Bước tiến trong lộ trình cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội

3 giờ trướcBài gốc

Nhận diện đúng hiện trạng để xử lý đúng giải pháp

Trên địa bàn Hà Nội hiện còn khoảng 2.160 chung cư cũ, phần lớn hình thành trong giai đoạn từ thập niên 1960 đến trước năm 1990. Tính đến đầu năm 2026, kết quả cải tạo mới đạt khoảng 1,2%, tương đương 19 dự án hoàn thành. Trong khi đó, không ít công trình đã vượt niên hạn sử dụng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.

Chung cư cũ trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Thời gian qua, thành phố liên tục có các chỉ đạo yêu cầu rà soát, phân loại, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành trong cải tạo chung cư cũ. Trên cơ sở đó, việc tổ chức kiểm định, đánh giá chất lượng đồng loạt được xem là bước chuyển từ chỉ đạo hành chính sang hành động kỹ thuật cụ thể, nhằm làm rõ hiện trạng từng công trình, tránh tình trạng đánh giá cảm tính hoặc xử lý dàn trải.

Theo KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội KTS Hà Nội, kiểm định không chỉ nhằm kết luận công trình còn sử dụng được hay phải phá dỡ mà quan trọng hơn là lượng hóa mức độ rủi ro để xây dựng thứ tự ưu tiên trong cải tạo. Khi nguồn lực có hạn, việc xác định đúng mức độ nguy hiểm sẽ giúp thành phố tập trung xử lý các chung cư cấp D, đồng thời có giải pháp gia cố, chống đỡ kịp thời đối với những khu nhà chưa thể cải tạo ngay.

Nhiều chung cư cũ đã xuống cấp, nguy hiểm. Ảnh: Phạm Hùng

Thực tế cho thấy, nhiều chung cư cũ không được bảo trì định kỳ, bị cơi nới, thay đổi kết cấu, gia tăng tải trọng sử dụng. Trong bối cảnh mưa bão, thời tiết cực đoan ngày càng phức tạp, nguy cơ mất an toàn không chờ đến mùa mưa bão mà có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vì vậy, kiểm định phải được thực hiện bằng phương pháp khoa học, có so sánh giữa hồ sơ thiết kế ban đầu, các lần sửa chữa, cải tạo và số liệu đo đạc hiện trạng để đánh giá chính xác mức độ suy giảm khả năng chịu lực.

Một vấn đề được KTS Trần Huy Ánh nhấn mạnh là tính kế thừa. Hà Nội từng triển khai kiểm định chung cư cũ trong những năm trước với nguồn ngân sách đáng kể. Do đó, việc tận dụng, tích hợp các dữ liệu đã có vào đợt kiểm định lần này không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực mà còn tạo điều kiện so sánh diễn biến chất lượng công trình theo thời gian. Đồng thời, việc công khai kết quả kiểm định ở mức độ phù hợp sẽ giúp người dân hiểu rõ nguy cơ nơi mình sinh sống, từ đó nâng cao trách nhiệm và sự hợp tác trong quá trình cải tạo.

Tầm nhìn dài hạn

Điểm đáng chú ý của đợt kiểm định lần này là việc được đặt trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai Luật Thủ đô sửa đổi và đồng thời lập Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Đây là cơ hội để thay đổi cách tiếp cận cải tạo chung cư cũ, từ xử lý tình thế sang tư duy tái thiết đô thị dài hạn.

Luật Thủ đô sửa đổi đã mở ra hành lang pháp lý cho cải tạo chung cư cũ. Ảnh: Phạm Hùng

Luật Thủ đô sửa đổi đã mở ra hành lang pháp lý cho các mô hình thử nghiệm có kiểm soát, cho phép Hà Nội chủ động đề xuất những cách làm mới trong quản lý và phát triển đô thị. Nếu được vận dụng linh hoạt, thành phố có thể mời gọi doanh nghiệp công nghệ tham gia kiểm định, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu số về chung cư cũ, tạo tiền đề cho những phương thức đầu tư và quản trị mới.

Theo đó, mỗi chung cư cũ không chỉ được kiểm định một lần rồi lưu hồ sơ giấy mà có thể được xây dựng hồ sơ điện tử tích hợp thông tin kỹ thuật, hiện trạng kết cấu, tình trạng sở hữu, quản lý vận hành theo mô hình Hệ thống thông tin địa lý GIS và mô hình thông tin công trình BIM. Khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, công tác theo dõi, dự báo rủi ro và ra quyết định sẽ chủ động hơn, kịp thời hơn.

Kinh nghiệm số hóa hiện trạng Cầu Long Biên cho thấy, khi hồ sơ kỹ thuật được tái lập đầy đủ bằng công nghệ hiện đại, cơ quan chức năng có thể sớm nhận diện nguy cơ, đề xuất giải pháp chống đỡ và theo dõi diễn biến hư hỏng theo thời gian. Cách tiếp cận này hoàn toàn có thể mở rộng sang hệ thống chung cư cũ, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý đô thị.

Ở góc độ quy hoạch, cải tạo chung cư cũ cần được tích hợp như một cấu phần quan trọng của tiến trình tái thiết đô thị, gắn với tổ chức lại không gian, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng sống. Theo KTS Trần Huy Ánh, tầm nhìn 100 năm không cho phép kéo dài tình trạng các khu nhà nguy hiểm tồn tại trong lòng đô thị, bởi rủi ro sập đổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào, gây hệ lụy nghiêm trọng cho cộng đồng.

Tuy nhiên, để kiểm định thực sự trở thành đòn bẩy cho cải tạo, vai trò của các sở, ngành và chính quyền địa phương là yếu tố then chốt. Việc thành phố yêu cầu triển khai kiểm định trong giai đoạn hiện nay cho thấy tinh thần không chờ đợi, không né tránh trách nhiệm. Song song với đó, cần sớm hoàn thiện cơ chế phối hợp, thành lập các hội đồng thẩm định đủ năng lực, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Một rào cản lớn vẫn là sự đồng thuận của cư dân. Theo KTS Trần Huy Ánh, thay vì chỉ tập trung tranh luận vào tỷ lệ 80% hay 75%, điều quan trọng hơn là xây dựng môi trường đối thoại minh bạch, nơi quyền và lợi ích hợp pháp của các bên được bảo đảm. Khi mức độ nguy hiểm của công trình được chứng minh bằng dữ liệu kiểm định khoa học, khả năng đạt được đồng thuận thực chất sẽ cao hơn.

Có thể thấy, việc Hà Nội tiếp tục triển khai kiểm định, đánh giá chất lượng chung cư cũ không phải là bước đi đơn lẻ mà nằm trong chuỗi hành động nhằm hiện thực hóa các định hướng lớn về phát triển Thủ đô.

Lại Tấn

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/buoc-tien-trong-lo-trinh-cai-tao-chung-cu-cu-tai-ha-noi-735607.html