Book World - một phần ký ức trong văn hóa đọc Mỹ

2 giờ trướcBài gốc

Book World - một trong những chuyên mục của The Washington Post gắn bó bền bỉ nhất với người yêu sách Mỹ suốt nhiều thập kỷ. Chuyên mục là nơi các nhà phê bình văn học hàng đầu giới thiệu, đánh giá và phê bình các tác phẩm sách mới nhất của thế giới.

Nhưng trong những ngày đầu tháng 2 này, một quyết định tái cấu trúc sâu rộng khiến phần nội dung văn hóa uy tín đã bị xóa sổ hoàn toàn: The Washington Post chính thức dừng chuyên mục đánh giá sách và cắt giảm một loạt nhân sự.

Nguyên nhân: Sự thay đổi trong doanh thu, độc giả và mô hình báo chí

Nguyên nhân trực tiếp được lãnh đạo tờ báo viện dẫn là áp lực kinh tế kéo dài, sụt giảm lượng độc giả và thay đổi sâu rộng trong cách đọc tin tức. Trong đợt tái cấu trúc quy mô lớn này, The Washington Post đã sa thải khoảng 30% lực lượng nhân sự, tương đương hơn 300 trong số khoảng 800 nhà báo và biên tập viên, và đồng thời dừng luôn mảng thể thao, mảng sách cũng như một số văn phòng quốc tế.

Tổng biên tập Matt Murray thừa nhận đây là quyết định “buồn nhưng cần thiết”, nhằm giúp tờ báo thích ứng với thói quen người đọc ngày càng lệ thuộc vào môi trường số hóa và các nền tảng công nghệ mới. Ông cho rằng tờ báo cần tập trung vào các mảng trọng tâm như tin tức chính trị quốc gia, tin kinh doanh và y tế để tạo ra sản phẩm hấp dẫn hơn đối với độc giả hiện nay.

Một phần khác của áp lực này đến từ việc lượng truy cập thông qua các công cụ tìm kiếm đã giảm gần một nửa trong vài năm qua, trong khi chi phí sản xuất nội dung chất lượng ngày càng tăng cao. Đây cũng là hệ quả của sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo tạo sinh và sự cạnh tranh dữ liệu từ những nền tảng mạng xã hội và công cụ tổng hợp tin tức tự động.

The Washington Post đóng cửa chuyên mục đánh giá sách là một tín hiệu về sự dịch chuyển của báo chí truyền thống trước sức ép của thị trường và công nghệ số - Ảnh: Internet

Book World - một đoạn ký ức của văn hóa đọc Mỹ

Chuyên mục Book World không phải là điều gì mới mẻ. Ra đời từ những năm 1970, đây là nơi đã quy tụ nhiều cây bút phê bình văn học xuất sắc như Michael Dirda - người làm việc tại The Washington Post từ 1978 - 2026 và từng đoạt giải Pulitzer.

Chuyên mục Book World được tái khởi động vào năm 2022 dưới sự dẫn dắt của biên tập viên John Williams - một tên tuổi kỳ cựu trong ngành xuất bản với 11 năm làm việc tại The New York Times Book Review và thời gian công tác tại HarperCollins. Sau khi trở lại, bộ phận này mở rộng nội dung trực tuyến và khôi phục ấn bản Chủ nhật lần đầu tiên kể từ năm 2009. Đội ngũ cộng tác ngoài nhà báo Michael Dirda, còn có các cây bút uy tín như nhà phê bình tiểu thuyết Ron Charles, nhà phê bình phi hư cấu Becca Rothfeld.

Book World đã là “chân trời” của rất nhiều độc giả yêu sách: nơi họ không chỉ tìm thấy các bài đánh giá sâu sắc, mà còn là không gian thảo luận về văn hóa, ý nghĩa xã hội của tác phẩm và vai trò của sách trong đời sống trí thức. Việc xóa bỏ hoàn toàn chuyên mục này không chỉ là dừng một danh mục nội dung, nó là một điển hình của việc văn hóa đọc đang chịu nhiều áp lực thương mại và thị trường, đặc biệt trong sự phát triển của công nghệ số.

Hệ quả đối với ngành sách và truyền thông

Hệ quả trước mắt là sự thu hẹp đáng kể của các đời sống phê bình sách chính thống tại các tờ báo truyền thống. Theo Publishers Weekly, việc xóa bỏ Book World diễn ra trong bối cảnh các chuyên mục sách độc lập trên báo in ở Mỹ đang dần biến mất, khiến The New York Times Book Review trở thành một trong số rất ít còn tồn tại đến nay.

Không chỉ vậy, cộng đồng phê bình sách và báo chí truyền thống đều bày tỏ lo ngại rằng việc giảm thiểu tiếng nói văn hóa như vậy sẽ làm giảm chất lượng đối thoại văn học và trí thức xã hội. Khi những bài phê bình sâu sắc, những góc nhìn từ người viết có kinh nghiệm biến mất, người đọc sẽ dễ rơi vào "bẫy" của các bảng xếp hạng thương mại hay sự lan tỏa bề mặt trên mạng xã hội, nơi thuật toán quyết định nội dung thay vì trải nghiệm và phê bình có chiều sâu từ các nhà chuyên môn.

Một số nhà quan sát thậm chí gọi đây là “một ngày bi thảm đối với báo chí Mỹ”, khi một tờ báo có lịch sử gần 150 năm phải thu hẹp lại trong bối cảnh truyền thông ngày càng phân mảnh. Tên tuổi từng gắn với những cuộc điều tra lịch sử như Watergate giờ đây đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: không chỉ tin tức mà cả văn hóa cũng phải nhường chỗ cho những ưu tiên thị trường.

Văn hóa đọc gặp thách thức, nhưng không phải kết thúc

Dẫu vậy, việc Book World đóng cửa không hẳn là dấu chấm hết cho phê bình sách hay văn hóa đọc. Các nền tảng số, blog văn hóa độc lập, podcast sách và hệ thống reviewer trên mạng xã hội đều đang phát triển theo những mô hình mới. Điều này mở ra cơ hội để các tiếng nói mới tiếp cận độc giả theo những cách khác nhau: nhanh hơn, đa dạng hơn, và gần gũi hơn với thời đại số.

Thậm chí, đối với một bộ phận độc giả trẻ, các tiêu chí đánh giá sách cũng đang chuyển dịch từ phê bình truyền thống sang trải nghiệm cá nhân, đề xuất của cộng đồng hay yếu tố “viral” trên mạng xã hội. Đó vừa là mối lo nhưng cũng là triển vọng cho một nền văn hóa đọc tự do và linh hoạt hơn.

Việc The Washington Post đóng cửa chuyên mục Book World là một tín hiệu về sự dịch chuyển của báo chí truyền thống trước sức ép của thị trường và công nghệ số.

Trường hợp của The Washington Post không phải tngoại lệ. Trên toàn cầu, nhiều tòa soạn đang loay hoay tìm lối đi tài chính khi báo in suy giảm, lượng truy cập số bị cạnh tranh bởi A.I. tạo sinh và độc giả ngày càng phân tán sang mạng xã hội. Trong bối cảnh ấy, các nhà xuất bản phải mở thêm nguồn thu mới, từ tổ chức sự kiện đến xây dựng cộng đồng hội viên trả phí, nhằm duy trì hoạt động.

Nhật Hạ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/book-world-mot-phan-ky-uc-trong-van-hoa-doc-my-245964.html