Bước đi lịch sử: Thuốc được sản xuất ngoài vũ trụ chữa bệnh phổi hiếm

3 giờ trướcBài gốc

Công ty khởi nghiệp (startup) Varda Space Industries của Mỹ vừa ký thỏa thuận hợp tác với Tập đoàn dược phẩm United Therapeutics để tiến hành thí nghiệm sản xuất thuốc trong môi trường vi trọng lực ngoài không gian.

Theo thỏa thuận được công bố ngày 13/5, hai bên sẽ tận dụng nền tảng sản xuất trong môi trường vi trọng lực của Varda để xử lý các phân tử thuốc nhỏ chuyên biệt cho bệnh phổi hiếm gặp.

Đây là một cột mốc lịch sử, khi lần đầu tiên một công ty dược phẩm tự đầu tư vào sản xuất ngoài không gian, thay vì chỉ thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu do Cơ quan Hàng không & Vũ trụ Mỹ (NASA) tài trợ trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Các kỹ sư của Varda tại Căn cứ Không gian Vandenberg (Mỹ) cùng tàu vũ trụ thực hiện sứ mệnh W-4. Ảnh: Varda Space Industries

Quy trình sản xuất độc đáo này bắt đầu bằng việc đưa các mẫu thuốc lên tàu vũ trụ W-series thông qua tên lửa của SpaceX. Sau khi hoàn thành quá trình kết tinh trong điều kiện không trọng lực trên quỹ đạo, các mẫu thành phẩm sẽ được đưa trở về Trái Đất bằng khoang tái nhập khí quyển và hạ cánh tại vùng sa mạc của Australia.

Varda Space Industries, startup chuyên nghiên cứu các lĩnh vực ngoài vũ trụ được thành lập năm 2021 bởi Delian Asparouhov và cựu kỹ sư SpaceX Will Bruey, đã chứng minh được năng lực vận hành qua nhiều sứ mệnh bay thử nghiệm, tiêu biểu là sứ mệnh W-6 vừa hoàn tất vào tháng 3/2026.

Với nền tảng tài chính vững chắc từ khoản đầu tư Series C trị giá 187 triệu USD vào tháng 7/2025, nâng tổng vốn huy động lên mức 329 triệu USD, Varda đang khẩn trương xây dựng phòng thí nghiệm dược phẩm quy mô gần 1000 mét uông tại thành phố El Segundo, bang California (Mỹ). Cơ sở này sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi từ nghiên cứu mặt đất lên sản xuất trên môi trường ngoài quỹ đạo Trái Đất.

Song song đó, công ty vẫn duy trì dòng doanh thu ổn định từ các hợp đồng quân sự với Không quân Mỹ về công nghệ siêu vượt âm, tạo đà cho mảng dược phẩm phát triển dài hạn.

Về phía United Therapeutics, dưới sự dẫn dắt của CEO Martine Rothblatt, công ty đang tập trung tối đa vào các liệu pháp điều trị tăng áp động mạch phổi. Xuất phát từ động lực cá nhân khi có một con gái từng mắc căn bệnh hiếm gặp này, bà Rothblatt kỳ vọng môi trường ngoài không gian sẽ giúp tạo ra các dạng tinh thể thuốc mới (polymorph) có tính ổn định cao và khả năng hấp thụ tốt hơn.

Những cải tiến trên không chỉ nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giúp đơn giản hóa phương thức sử dụng thuốc, chuyển đổi từ các hình thức phức tạp sang dạng hít hoặc giải phóng kiểm soát.

Cơ sở khoa học của dự án này nằm ở ưu thế tuyệt đối của môi trường vi trọng lực. Trên Trái Đất, lực hấp dẫn thường gây hiện tượng lắng đọng và dòng đối lưu, làm gián đoạn quá trình kết tinh và khiến tinh thể thuốc không đồng đều.

Trong khi đó ở ngoài không gian, các phân tử có thể tự do sắp xếp chậm rãi và chuẩn xác hơn, tạo ra cấu trúc tinh thể tinh khiết mà các phòng thí nghiệm mặt đất khó lòng tái tạo. Tiềm năng này đã từng được chứng minh qua các nghiên cứu với thuốc Keytruda của hãng dược Merck trên ISS, mở ra khả năng chuyển đổi phương thức điều trị từ truyền tĩnh mạch sang tiêm nhanh.

Sự hội tụ giữa công nghệ tên lửa tái sử dụng, chi phí phóng giảm mạnh và dòng vốn đầu tư mạo hiểm dồi dào đang biến những ý tưởng khoa học viễn tưởng thành mô hình kinh doanh thực tế. Đối với các bệnh hiếm gặp, giá trị cực lớn trên từng gram thuốc sẽ bù đắp thỏa đáng cho chi phí sản xuất ngoài không gian, khiến đây trở thành phân khúc phù hợp nhất để khởi đầu nền kinh tế ngoài vũ trụ.

Khi tần suất các chuyến bay của Varda tăng dần theo từng tháng, những "nhà máy sản xuất giá trị cao" ngoài vũ trụ hứa hẹn sẽ sớm trở thành hiện thực, mang lại hy vọng mới cho hàng triệu bệnh nhân trên toàn cầu.

Anh Vũ

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/buoc-di-lich-su-thuoc-duoc-san-xuat-ngoai-vu-tru-chua-benh-phoi-hiem-169260514113915384.htm