Những ngày tháng Tư lịch sử, tại Trường Trung học cơ sở Trung Sơn, gần 1.000 học sinh chăm chú lắng nghe Đại tá Nguyễn Danh Giang, tuyên truyền viên của Hội Cựu chiến binh phường Vân Hà kể chuyện về những năm tháng hào hùng của dân tộc. Với giọng trầm ấm, mạch lạc, người lính năm xưa dẫn dắt các em trở về những ngày đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, công cuộc bảo vệ biên giới Tổ quốc với những câu chuyện xúc động về tinh thần chiến đấu quả cảm của quân và dân ta, về những tấm gương anh hùng đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do.
Thương binh Ngô Thanh Thiệp nói chuyện về truyền thống yêu nước cho học sinh Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng, phường Đa Mai.
Đặc biệt, trong đó nhiều Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân quê Bắc Ninh như Nguyễn Văn Ty (phường Vân Hà) và Chu Văn Mùi (xã Thượng Lan) tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ; Anh hùng phi công Nguyễn Văn Cốc (phường Việt Yên) bắn rơi 9 máy bay Mỹ; Đô đốc đầu tiên và Tư lệnh Hải quân nhân dân Việt Nam là ông Giáp Văn Cương quê ở xã Bảo Đài...
Những câu chuyện chân thực, giàu cảm xúc đưa lịch sử trở thành ký ức sống động, chạm vào nhận thức và tình cảm của thế hệ trẻ. Em Lê Minh Long, học sinh lớp 8A chia sẻ: "Nghe chuyện truyền thống, em hiểu thêm về lịch sử dân tộc, tự hào khi quê hương Bắc Ninh có nhiều người con ưu tú đóng góp cho đất nước. Em sẽ cố gắng học tập, rèn luyện thật tốt để trở thành người có ích cho xã hội".
Theo thầy giáo Đoàn Quốc Phú, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trung Sơn, nhiều năm qua nhà trường luôn phối hợp với Hội Cựu chiến binh địa phương tổ chức nói chuyện truyền thống vào các Ngày Giải phóng miền Nam 30/4, Chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5, Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12...
Đây là nội dung quan trọng trong giáo dục toàn diện, giúp học sinh hiểu lịch sử, biết trân trọng giá trị hòa bình hôm nay và hình thành lý tưởng sống đúng đắn. Nhà trường có thế mạnh về tổ chức, môi trường giáo dục và nắm bắt tâm lý học sinh, các cựu chiến binh lại có vốn sống, trải nghiệm chiến đấu, những câu chuyện chân thực giàu sức thuyết phục khó thay thế bằng sách vở hay lý thuyết đơn thuần.
Từ đầu tháng 4/2026 đến nay, hội cựu chiến binh các xã, phường trong tỉnh đã phối hợp các trường học tổ chức 235 buổi tuyên truyền bằng hình thức trực tiếp và sân khấu hóa, thu hút hơn 80 nghìn lượt thầy cô giáo, học sinh, đoàn viên, thanh niên tham gia.
Để mỗi buổi tuyên truyền đạt chất lượng, hội cựu chiến binh và ban giám hiệu nhà trường xây dựng kế hoạch phối hợp, lựa chọn thời điểm như sinh hoạt dưới cờ, hoạt động ngoại khóa, các ngày lễ lớn; xác định nội dung tuyên truyền theo từng nhóm tuổi học sinh, tránh dàn trải, áp đặt.
Với học sinh trung học cơ sở, nội dung thường tập trung vào các câu chuyện anh hùng nhỏ tuổi, gương chiến đấu dũng cảm, truyền thống quê hương. Với học sinh trung học phổ thông, ngoài lịch sử còn lồng ghép trách nhiệm công dân, nghĩa vụ quân sự, định hướng cống hiến cho đất nước.
Một khâu quan trọng là các cấp hội chú trọng xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên có uy tín, kinh nghiệm, khả năng diễn đạt tốt, biết truyền cảm hứng cho học sinh. Không ít cựu chiến binh tuổi đã cao nhưng vẫn miệt mài đến trường nói chuyện truyền thống, coi đó là trách nhiệm với thế hệ mai sau.
Tại phường Đa Mai, nhiều thế hệ học sinh Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng biết đến thương binh Ngô Thanh Thiệp. Trong các buổi tuyên truyền, ông thường bắt đầu bằng những câu hỏi nhanh về ngày lễ lớn, nhân vật lịch sử, tên các anh hùng dân tộc. Cách dẫn dắt này giúp học sinh chủ động tham gia thay vì chỉ ngồi nghe thụ động. Ông Thiệp cho biết, tùy từng lứa tuổi, ông lựa chọn những câu chuyện phù hợp để các em dễ hiểu, dễ nhớ để lịch sử trở nên sinh động, gieo vào lòng học sinh những hạt mầm về lòng dũng cảm, tinh thần yêu nước và ý chí vượt khó.
Cùng với nói chuyện trực tiếp, nhiều địa phương đổi mới bằng sân khấu hóa, thi tìm hiểu lịch sử, hành trình về nguồn, giao lưu nhân chứng lịch sử, chiếu phim tư liệu, trưng bày hiện vật thời chiến tranh. Đây là những cách làm sáng tạo, phù hợp với tâm lý học sinh trong thời đại số, giúp các em tiếp cận truyền thống bằng trải nghiệm trực quan.
Trong 5 năm qua, các cấp hội cựu chiến binh đã phối hợp tổ chức hơn 2 nghìn buổi tuyên truyền, nói chuyện truyền thống cho gần 600 nghìn lượt học sinh, đoàn viên, thanh niên. Theo Đại tá Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh, thời gian tới Hội tiếp tục chỉ đạo các cấp hội cơ sở phối hợp chặt chẽ với địa phương, đoàn thanh niên, nhà trường để giáo dục truyền thống, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, đạo đức lối sống cho học sinh, đoàn viên, thanh niên.
Từ những buổi nói chuyện giản dị nơi sân trường, từ lời kể chân thực của những người lính từng đi qua chiến tranh, tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc đang được trao truyền cho thế hệ trẻ. Đây chính là nền tảng để hình thành lý tưởng sống đẹp, sống có trách nhiệm với Tổ quốc.
Bài, ảnh: Trung Anh