'Bong bóng' xe điện Trung Quốc xì hơi, hàng loạt thương hiệu lỗ nặng

một giờ trướcBài gốc

Tiếp tục dẫn đầu thế giới về sản lượng và doanh số nhưng ngành xe năng lượng mới Trung Quốc đang đối mặt nghịch lý lớn: doanh thu tăng nhưng lợi nhuận lao dốc. Cuộc chiến giá khốc liệt, dư thừa công suất và áp lực cạnh tranh đang đẩy các “ông lớn” như BYD, NIO hay XPeng vào một giai đoạn thanh lọc chưa từng có.

Ông lớn đầu ngành cũng không miễn nhiễm

Do bị kéo xuống bởi cuộc chiến về giá, nhiều hãng xe năng lượng mới (NEV) của Trung Quốc, bao gồm cả hãng xe hàng đầu BYD, đã công bố báo cáo tài chính năm 2025 với doanh thu tăng nhưng lợi nhuận sụt giảm mạnh, thậm chí thua lỗ. Chủ tịch BYD Vương Truyền Phúc (Wang Chuanfu) cho biết ngành xe năng lượng mới đang bước vào một “cuộc đào thải khốc liệt”.

BYD hôm 27/3 đã công bố báo cáo tài chính 2025 cho thấy doanh thu đạt 803,9 tỷ NDT, tăng 3,46% so với năm trước, nhưng lợi nhuận ròng chỉ đạt 32,62 tỷ NDT, giảm 18,97% - đánh dấu lần đầu tiên sau 4 năm công ty rơi vào tình trạng “tăng doanh thu nhưng biên lợi nhuận lại bị giảm”.

Báo cáo tài chính năm 2025 của BYD cho thấy đà tăng doanh thu đang giảm, trong khi lợi nhuận thì bị giảm mạnh. Ảnh: Eastmoney.

Trung Quốc bắt đầu trợ cấp cho ngành xe năng lượng mới từ năm 2009 và chấm dứt vào năm 2022. Sau 13 năm hỗ trợ, chính phủ nước này đã đưa doanh số xe điện lên vị trí số 1 thế giới, nhưng đồng thời cũng gây ra tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng.

Theo Hiệp hội công nghiệp ô tô Trung Quốc (CAAM), sản lượng và doanh số xe năng lượng mới của Trung Quốc năm 2024 đều trên 12,8 triệu chiếc, và năm 2025 thậm chí trên 16,49 triệu chiếc. Tuy nhiên, gần một nửa công suất sản xuất bị để không.

Để giải quyết tình trạng dư thừa, các hãng xe Trung Quốc đã lao vào cuộc chiến giảm giá. Tháng 5/2025, BYD khởi động một vòng chiến tranh giá cả mới với mức giảm lên tới 34%, buộc nhiều hãng khác phải theo chân.

Cuộc chiến giá này cũng khiến BYD phải trả giá: trong quý IV/2025, doanh số tại Trung Quốc của hãng 3 tháng liên tiếp không vượt 500.000 xe. Cổ phiếu niêm yết tại Hồng Kông của công ty cũng đã giảm 31,3% sau khi thiết lập mức đỉnh vào tháng 5/2025.

Các hãng EV Trung Quốc thua lỗ, doanh thu giảm

NIO – “hố đốt tiền lớn nhất ngành” - có doanh thu 87,5 tỷ NDT (tăng 33%); nhưng lỗ ròng khoảng 15,6 tỷ NDT (~2.1 tỷ USD); lỗ lũy kế trong 8 năm liền khoảng 110 tỷ NDT. Dù có lãi quý IV, cả năm 2025 vẫn lỗ rất sâu do mô hình xe cao cấp với công nghệ đổi pin thay vì sạc nên chi phí cực lớn. Đây là trường hợp điển hình của tăng trưởng mạnh nhưng chưa tìm được lợi nhuận.

BYD lần đầu tiến quân vào thị trường Argentina. Ảnh: Zaobao.

XPeng tăng trưởng mạnh nhưng vẫn lỗ. Doanh thu năm 2025 đạt 76,72 tỷ NDT (tăng 87.7%) nhưng lỗ ròng 1,14 tỷ NDT (đã giảm 80% so với 2024). Điểm đáng chú ý lỗ giảm rất mạnh, đang tiến gần hòa vốn; nhưng vẫn phải “đốt tiền” cho R&D (phát triển xe tự lái) và giảm giá để cạnh tranh. Đây là kiểu lỗ có kiểm soát – còn cơ hội sống.

Li Auto có lãi nhưng suy giảm mạnh. Doanh thu năm 2025 đạt 112,3 tỷ NDT, giảm 22,3%; lợi nhuận ròng 1,14 tỷ NDT, giảm tới 85%. Tuy không lỗ, nhưng biên lợi nhuận bị bóp nghẹt, tăng trưởng chậm lại. Đây là tín hiệu nguy hiểm ngay cả người có lãi cũng đang hụt hơi.

"Bong bóng" hay thanh lọc tất yếu?

Các chuyên gia cho rằng, thị trường EV Trung Quốc tuy có dấu hiệu “bong bóng” nhưng không phải kiểu "bong bóng" tài chính thuần túy.

Một số dấu hiệu rất giống "bong bóng" như sản lượng tăng quá nhanh (hơn 16 triệu xe/năm), công suất dư thừa gần 50%, doanh nghiệp doanh thu tăng nhưng lợi nhuận giảm, nhiều hãng lỗ kéo dài (như NIO) và chiến tranh giá cực đoan (BYD giảm giá tới 34%). Đây là biểu hiện của "bong bóng" đầu tư quá mức, đổ tiền ồ ạt vào một ngành hot.

Tuy nhiên, nhưng đây cũng là sự thanh lọc tất yếu; ngành EV Trung Quốc đang đi đúng quy luật công nghiệp: Giai đoạn 1: Bùng nổ, nhà nước trợ cấp (2009–2022) với hàng trăm công ty nhảy vào; Giai đoạn 2: Cạnh tranh cực hạn (hiện đang diễn ra) với giá giảm sâu, biên lợi nhuận bị bóp nghẹt, các doanh nghiệp yếu bắt đầu rơi rụng; Giai đoạn 3: Tập trung hóa (sắp tới), sẽ chỉ còn lại vài ông lớn sống sót. Trung Quốc hiện vẫn đang kiểm soát được cuộc chơi.

Doanh thu của NIO năm 2025 đạt 87,5 tỷ NDT (tăng 33%); nhưng lỗ ròng khoảng 15,6 tỷ NDT (~2.1 tỷ USD), lỗ lũy kế trong 8 năm liền tới 110 tỷ NDT. Ảnh: Sohu.

Không giống "bong bóng" bất động sản kiểu vỡ sập, ở đây nhà nước có thể điều tiết tín dụng, kiểm soát sản xuất. Các công ty lớn như BYD vẫn có lãi, có chuỗi cung ứng mạnh, có lợi thế toàn cầu (tự chủ pin, giá rẻ).

Cuộc khủng hoảng này thực ra có thể dẫn tới Trung Quốc tạo ra 2–3 siêu tập đoàn EV thống trị thế giới khiến giá xe điện toàn cầu giảm mạnh và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu.

Đây không đơn thuần là "bong bóng" xe điện sắp vỡ mà là một cuộc thanh lọc cực đoan trong ngành công nghiệp chiến lược, kẻ yếu sẽ “chết”, người sống sót sẽ rất mạnh.

Theo dự báo của giới chuyên gia, ngành EV Trung Quốc trong 3-5 năm tới sẽ từ 17 hãng xe hiện nay, giảm xuống còn khoảng 3 - 5 hãng lớn thống trị. Nhóm có thể trụ lại có thể là BYD, Geely, Li Auto, XPeng (nếu thành công về công nghệ).

Đây không phải cuộc đua ai làm EV tốt nhất, mà là cuộc đua ai chịu lỗ lâu hơn, ai giảm giá sâu hơn, ai sống sót cuối cùng; và người chiến thắng sẽ không chỉ thống trị thị trường Trung Quốc, mà còn có thể áp đảo thị trường toàn cầu.

Theo Creaders, Eastmoney

Thu Thủy

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/bong-bong-xe-dien-trung-quoc-xi-hoi-hang-loat-thuong-hieu-lo-nang-post196130.html