Buôn Go kiểu mẫu

7 giờ trướcBài gốc

Nhà rông Buôn Go mang kiến trúc truyền thống Tây Nguyên là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng

Đổi thay nhờ những mái nhà vững chãi

Buôn Go của đồng bào Mạ nằm ngay trung tâm xã Cát Tiên, bên dòng sông Đồng Nai. Người Mạ xưa vốn du canh du cư trên khắp một vùng núi đồi, sông suối, đốt nương làm rẫy, canh tác dựa vào nước trời. Cứ dăm bảy mùa rẫy, khi đất bạc màu, cây lúa không còn tươi tốt, cái cột nhà cũng lung lay, cả làng lại dắt díu nhau tìm vùng đất mới, dựng nhà sàn bằng lồ ô, che nứa, tiếp tục sống tạm bợ qua vài mùa rẫy.

Sau ngày đất nước thống nhất, Buôn Go trở thành nơi định canh định cư của cư dân các bon như: Bon Gòr, Bon Puơr, Bon Pang, Bon Phe Kuơt… Những ngôi nhà sàn quần tụ bên sông Đồng Nai, hình thành một cộng đồng mới. Những năm đầu, dù nằm ngay trung tâm huyện Cát Tiên cũ, đời sống đồng bào vẫn nhiều thiếu thốn. Mùa mưa, đường vào buôn lầy lội bùn đất, những ngôi nhà dột nát, sản xuất xa nơi ở. Sống cạnh sông, đôi khi dòng nước dâng cao gây ngập, càng khiến cuộc sống thêm bấp bênh.

Bước ngoặt đến vào năm 2007, khi dự án xây dựng “Làng kiểu mẫu” theo quyết định số 2077 của UBND tỉnh Lâm Đồng (cũ) được triển khai. Từ đó, Buôn Go bắt đầu thay đổi. Buôn làng được quy hoạch, hạ tầng được đầu tư, 52 ngôi nhà ở được xây mới đồng bộ, sạch sẽ thay cho nhà sàn tranh tre, nứa lá. Đường đất được quy hoạch thành đường ngang ngõ dọc bê tông hóa, hệ thống thoát nước gọn gàng; điện, nước sinh hoạt được kéo về từng hộ gia đình.

Buôn Go hôm nay đã khác xưa. Chỉ bước qua dãy nhà phố buôn bán tấp nập, mở ra một không gian yên bình, quần tụ của một buôn làng Tây Nguyên, như tách biệt khỏi nhịp sống ồn ào bên ngoài. Chiều đến, đồng bào quây quần trước những ngôi nhà, trên những ngõ xóm, hóng gió từ sông Đồng Nai thổi vào.

Trên con đường dọc bờ sông, lúa phơi trải vàng, bà con nhanh tay thu gọn, xếp vào từng bao khi chiều nhạt nắng. Giữa buôn, nhà rông kiên cố, xây theo kiến trúc mái dốc truyền thống trên khu đất rộng hơn 2.900 m², xung quanh vườn hoa, cây cảnh được chăm chút làm cho không gian xanh mát. Nhà nối nhà, đường tiếp đường, tạo nên diện mạo khang trang.

Đồng bào Mạ ở Buôn Go làm nghề phụ lúc nông nhàn

Đời sống ấm no

Hiện Buôn Go có 70 hộ, với 282 nhân khẩu, sinh sống trên diện tích 4,6 ha. Người dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp tại khu vực 393 cách buôn 7 km, với tổng diện tích hơn 150 ha trồng điều và sầu riêng; 11 ha lúa 2 vụ/năm. Trước đây, việc sản xuất phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, năng suất thấp; giờ đây, bà con đã áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển sang giống điều ghép, tăng năng suất, chọn giống lúa chất lượng, nâng cao giá trị trên diện tích cấy trồng.

Nhờ đó, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt khoảng 40 triệu đồng/người/năm. Trong buôn đã có 5 hộ khá giả, nhiều hộ có của ăn, của để. Cả buôn còn 3 hộ nghèo với 7 nhân khẩu, chiếm tỷ lệ 3%; các hộ nghèo đều có hoàn cảnh đặc biệt như: bệnh tật ốm đau, già cả, không có lao động chính. So với 10 năm trước, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm hơn 22% (năm 2015, cả buôn có 18 hộ nghèo với 55 nhân khẩu, chiếm 25,39%). Ông Điểu K’Rư, một người dân chia sẻ: “Từ khi Nhà nước quan tâm, ai cũng có nhà ở kiên cố, không lo mưa gió bão bùng, chúng tôi yên tâm làm ăn, đời sống không ngừng phát triển đi lên”.

Giáo dục có chuyển biến tích cực. Toàn buôn có 65 em đang theo học từ mầm non đến đại học. Một số người đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng trở về công tác tại địa phương. Nhận thức của người dân về học tập, chăm sóc sức khỏe ngày càng nâng lên. Hơn 85% hộ tham gia bảo hiểm y tế, 100% hộ sử dụng điện lưới và nước sạch.

Các tổ chức chi hội, đoàn thể như: người cao tuổi, cựu chiến binh, nông dân, phụ nữ, đoàn thanh niên, chữ thập đỏ… hoạt động hiệu quả, tập hợp đông đảo hội viên. Người dân thường xuyên được tập huấn kỹ thuật sản xuất, áp dụng khoa học vào trồng trọt, nâng cao năng suất cây trồng.

Không gian sống yên bình ở Buôn Go khi chiều xuống

Gìn giữ bản sắc văn hóa

Cuộc sống đổi thay, đời sống văn hóa tinh thần cũng được chú trọng. Nhà rông trở thành trung tâm tổ chức các hoạt động cộng đồng, nơi diễn ra các cuộc họp, lễ hội, giao lưu. Đội cồng chiêng của buôn với 30 thành viên duy trì tập luyện thường xuyên, tham gia các lễ hội, hội diễn của xã, của tỉnh. Nghề dệt thổ cẩm, đan lát, ủ rượu cần được truyền dạy cho thế hệ trẻ. Nhiều hủ tục như: tang ma kéo dài, phúng điếu bằng thịt tươi sống, tảo hôn, hôn nhân cận huyết... đã được xóa bỏ, nếp sống văn minh được hình thành. 96% hộ đạt gia đình văn hóa, buôn làng nhiều năm liền đạt danh hiệu khu dân cư văn hóa kiểu mẫu.

Từ khi chủ trương xây dựng làng kiểu mẫu, bà con đoàn kết, đồng thuận. Hạ tầng được đầu tư, sản xuất phát triển, đời sống nâng lên rõ rệt. Bên cạnh phát triển kinh tế, Buôn Go vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa người Mạ.

Trưởng buôn Điểu K’Dũng

Ông Điểu K’Dũng - người hơn 20 năm làm trưởng buôn cho biết: “Từ khi chủ trương xây dựng làng kiểu mẫu, bà con đoàn kết, đồng thuận. Hạ tầng được đầu tư, sản xuất phát triển, đời sống nâng lên rõ rệt. Bên cạnh phát triển kinh tế, Buôn Go vẫn gìn giữ bản sắc văn hóa người Mạ. Các lễ hội truyền thống được duy trì, Không gian văn hóa cồng chiêng được bảo tồn. Những giá trị cũ không mất đi mà hòa vào đời sống mới, tạo nên nét riêng của buôn làng giữa trung tâm xã”.

Mục tiêu đến năm 2030, Buôn Go không còn hộ nghèo, tiếp tục nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng cây trồng, các loại cây ăn trái phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Đồng thời, tạo điều kiện để bà con tiếp cận với các nghề phụ, tạo thêm sinh kế cho người dân, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần.

Từ một buôn làng còn nhiều khó khăn, Buôn Go hôm nay đã trở thành điểm sáng trong xây dựng buôn làng kiểu mẫu. Sự thay đổi ấy vừa đến từ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và cả tinh thần đoàn kết, ý thức vươn lên của đồng bào Mạ ở đây.

Ghi chép: Quỳnh Uyển .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/buon-go-kieu-mau-439820.html