Việc Thành phố Hà Nội thông qua và lập tức triển khai 2 dự án trên không chỉ khẳng định tinh thần hành động quyết liệt mà còn đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy phát triển đô thị của Thủ đô. Mô hình khu đô thị đa mục tiêu - nơi tích hợp cả nhà ở tái định cư, nhà ở thương mại, hạ tầng xã hội và không gian công cộng - chính là giải pháp đột phá cho bài toán nan giải của Hà Nội suốt nhiều năm qua. Đây không đơn thuần là những khu tái định cư kiểu cũ, mà là những đô thị hoàn chỉnh, nơi người dân không chỉ có chỗ ở mà còn có đầy đủ điều kiện sinh sống, làm việc và phát triển.
Giải phóng mặt bằng và tái định cư từ lâu đã là "điểm nghẽn" lớn nhất trong phát triển đô thị Hà Nội. Hàng loạt dự án quan trọng bị trì hoãn, thậm chí bế tắc nhiều năm vì không thể giải quyết được vấn đề này. Nguyên nhân sâu xa không chỉ nằm ở cơ chế chính sách hay nguồn lực tài chính, mà còn vì người dân ít nhiều thiếu niềm tin về chất lượng nhà tái định cư. Với mô hình khu đô thị đa mục tiêu, người dân không chỉ được bồi thường xứng đáng mà còn được tái định cư tại những khu đô thị văn minh, hiện đại với đầy đủ tiện ích. Mô hình này cộng hưởng với giá trị đền bù được tăng (với dự án cấp bách là tăng gấp đôi), người dân nhận ra rằng, lợi ích của mình được đặt ngang hàng với lợi ích phát triển chung của thành phố. Qua đó tin tưởng vào tương lai của bản thân và con em sẽ tốt đẹp hơn.
Một khởi đầu tốt đẹp đã diễn ra với Đề án khu đô thị đa mục tiêu và hai dự án tiên phong. Điều quan trọng là phải thực hiện thật tốt để mỗi khu đô thị đa mục tiêu không chỉ về đích đúng hẹn mà còn phải thực sự trở thành hình mẫu trong phát triển đô thị. Để làm được điều đó, cần bảo đảm sự minh bạch từ quy hoạch, đền bù giải phóng mặt bằng đến phân bổ quỹ đất. Người dân cần biết rõ họ sẽ nhận được gì, khi nào và như thế nào. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kinh tế - xã hội ngay từ đầu là vô cùng có ý nghĩa, không để tình trạng người dân chuyển đến ở nhưng thiếu trường học, bệnh viện, chợ. Đặc biệt, cần có giải pháp về sinh kế cho người dân, tạo việc làm ngay tại khu đô thị mới hoặc hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp.
Bên cạnh những triển vọng tích cực, cần nhìn nhận thẳng thắn những nguy cơ tiềm ẩn. Rủi ro lớn nhất là "biến tướng" mô hình - khi lợi ích thương mại lấn át mục tiêu xã hội, khi quỹ đất tái định cư bị co hẹp để nhường chỗ cho bất động sản cao cấp, khi cam kết với người dân không được thực hiện đầy đủ. Nguy cơ tiếp theo là chất lượng xây dựng. Áp lực tiến độ không được trở thành lý do để hạ thấp tiêu chuẩn chất lượng công trình. Một khu tái định cư với chất lượng kém sẽ nhanh chóng xuống cấp, làm mất niềm tin của người dân. Muốn xử lý những “điểm nghẽn” đó, cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ đa chiều: Từ cơ quan quản lý nhà nước, từ người dân, từ các tổ chức xã hội và báo chí. Bên cạnh đó là chế tài nghiêm khắc với những sai phạm, đặc biệt là tham nhũng, tiêu cực trong quá trình triển khai.
Hai khu đô thị đa mục tiêu đầu tiên ở phía Bắc sông Hồng không chỉ là hai dự án bất động sản đơn thuần, mà còn là những "bức tranh mẫu" cho tầm nhìn phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới. Thành công của hai dự án sẽ quyết định niềm tin của người dân đối với những dự án tiếp theo, quyết định tốc độ phát triển của Thủ đô trong những năm tới. Hà Nội đã có một khởi đầu quyết liệt. Điều quan trọng bây giờ là duy trì sự quyết liệt ấy trong suốt quá trình thực hiện, luôn đặt lợi ích và hạnh phúc của người dân làm trọng tâm, biến những cam kết thành hiện thực.
Minh Nguyệt