Bộ Xây dựng thông tin mới về việc bỏ cấp phép xây dựng với nhà ở riêng lẻ

2 giờ trướcBài gốc

Bộ Xây dựng cho biết Luật Xây dựng vừa được Quốc hội thông qua ngày 10-12-2025, có hiệu lực từ đầu năm 2026, với nhiều điểm mới quan trọng. Luật được xây dựng theo hướng khắc phục các hạn chế, bất cập trong thực tiễn đầu tư xây dựng; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tạo điều kiện thuận lợi, minh bạch và bình đẳng cho người dân, doanh nghiệp.

Làm rõ các trường hợp phải và không phải xin phép

Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là quy định liên quan đến cấp phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ. Theo Bộ Xây dựng, các quy định mới tiếp tục kế thừa nền tảng của Luật Xây dựng năm 2020 nhưng được làm rõ, điều chỉnh để phù hợp hơn với hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị, nông thôn.

Ông Bùi Văn Dưỡng, Cục Phó Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, cho biết theo Luật Xây dựng năm 2020, nhà ở riêng lẻ tại nông thôn thuộc khu vực không có quy hoạch đô thị, không có quy hoạch chuyên ngành hoặc không có quy hoạch chi tiết điểm dân cư nông thôn thì phải thực hiện thủ tục cấp phép xây dựng. Các trường hợp còn lại được miễn giấy phép.

Ông Bùi Văn Dưỡng, Cục Phó Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng. Ảnh: V.LONG

Luật Xây dựng năm 2025 tiếp tục kế thừa cách tiếp cận này, đồng thời làm rõ hơn để bảo đảm thống nhất với Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn. Đáng chú ý, luật mới bổ sung quy định đối với công trình nhà ở riêng lẻ có tổng diện tích sàn trên 500 m².

Theo Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn, không phải mọi khu vực dân cư đều bắt buộc lập quy hoạch chi tiết. Chỉ những khu vực xây dựng tập trung mới phải lập quy hoạch chi tiết. Đối với các khu dân cư hiện hữu, cơ quan có thẩm quyền chỉ cần ban hành quy chế quản lý kiến trúc.

Trên cơ sở đó, ông Dưỡng cho biết các điểm dân cư ở khu vực nông thôn đã có quy chế quản lý kiến trúc thì khi xây dựng nhà ở riêng lẻ phải thực hiện thủ tục cấp phép xây dựng. Ngược lại, tại những khu vực mà chính quyền địa phương xét thấy chưa cần thiết ban hành và chưa công bố quy chế quản lý kiến trúc thì người dân không phải xin giấy phép xây dựng khi xây dựng nhà ở riêng lẻ.

Quy định này nhằm phân định rõ trách nhiệm quản lý của Nhà nước với từng khu vực cụ thể, tránh tình trạng áp dụng cứng nhắc, gây thêm thủ tục không cần thiết cho người dân, nhất là ở khu vực nông thôn.

Cũng theo ông Bùi Văn Dưỡng, việc cấp giấy phép xây dựng trong thời gian tới sẽ được thực hiện theo nguyên tắc kiểm soát một lần, xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến khi khởi công xây dựng. Theo đó, cơ quan quản lý Nhà nước về xây dựng chỉ thực hiện kiểm soát một lần đối với mỗi dự án, công trình.

Những dự án, công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi thì được miễn thủ tục cấp giấy phép xây dựng. Quy định này nhằm tránh chồng chéo, trùng lặp giữa các khâu thẩm định và cấp phép.

Đối với các công trình còn lại, thủ tục cấp phép xây dựng sẽ được thực hiện theo hình thức trực tuyến toàn trình. Hồ sơ và điều kiện cấp phép được đơn giản hóa, thời gian giải quyết được rút ngắn tối đa. Dự kiến, thời gian cấp giấy phép xây dựng không quá 7 ngày.

Theo Bộ Xây dựng, việc cải cách này nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính minh bạch, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, qua đó giảm phát sinh tiêu cực trong giải quyết thủ tục hành chính.

Bổ sung về quan điểm quản lý, ông Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, nhấn mạnh các cơ quan quản lý Nhà nước luôn xác định việc chia sẻ, tạo điều kiện và phục vụ người dân, doanh nghiệp là yêu cầu xuyên suốt.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy. Ảnh: V.LONG

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, việc tạo thuận lợi không thể tách rời yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp khác. Đồng thời, phải bảo đảm an toàn trong xây dựng công trình, đặc biệt là các yêu cầu về an toàn kết cấu, an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Các quy định về cấp phép xây dựng trong Luật Xây dựng mới đã được đánh giá tác động tổng thể, cân nhắc kỹ lưỡng trên cơ sở hài hòa lợi ích. Theo đó, việc tạo điều kiện cho hộ dân này không được làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của hộ dân, doanh nghiệp khác trong cùng khu vực.

Nhiều điểm mới trong quản lý đầu tư xây dựng

Bên cạnh nội dung về cấp phép xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết Luật Xây dựng năm 2025 còn có nhiều điểm mới quan trọng khác. Cụ thể, luật thực hiện phân loại dự án đầu tư xây dựng theo hình thức đầu tư, gồm đầu tư công, PPP và đầu tư kinh doanh, thay cho phân loại theo nguồn vốn như trước đây.

Cách phân loại này nhằm bảo đảm các hoạt động đầu tư được thực hiện theo đúng các luật chuyên ngành về đầu tư, còn các hoạt động xây dựng được điều chỉnh thống nhất theo Luật Xây dựng.

Về lập và thẩm định dự án đầu tư xây dựng, người quyết định đầu tư được phép sử dụng các loại thiết kế tại báo cáo nghiên cứu khả thi, phù hợp với tính chất và yêu cầu của từng dự án. Nội dung thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng tập trung vào các yếu tố cốt lõi như an toàn xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn và sự phù hợp với quy hoạch làm cơ sở lập dự án. Các nội dung khác được giao cho người quyết định đầu tư và chủ đầu tư chịu trách nhiệm.

Những công trình lớn như sân bay đã được phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi thì không phải xin giấy phép xây dựng. Ảnh: V.LONG

Luật mới cũng bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn về xây dựng. Thay vào đó, phân quyền cho chủ đầu tư kiểm soát đối với tất cả các thiết kế xây dựng sau khi dự án được phê duyệt, đồng thời nâng cao vai trò và trách nhiệm của tư vấn thiết kế, tư vấn thẩm tra về chuyên môn.

Ngoài ra, Luật Xây dựng năm 2025 bãi bỏ yêu cầu về điều kiện năng lực và chứng chỉ năng lực của doanh nghiệp; cắt giảm một số lĩnh vực không còn yêu cầu chứng chỉ hành nghề của cá nhân.

Luật cũng bổ sung quy định ưu tiên sử dụng trọng tài trong nước để giải quyết tranh chấp hợp đồng đối với các dự án công; bổ sung các quy định về bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng.

Một số nội dung khác cũng được bổ sung như việc lấy ý kiến về bảo đảm quốc phòng, an ninh đối với dự án, công trình thuộc danh mục do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quy định.

Ông Bùi Văn Dưỡng nhấn mạnh Luật Xây dựng năm 2025 được xây dựng theo hướng chỉ quy định các vấn đề khung, mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Những nội dung có tính chất thường xuyên biến động trong thực tiễn được giao Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương quy định chi tiết.

“Do đó, trong quá trình nghiên cứu và áp dụng, các chủ thể liên quan cần xem xét đầy đủ, đồng bộ các quy định của luật và các văn bản hướng dẫn thi hành…”- ông Dưỡng cho hay.

Các công trình được miễn cấp giấy phép xây dựng

Công trình xây dựng cấp IV, nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, đầu tư xây dựng tại khu vực nông thôn đã được xác định tại quy hoạch chung và chưa có quy chế quản lý kiến trúc, hoặc không thuộc trường hợp phải lập quy hoạch chi tiết theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Công trình sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc sửa chữa, cải tạo mặt ngoài nhưng không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Việc sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi công năng sử dụng, không ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực của công trình, phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt, đồng thời bảo đảm yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường.

VIẾT LONG

Nguồn PLO : https://plo.vn/bo-xay-dung-thong-tin-moi-ve-viec-bo-cap-phep-xay-dung-voi-nha-o-rieng-le-post894090.html