Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại Đối thoại Shangri-La 2026. Ảnh: Reuters.
Phát biểu tại Đối thoại Shangri-La do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) tổ chức ở Singapore ngày 30/5, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định: “Nền tảng của mối quan hệ đối tác chiến lược chính là sự đồng điệu về lợi ích quốc gia”.
Ông nhấn mạnh Mỹ sẽ theo đuổi cách tiếp cận “mạnh mẽ, thận trọng và rõ ràng” trong việc xây dựng và duy trì các liên minh, theo CNBC.
Ca ngợi châu Á, răn đe châu Âu
Người đứng đầu Lầu Năm Góc đánh giá cao những quốc gia đồng minh như Hàn Quốc, Philippines, Australia, Indonesia, Malaysia, Singapore... vì đã chủ động tăng cường đóng góp cho quốc phòng và chia sẻ trách nhiệm trong liên minh an ninh.
Ông Hegseth đồng thời cho biết Nhật Bản đang thực hiện các bước cụ thể để tăng cường khả năng phòng thủ của mình.
"Tokyo và Washington mỗi bên phải đóng góp phần của mình để củng cố liên minh Mỹ-Nhật", ông nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi đặt câu hỏi cho Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tại hội nghị thượng đỉnh an ninh Đối thoại Shangri-La của IISS ở Singapore, ngày 30/5. Ảnh: Reuters.
Đáng chú ý, ông cũng nhắc đến Việt Nam và Ấn Độ như những ví dụ về các quốc gia đang nỗ lực nâng cao năng lực sẵn sàng chiến đấu và củng cố sức mạnh quân sự.
Theo Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ, mục tiêu của Washington là duy trì một môi trường ổn định, cân bằng và lâu dài tại khu vực, nơi các quốc gia có thể phát triển thịnh vượng và bảo vệ lợi ích của mình thông qua hợp tác và tôn trọng lẫn nhau.
“Một nền hòa bình bền vững là mục tiêu của chúng tôi”, ông Hegseth nhấn mạnh, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục duy trì sự hiện diện và cam kết lâu dài tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Một trong những thông điệp đáng chú ý nhất trong bài phát biểu của ông Hegseth là yêu cầu các đồng minh tăng cường đóng góp cho năng lực phòng thủ của chính mình.
Ông cho rằng trong nhiều thập niên qua, an ninh của khu vực phần lớn dựa trên sức mạnh quân sự của Mỹ, trong khi một số đối tác chưa đầu tư tương xứng cho quốc phòng. Theo ông, bối cảnh hiện nay đòi hỏi các quốc gia phải chủ động hơn trong việc xây dựng năng lực tự vệ và đóng góp cho an ninh chung.
Ngược lại với những lời tán dương dành cho châu Á, ông Hegseth đã dùng những từ ngữ khá gai góc để chỉ trích các đồng minh châu Âu. Ông phàn nàn rằng nhiều nước chưa đóng góp tương xứng cho an ninh tập thể và cho rằng các liên minh cần được xây dựng “không kèm theo những màn kịch chính trị hay những bài giảng đạo đức”.
“Châu Âu nên lưu ý điều đó”, ông nhấn mạnh.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ lập luận: “Trong một thời gian quá dài, an ninh của khu vực này đã phụ thuộc một cách phiến diện vào sức mạnh quân sự của Mỹ, trong khi nhiều đồng minh và đối tác lại để mặc cho năng lực phòng thủ của chính họ bị yếu đi”.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc ca ngợi nhiều quốc gia châu Á tăng cường đầu tư quốc phòng và khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục thúc đẩy các liên minh khu vực. Ảnh: Reuters.
Đồng minh kiểu mẫu sẽ được ưu tiên
Bộ trưởng Hegseth cho biết Washington yêu cầu các đồng minh và đối tác dành ít nhất 3,5% GDP cho chi tiêu quốc phòng, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ ưu tiên hợp tác với những “đồng minh kiểu mẫu” đáp ứng được tiêu chuẩn này.
Ông cho biết các quốc gia đó sẽ được đưa lên vị trí ưu tiên hàng đầu trong chương trình hợp tác với Mỹ, bao gồm đẩy nhanh tiến độ bán vũ khí, tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng và mở rộng chia sẻ thông tin tình báo.
“Những nước từ chối đứng ra chia sẻ gánh nặng vì nền quốc phòng chung sẽ phải đối mặt với một sự thay đổi cục diện rõ rệt trong phương thức hợp tác với chúng tôi”, vị Bộ trưởng cảnh báo.
Dưới thời Tổng thống Donald Trump, chính quyền Mỹ ngày càng ít ngần ngại chỉ trích các đồng minh bị cho là chưa gánh vác đủ trách nhiệm, đồng thời triển khai những chính sách mà nhiều quốc gia cho rằng đang làm xáo trộn trật tự quốc tế được hình thành sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Không ít nhà lãnh đạo bày tỏ lo ngại rằng họ không còn có thể hoàn toàn tin tưởng vào Mỹ như một đối tác ổn định và đáng tin cậy.
Trước khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố ông đã nói với một đồng minh trong NATO rằng Washington sẽ không bảo vệ những quốc gia không “chi trả phần trách nhiệm của mình”.
Kết thúc bài phát biểu, ông Hegseth khẳng định khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” không đồng nghĩa với việc “Nước Mỹ đơn độc”. Theo ông, các liên minh chỉ thực sự bền vững khi mỗi thành viên đều đóng góp sức mạnh, năng lực và trách nhiệm của mình trên cơ sở chủ quyền quốc gia.
Phương Linh