩy mạnh các mô hình canh tác bền vững, giảm chi phí đầu vào, thích ứng với hạn mặn và biến đổi khí hậu đã giúp sản xuất lúa vùng này duy trì hiệu quả trong điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp.

Tuy vậy, xuất khẩu gạo năm 2025 ghi nhận sự sụt giảm so với 2024. Số liệu của Cục Hải quan cho thấy, Việt Nam xuất khẩu 8,06 triệu tấn gạo, đạt 4,1 tỷ USD, giảm 10,8% về lượng và giảm 27,6% về trị giá. Nguyên nhân chủ yếu do giá gạo thế giới “hạ nhiệt” mạnh sau giai đoạn tăng nóng, cùng với sự cạnh tranh quyết liệt từ Ấn Độ khi nước này nới lỏng chính sách xuất khẩu. Dù vậy, Việt Nam vẫn vượt Thái Lan, vươn lên vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, chỉ sau Ấn Độ.

Bước sang năm 2026, Bộ NN&MT xác định mục tiêu ổn định sản xuất lúa, không chạy theo tăng diện tích mà tập trung nâng cao năng suất, chất lượng. Theo kế hoạch, diện tích gieo cấy lúa cả nước ước đạt 7,09 triệu ha, giảm 36,1 nghìn ha so với 2025. Tuy nhiên, năng suất bình quân tăng lên 61,4 tạ/ha, đưa tổng sản lượng lúa cả năm đạt khoảng 43,552 triệu tấn, tăng khoảng 12 nghìn tấn.

Cơ cấu mùa vụ tiếp tục được điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện khí hậu, thị trường. Vụ đông xuân 2025 - 2026 đạt sản lượng khoảng 20,335 triệu tấn; vụ hè thu gần 11 triệu tấn; vụ thu đông khoảng 4,176 triệu tấn; vụ mùa khoảng 8,117 triệu tấn. Một số vụ giảm diện tích nhưng năng suất được cải thiện, góp phần giữ ổn định tổng sản lượng.

ĐBSCL tiếp tục là vùng sản xuất lúa trọng điểm, với diện tích khoảng 3,84 triệu ha, sản lượng ước đạt 24,34 triệu tấn lúa. Đây vẫn là khu vực quyết định nguồn cung gạo hàng hóa cho xuất khẩu của cả nước.

Điều hành xuất khẩu gạo linh hoạt

Trên cơ sở cân đối cung - cầu, sau khi trừ nhu cầu tiêu thụ nội địa của khoảng 28 triệu dân khu vực ĐBSCL và TP HCM, cùng lượng lúa làm giống, thức ăn chăn nuôi và dự trữ, tổng lượng lúa tiêu thụ nội địa ước khoảng 8,9 triệu tấn. Phần còn lại khoảng 15,46 triệu tấn lúa hàng hóa, tương đương 7,73 triệu tấn gạo phục vụ xuất khẩu.

Định hướng cơ cấu gạo xuất khẩu năm 2026 tiếp tục nghiêng mạnh về gạo chất lượng cao và gạo thơm, sản lượng khoảng 5,8 triệu tấn, chiếm 75%. Gạo nếp khoảng 10%, còn lại là gạo phục vụ chế biến. Đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh thị trường thế giới ngày càng ưu tiên chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững.

Bộ NN&MT nhấn mạnh yêu cầu điều hành xuất khẩu gạo linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời bảo đảm an ninh lương thực. Việc đẩy mạnh xuất khẩu cần tập trung vào những tháng có sản lượng thu hoạch lớn, duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định.

Một trong những việc làm quan trọng là tăng cường chế độ báo cáo tồn kho, từng bước xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm rủi ro cung - cầu lúa gạo trên nền tảng số. Khi thị trường nội địa có biến động, DN xuất khẩu phải sẵn sàng tham gia bình ổn theo chỉ đạo của cơ quan quản lý.

Song song với đó, các giải pháp xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường và phân khúc sản phẩm tiếp tục được đẩy mạnh. Việc chuyển từ xuất khẩu gạo số lượng lớn sang gạo chất lượng cao, gạo thương hiệu và gạo chế biến sâu được coi là hướng đi bền vững để nâng giá trị gia tăng.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất và xuất khẩu gạo, Bộ NN&MT đã có văn bản đề nghị Bộ Công Thương phối hợp các địa phương chuẩn hóa hoạt động thu mua lúa gạo, tăng cường liên kết chuỗi giữa nông dân, thương lái, cơ sở chế biến và DN xuất khẩu thông qua hợp đồng minh bạch.

DN cần công khai điểm thu mua, niêm yết giá theo chủng loại, chất lượng, mùa vụ; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận, ép giá, đầu cơ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Việc sửa đổi Nghị định 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo và xây dựng cơ chế quản lý nhập khẩu gạo cũng được đặt ra nhằm bảo vệ sản xuất trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh thương mại gạo toàn cầu tiếp tục mở rộng.

Theo một số dự báo, thương mại gạo toàn cầu năm 2026 sẽ đạt mức 62,8 triệu tấn. Cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt, đòi hỏi Việt Nam phải kiên định định hướng phát triển bền vững, lấy chất lượng, hiệu quả và giá trị làm trọng tâm. Định hướng sản xuất và xuất khẩu gạo năm 2026 vì vậy không chỉ nhằm duy trì vị thế trên thị trường thế giới, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: nâng cao thu nhập cho nông dân, bảo đảm an ninh lương thực, xây dựng ngành lúa gạo Việt Nam hiện đại, trách nhiệm, hội nhập sâu rộng.

Văn Sơn

Nguồn Pháp Luật VN : https://baophapluat.vn/bo-nn-mt-thong-tin-ve-san-xuat-lua-gao-nam-2026-khong-tang-dien-tich-tap-trung-nang-cao-nang-suat-va-chat-luong.html