Cơ sở chế biến cá mòi kho làng chài của Công ty TNHH Thực phẩm Sovi.
Đây là một trong những sản phẩm truyền thống đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao của thành phố. Cá mòi kho nổi tiếng bởi hương vị đậm đà, hài hòa, thơm và béo ngậy. Dịp giáp Tết, nhu cầu khách hàng tăng mạnh, các cơ sở sản xuất đã chuẩn bị số lượng hàng lớn để cung ứng ra thị trường. Nhiều khách hàng ưa chuộng vì là sản phẩm truyền thống mang đậm hương vị của vùng cửa biển giàu chất dinh dưỡng.
Người dân ở vùng cửa biển Hải Phòng cho biết, cá mòi là loài cá quanh năm ở biển, chỉ di chuyển về sông để sinh sản. Loài cá này tập trung ở vùng cửa sông Văn Úc xã Kiến Hưng, Kiến Thụy (huyện Kiến Thụy trước kia). Vùng cửa sông là nơi gặp gỡ giữa 2 dòng nước lợ là môi trường tự nhiên lý tưởng của loài cá này. Chính vì vậy cá mòi ở đây thường béo và ngon hơn những nơi khác.
Hằng năm, đặc biệt là dịp Tết, người dân và các cơ sở chế biến tập trung đẩy mạnh cung ứng để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Với cá mòi kho ngon, từ khâu chuẩn bị là lựa chọn cá đến tẩm ướp, kho, gia vị đều được lựa chọn kỹ lưỡng. Cá mòi được lựa chọn là những con trưởng thành, mình dày, sống ở vùng nước lợ sẽ cho thịt thơm ngon và béo ngậy.
Để giảm bớt độ tanh của cá, người chế biến phải thêm nhiều loại gia vị kho cùng như riềng, chuối, thịt ba chỉ, mía, gừng, ớt… Những gia vị được được tẩm ướp theo đúng tỷ lệ truyền thống để giữ vững được hương vị và chất dinh dưỡng của thịt cá. Sau khi tẩm gia vị, cá được kho từ 12 đến 14 giờ để đảm bảo xương nhừ, thịt cá rắn chắc, màu sắc vàng óng là đạt yêu cầu của nồi cá mòi kho ngon.
Anh Nguyễn Xuân Việt, người có nhiều năm kinh nghiệm kho cá mòi tại xã Kiến Hưng cho biết, cá mòi kho Kiến Thụy là ngon hơn cả. Cá mòi nước lợ tại vùng này có chất lượng tốt hơn nhiều vùng khác. Người kho cá cần lựa chọn gia vị cẩn thận cùng với công thức và những bí quyết riêng để kho cá. Người kho cá thực hiện cẩn thận, tỷ mỷ ở từng công đoạn làm cho cá kho có hương vị đặc trưng riêng nơi đây. Đặc biệt, trong quá trình kho cần điều chỉnh lửa phù hợp cá sẽ không bị cháy, khô, thịt cá không tanh, vàng óng và có độ ngậy.
Cá mòi kho được cho vào niêu đất.
Để thương hiệu Cá kho làng Chài - Cá mòi kho vươn rộng ra nhiều thị trường trong và ngoài nước, năm 2020 từ cơ sở chế biến làng chài, ông Lê Tiến Việt đã đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất và thành lập Công ty TNHH thực phẩm Sovi chuyên cung cấp sản phẩm cá mòi kho. Ngoài ra, công ty đã phát triển thêm những sản phẩm mới như: Cá mòi viên sườn sụn sốt cà, Pate cá mòi, ruốc…
Năm 2019, sản phẩm cá mòi kho làng Chài được chứng nhận sản phẩm OCOP đạt 4 sao. Hằng năm, sản phẩm cá mòi đã cung ứng ở nhiều chuỗi siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch như Aeon, BigC, Mega Market, Vinmart…với hàng trăm tấn cá. Sản phẩm OCOP 4 sao này cũng đang hướng tới những thị trường khó tính và có nhiều kiều bào Việt Nam sinh sống như Eu, Bắc Mỹ, Australia,…
Ông Lê Tiến Việt - Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Sovi chia sẻ, dịp Tết nhu cầu tiêu thụ cá mòi kho làng Chài tăng cao hơn gấp nhiều lần. Cơ sở sản xuất đã phải huy động toàn bộ lao động phục vụ cho dịp Tết. Những ngày này, công nhân tại cơ sở sản xuất đang tất bật chuẩn bị từ sơ chế cá, tẩm ướp, xếp cá vào niêu, canh lửa, đóng gói sản phẩm, phân phối và tiêu thụ sản phẩm. Cá mòi kho ở đây luôn giữ được hương vị truyền thống của vùng biển bởi cách chế biến cầu kỳ, kỹ lưỡng làm nên một món ăn khó quên.
Anh Đặng Tuấn Anh - Chuyên viên phòng kinh tế xã Kiến Hưng cho biết, để chuẩn bị đủ hàng cung cấp vào dịp Tết, địa phương đã ra văn bản chỉ đạo các đơn vị sản xuất cá mòi kho chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào. Chính quyền xã cũng thường xuyên tuyên truyền tới cơ sở chế biến, tiêu thụ cần tuân thủ nghiêm quy định của luật vệ sinh an toàn thực phẩm khi cung ứng ra thị trường. Địa phương cũng thường xuyên phối hợp với cơ sở sản xuất đẩy mạnh xúc tiến thương mại để nhiều vùng miền có dịp thưởng thức đặc sản của Hải Phòng.
Công nhân chuẩn bị cá mòi kho làng chài cho dịp Tết.
Đến nay, cùng với nước mắm Cát Hải, rượu nếp cái hoa vàng Kinh Môn, nem chua An Thọ, bánh gai Ninh Giang, cá mòi kho làng Chài đã trở thành một trong những sản phẩm đặc sản của Hải Phòng được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng. Những đặc sản truyền thống này đã mang hương vị truyền thống của vùng cửa biển đến với người dân trong và ngoài nước. Những năm gần đây, cá mòi kho làng Chài còn trở thành quà biếu mộc mạc nhưng mang đậm nét văn hóa truyền thống của người Việt làm cho không khí trong bữa cơm ngày Tết thêm đầm ấm hơn.
Bài và ảnh: Tiến Vĩnh (TTXVN)