Nguy cơ “đầu tư lớn nhưng không giảm tải” nếu thiếu cơ chế đặc thù
Trong Tờ trình gửi Chính phủ, Bộ Y tế nhìn nhận dù phần xây dựng của hai dự án đã được khánh thành cuối năm 2025, song thách thức lớn nhất hiện nay là cơ chế vận hành sau đầu tư. Theo đánh giá của Bộ, nếu áp dụng hoàn toàn theo các quy định hiện hành, Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức rất khó hoạt động với chất lượng tương đương cơ sở Hà Nội, đồng thời sẽ phát sinh hàng loạt vướng mắc về thanh toán bảo hiểm y tế, tổ chức nhân lực và bảo đảm nguồn tài chính hoạt động.
Đây cũng là lý do Bộ Y tế đề xuất Chính phủ cho phép triển khai thí điểm nhiều chính sách khác với các nghị định hiện hành đến hết ngày 31/12/2028. Theo Bộ Y tế, mục tiêu cốt lõi là bảo đảm hai cơ sở mới thực sự trở thành bệnh viện tuyến cuối chất lượng cao tại khu vực phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, góp phần giảm quá tải cho hai bệnh viện trung ương tại Hà Nội và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao cho người dân Ninh Bình cùng các tỉnh lân cận.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất cho phép hai cơ sở mới được xếp hạng và cấp chuyên môn kỹ thuật tương đương Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hiện nay. Bộ Y tế cho rằng về bản chất, mô hình vận hành của hai cơ sở là “một thể thống nhất”, dùng chung nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống chuyên môn và cơ chế quản trị. Thậm chí, nhiều hạng mục tại cơ sở 2 được đầu tư mới, hiện đại hơn cơ sở hiện hữu tại Hà Nội.
Theo phân tích của Bộ Y tế, nếu không được xếp hạng tương đương, cơ sở 2 sẽ chỉ được coi là bệnh viện “cấp cơ bản”, chủ yếu tiếp nhận khám chữa bệnh ban đầu. Điều này đồng nghĩa mục tiêu giảm tải cho Bạch Mai và Việt Đức cơ sở Hà Nội gần như không đạt được. Không chỉ vậy, việc xếp hạng thấp hơn còn kéo theo chênh lệch phụ cấp, ảnh hưởng tâm lý đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế được điều động về làm việc tại Ninh Bình.
Tuy nhiên, đề xuất này đang vướng quy định tại Nghị định 96/2023/NĐ-CP, theo đó bệnh viện mới được cấp phép hoạt động chỉ được tạm xếp cấp cơ bản trong 2 năm đầu vận hành. Chính vì vậy, Bộ Y tế phải trình Chính phủ ban hành cơ chế riêng để tháo gỡ nút thắt pháp lý.
Đề xuất hỗ trợ gần 1.000 tỷ đồng giữ chân bác sĩ, tháo loạt “điểm nghẽn” vận hành
Bên cạnh cơ chế chuyên môn, Bộ Y tế cũng đề xuất một loạt chính sách tài chính và nhân lực được đánh giá là chưa từng có tiền lệ đối với mô hình bệnh viện công lập hiện nay.
Đáng chú ý, Bộ đề xuất cho phép Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được lựa chọn cơ chế hạch toán độc lập hoặc phụ thuộc giữa cơ sở Hà Nội và cơ sở Ninh Bình. Trường hợp hạch toán phụ thuộc, hai bệnh viện sẽ được ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế với Bảo hiểm xã hội Hà Nội thay vì phải ký riêng tại Ninh Bình như quy định hiện hành. Theo Bộ Y tế, điều này nhằm tránh phát sinh thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho quá trình vận hành đồng bộ hai cơ sở.
Dự thảo cũng đề xuất cho phép chuyển trực tiếp người bệnh, mẫu bệnh phẩm giữa hai cơ sở mà không cần ký hợp đồng nguyên tắc riêng; đồng thời cho phép áp dụng chung giá dịch vụ khám chữa bệnh như tại cơ sở Hà Nội. Bộ Y tế cho rằng nếu phải thực hiện đầy đủ các thủ tục phê duyệt, ký kết riêng biệt sẽ làm gia tăng chi phí hành chính, kéo dài thời gian vận hành và ảnh hưởng hiệu quả khai thác bệnh viện.
Một điểm nóng khác được dư luận đặc biệt quan tâm là cơ chế mua sắm, đấu thầu thuốc, thiết bị y tế. Bộ Y tế đề xuất cho phép Bạch Mai và Việt Đức được tổ chức đấu thầu chung cho cả hai cơ sở, đồng thời được điều chuyển thuốc, thiết bị, hóa chất giữa Hà Nội và Ninh Bình để bảo đảm hoạt động chuyên môn. Theo lý giải của Bộ, nếu cơ sở 2 phải tổ chức đấu thầu độc lập ngay từ đầu sẽ phát sinh thêm chi phí, thủ tục và nguy cơ thiếu hụt vật tư trong giai đoạn đầu vận hành.
Đặc biệt, để giữ chân và thu hút đội ngũ bác sĩ chất lượng cao về Ninh Bình làm việc, Bộ Y tế đề xuất ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 992,7 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2028 cho các khoản chi đặc thù. Trong đó, bác sĩ có thể được hỗ trợ tối đa 15,6 triệu đồng/người/tháng; điều dưỡng tối đa 12,2 triệu đồng/người/tháng; cùng các khoản hỗ trợ thuê nhà, đi lại giữa Hà Nội và Ninh Bình.
Ngoài ra, Bộ Y tế còn đề xuất khoảng 161 tỷ đồng để đào tạo nhân lực chuyên sâu cho hai cơ sở, nhấn mạnh đây là yếu tố then chốt để bảo đảm chất lượng chuyên môn tương đương tuyến trung ương. Tổng kinh phí ngân sách nhà nước dự kiến hỗ trợ cho toàn bộ cơ chế đặc thù lên tới khoảng 1.150,4 tỷ đồng trong 3 năm.
Theo kế hoạch, dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Chính phủ xem xét thông qua trong tháng 5/2026 nhằm tạo hành lang pháp lý để hai cơ sở bệnh viện lớn nhất ngành y tế có thể vận hành thực chất, tránh nguy cơ “đầu tư lớn nhưng hoạt động cầm chừng” sau nhiều năm chậm tiến độ.
Công Chiến