Hệ thống phun xịt thuốc của chị Yến, ở xã Đức Lập
Giảm công, tăng hiệu quả
Anh Trần Văn Huy, ở thôn Đức Phúc, xã Đức Lập có hơn 400 cây sầu riêng Ri6 được trồng từ năm 2014. Sau nhiều năm gắn bó với cây sầu riêng, anh Huy nhận thấy khâu chăm sóc, đặc biệt là phun thuốc và bón phân qua lá quyết định rất lớn đến quá trình phát triển của sầu riêng.
Cuối năm 2025, anh Huy đầu tư hơn 200 triệu đồng lắp đặt hệ thống phun xịt thuốc cho toàn bộ vườn sầu riêng. Theo anh Huy, chăm sóc sầu riêng cần tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, phân thuốc phải được sử dụng thường xuyên và đúng thời điểm sinh trưởng. Việc phun thủ công không chỉ mất nhiều công lao động mà còn khó đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, nhất là những đợt sâu bệnh bùng phát nhanh, trong khi cây sầu riêng cao, tán lớn.
Hệ thống phun xịt của gia đình anh Huy được thiết kế với đường ống dẫn đến từng gốc cây. Mỗi gốc cây được lắp đặt 3 cây inox cao khoảng 6 m, vượt qua ngọn sầu riêng. Trên đầu mỗi cây inox gắn béc phun chuyên dụng. Ưu điểm của loại béc này là khả năng tạo sương, rửa vườn và phun các loại phân, thuốc một cách nhanh chóng, đồng đều.
Đặc biệt, hệ thống cho phép phun từ trên cao xuống thấp giúp dung dịch phân, thuốc bao phủ đều toàn bộ tán cây - yếu tố rất quan trọng trong phòng trừ sâu bệnh, bón phân đối với sầu riêng có tán lớn. Nhờ đó, hiệu quả phòng trừ sâu bệnh, bón phân qua lá được nâng lên rõ rệt, hạn chế tình trạng phun sót hoặc phun không đều như trước đây.
Theo anh Huy, với hệ thống phun xịt tự động, chỉ mất 5 phút để phun xịt phân, thuốc cho khoảng 50 cây sầu riêng. Nhờ đó, việc phun cho khoảng 400 cây sầu riêng chỉ mất hơn 1 giờ đồng hồ để hoàn thành, kể cả thời gian chuẩn bị phân, thuốc, nhanh hơn rất nhiều so với cách phun thủ công trước đây. Không chỉ rút ngắn thời gian, hệ thống còn giúp giảm đáng kể công lao động, bảo đảm dung dịch được phun đồng đều, đúng liều lượng, nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu bệnh và chăm sóc vườn cây.
Tương tự, vườn sầu riêng 500 cây Ri6 của gia đình bà Mai Thị Ngọc Yến, ở xã Đức Lập trồng từ năm 2013, cũng vừa hoàn thành việc lắp đặt hệ thống xịt thuốc, bón phân qua lá với tổng kinh phí hơn 250 triệu đồng vào cuối năm 2025.
Theo bà Yến, chi phí đầu tư ban đầu khá lớn nhưng về lâu dài lại mang lại nhiều lợi ích. Trước hết là giảm đáng kể công lao động, nhất là trong bối cảnh thiếu hụt nhân công nông nghiệp. Bên cạnh đó, việc phun xịt phân, thuốc đúng thời điểm, đúng liều lượng giúp cây sinh trưởng ổn định, hạn chế lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, từ đó giảm chi phí và rủi ro cho vườn cây.
Việc áp dụng hệ thống phun xịt còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người trồng sầu riêng, từ cách làm dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất có tính toán, tuân thủ quy trình kỹ thuật. Đây cũng là giải pháp phù hợp hướng tới sản xuất sầu riêng an toàn, truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng để chinh phục các thị trường khó tính.
Hệ thống phun xịt giúp nông dân giảm công lao động, sầu riêng được chăm sóc đúng lúc, đúng cách. Hiệu quả kinh tế đến từ năng suất, chất lượng và sự ổn định lâu dài của vườn cây.
Giải pháp “đúng lúc, đúng cách”
Tỉnh Lâm Đồng hiện có 44.283 ha sầu riêng, sản lượng đạt khoảng 287.284 tấn. Sầu riêng hiện là một trong những cây ăn quả chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao cho ngành nông nghiệp tỉnh.
Sầu riêng được phát triển tập trung tại nhiều vùng có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp, góp phần quan trọng nâng cao thu nhập cho nông dân.
Sầu riêng là cây trồng “khó tính” được chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng, từ phục hồi sau thu hoạch, phân hóa mầm hoa, nuôi bông, nuôi trái đến giai đoạn sau thu hoạch. Ở mỗi giai đoạn yêu cầu về dinh dưỡng và phòng trừ sâu bệnh hoàn toàn khác nhau. Điều này khiến việc phun xịt phân, thuốc thủ công trở nên khó khăn tốn thời gian và khó bảo đảm độ phủ đều, nhất là với những vườn có cây lớn, tán cao.
Thực tế sản xuất cho thấy, nhiều vườn sầu riêng bị rầy, rệp, nhện đỏ tấn công hoặc nấm bệnh lây lan nhanh chỉ vì không kịp thời xử lý hoặc phun thuốc không đạt tầm phủ cần thiết. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều nông dân trồng sầu riêng trên địa bàn tỉnh mạnh dạn đầu tư hệ thống phun xịt như một giải pháp cho canh tác sầu riêng bền vững.
Đức Hùng - Dương Cầm .