Bảo đảm chất lượng công việc của luật sư công
Cơ bản tán thành việc ban hành Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, các ĐBQH cho rằng, đây là bước đi cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực pháp lý của khu vực công trong bối cảnh các tranh chấp hành chính, dân sự, đầu tư, thương mại ngày càng phức tạp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên thảo luận
Nhận thấy dự thảo Nghị quyết đã bám sát Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 của Bộ Chính trị để quy định rõ phạm vi công việc của luật sư công, tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) lưu ý, trong quá trình sử dụng luật sư công là công chức, viên chức đang công tác tại các cơ quan cần quan tâm mối quan hệ giữa họ với thẩm phán, viện kiểm sát và điều tra viên tham gia xử lý các vụ việc. Cần có chế định cụ thể để bảo đảm chất lượng công việc của luật sư công, cũng như bảo đảm sự công bằng trong xử lý các vụ việc.
ĐBQH Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng
Quan tâm đến tổ chức và địa vị pháp lý cũng như điều kiện, tiêu chuẩn của luật sư công, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) nêu rõ, dự thảo Nghị quyết đang thiết kế theo hướng luật sư công đồng thời là cán bộ, công chức, viên chức nhưng lại phải có đủ các tiêu chí, điều kiện như một luật sư theo quy định của Luật Luật sư. Điều này trong thực tiễn triển khai ở địa phương sẽ có những vướng mắc và không khả thi.
Theo đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, cán bộ, công chức, viên chức trước khi được chứng nhận hành nghề luật sư công thì phải trải qua lớp đào tạo luật sư. Nhưng quy định phải tập sự hành nghề luật sư thì câu chuyện đặt ra là tập sự ở đâu? Theo quy định của pháp luật về luật sư, là phải tập sự ở các tổ chức hành nghề luật sư hiện nay như: văn phòng luật sư, công ty luật. Như vậy, công chức, viên chức, cán bộ vừa phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao, vừa phải đến các nơi này để tập sự, thời gian tập sự ít nhất là 6 tháng thì cơ chế quản lý như thế nào?
ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng
Trong khi các luật sư hiện nay hoạt động theo cơ chế hợp đồng với khách hàng, thực hiện chăm sóc khách hàng, mục tiêu là bảo vệ quyền và lợi ích của khách hàng theo thỏa thuận đã ký kết. Đối với cán bộ, công chức, viên chức trong thời gian tập sự cũng phải như luật sư, tham gia dự khán các phiên tòa và tập sự với các điều kiện để được công nhận là luật sư công nhưng cách thức tiếp cận lại theo hướng phục vụ pháp lý cho khách hàng theo hợp đồng đã thỏa thuận và ký kết.
“Vậy thời gian người này thực hiện nhiệm vụ tập sự thì thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của cơ quan, đơn vị giao như thế nào? Vị trí của người này trong ứng xử khi thực hiện vai trò và tập sự tại tổ chức hành nghề luật sư ra sao?”, đại biểu băn khoăn.
Quang cảnh phiên họp
Với những đặc thù, sự khác biệt giữa luật sư công theo dự thảo Nghị quyết và luật sư hiện hành theo quy định của pháp luật, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đề nghị, không quy định thời gian tập sự. Cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng đủ các tiêu chí, điều kiện và qua đào tạo lớp luật sư thì đủ điều kiện để công nhận luật sư công. Điều này vừa đáp ứng được sự cần thiết hiện nay cũng như là không phát sinh bất cập, không rõ ràng của chức năng, vai trò rất đặc thù của luật sư công so với các luật sư đang hành nghề hiện nay.
Kinh nghiệm phải gắn với hoạt động pháp lý trực tiếp
Cũng quan tâm đến nội dung về tiêu chuẩn của luật sư công, ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đánh giá cao việc dự thảo Nghị quyết đã thiết kế hệ thống tiêu chuẩn theo hướng chặt chẽ, đặc biệt là yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. Đây là “bộ lọc” cần thiết để bảo đảm đội ngũ luật sư công có đủ độ chín về chuyên môn ngay từ giai đoạn thí điểm, tránh tình trạng vừa làm vừa đào tạo lại.
ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng
Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất và khả thi, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị, cần làm rõ nội hàm của khái niệm “kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật”. Thực tế cho thấy, nếu quy định quá chung chung sẽ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan. Do đó, nên cụ thể hóa theo hướng kinh nghiệm phải gắn với các hoạt động pháp lý trực tiếp như pháp chế, thanh tra, xét xử, kiểm sát, điều tra, thi hành án hoặc hành nghề luật sư.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị, cần nghiên cứu bổ sung tiêu chuẩn về ngoại ngữ pháp lý đối với một số vị trí, đặc biệt là các luật sư công tham gia xử lý tranh chấp đầu tư, thương mại quốc tế.
Các đại biểu tham dự phiên họp
“Ngoài ra, cần chú trọng hơn đến tiêu chí về năng lực thực tiễn và bản lĩnh nghề nghiệp. Luật sư công không chỉ là người nắm vững pháp luật mà còn phải có kỹ năng tranh tụng, tư duy phản biện và khả năng xử lý các tình huống phức tạp. Vì vậy, đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá gắn với kinh nghiệm xử lý vụ việc thực tế để lựa chọn đúng người, đúng việc”, đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh.
Về chế độ cho luật sư công, đại biểu Nguyễn Công Hoàng nêu rõ, qua chứng kiến luật sư công tham gia xử lý các vụ kiện quốc tế đã thấy họ rất vất vả. Nếu quy định cứng chế độ sẽ khiến luật sự công khó có thể thực hiện được yêu cầu công việc khi tham gia xử lý các vụ việc này. Do vậy, cần quy định mức trần chế độ với luật sư công, hoặc có quy định cơ chế chi trả riêng với những trường hợp đặc biệt.
Tin: Minh Trang; Ảnh: Phạm Thắng