Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim
Những cơn đau ngực bị bỏ qua
Thời điểm cuối tháng 11, khi miền Bắc bước vào đợt rét đầu mùa, Khoa Nội tim mạch người lớn (Bệnh viện E) liên tục tiếp nhận những bệnh nhân bị đau thắt ngực, khó thở, nghi nhồi máu cơ tim. Bà Đỗ Thị Lố, 80 tuổi, sống ở Lai Châu vốn có tiền sử tăng huyết áp nhưng ít khi đi khám định kỳ.
Bà Lố cho biết, từ trước đến nay sức khỏe khá tốt, chưa từng đau tim hay có triệu chứng bất thường. Tuy nhiên khoảng hơn một tháng gần đây, bà bắt đầu thấy khó thở và đau tức ngực khi đi bộ, nhất là vào buổi sáng hoặc khi làm việc nặng. Đi được một đoạn bà phải dừng lại vì cảm giác "tức nặng ở ngực, thở không ra hơi". Nghĩ đó chỉ là biểu hiện tuổi già, bà chủ quan, không đi khám.
Một hôm gần tối, cách thời điểm nhập viện vài ngày, cơn đau xuất hiện đột ngột và dữ dội hơn. Bà cảm thấy "tức nghẹn, bó chặt trong ngực, lan lên vai trái", đau đến mức không thể chịu đựng. Gia đình đưa bà xuống Bệnh viện tỉnh, trên quãng đường dài, do xe xóc, bà mệt lả, nôn nhiều, khó thở tăng dần. Tại bệnh viện tỉnh, bác sĩ xác định bà có dấu hiệu nhồi máu cơ tim và ngay lập tức chuyển tuyến khẩn xuống Bệnh viện E trong đêm.
"Tôi vẫn lười đi khám vì nghĩ mình vẫn khỏe. Con cái giục cũng bảo thôi. Đến khi đau không chịu nổi nữa mới biết bệnh đã nặng"- bà Lố chia sẻ với phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam.
Ông Nguyễn Đoàn Bảy (Phú Thọ) lại có tiền sử tăng huyết áp và vẫn đi khám lấy thuốc định kỳ nhưng không kiểm soát huyết áp một cách nghiêm ngặt. Khoảng một tháng trở lại đây, ông bắt đầu thấy đau ngực khi làm việc và cả khi đi bộ ngắn. Ông mô tả chỉ cần thay đổi tư thế hay vận động nhẹ cũng thấy "căng tức dọc từ ngực lên cổ".
Bác sĩ thăm khám cho ông Đoàn Văn Bảy
Những ngày gần nhập viện, cơn đau của ông tăng mức độ và xuất hiện cả khi đang nghỉ. Người nhà nhận thấy tình trạng bất thường nên đưa ông đến Bệnh viện E thăm khám. Kết quả điện tim và xét nghiệm men tim cho thấy dấu hiệu tổn thương cơ tim rõ rệt. Các bác sĩ chẩn đoán ông trong tình trạng nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp và chỉ định nhập viện khẩn để can thiệp mạch vành.
Đây chỉ là hai bệnh nhân trong số rất nhiều ca nhập viện gần đây, khi thời tiết biến động mạnh giữa ngày và đêm. Theo các bác sĩ, ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, những thay đổi đột ngột của nhiệt độ có thể kích hoạt mảng xơ vữa không ổn định, gây co thắt mạch và làm tắc cấp tính động mạch vành dẫn tới nhồi máu cơ tim.
Bệnh nặng diễn tiến nhanh, dễ nguy hiểm tính mạng
Theo Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Xuân Đường, Khoa Nội tim mạch, Bệnh viện E, trong những ngày thời tiết lạnh đầu mùa, số ca nhập viện vì đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim tăng lên rõ rệt, nhiều trường hợp đến viện muộn, trong tình trạng nặng.
Khi tiếp nhận bà Đỗ Thị Lố, bác sĩ Đường nhận định đây là ca bệnh rất phức tạp. Điện tim cho thấy dấu hiệu tổn thương nhiều nhánh động mạch vành, men tim troponin T tăng cao trên 1.000 ng/L—gấp nhiều lần mức bình thường. Sau khi kích hoạt báo động đỏ, kíp can thiệp ngay lập tức tiến hành chụp mạch vành và phát hiện cả ba nhánh động mạch vành của bà đều hẹp nặng. Nhánh liên thất trước – "nhánh tối quan trọng" nuôi tim – là thủ phạm gây tắc cấp.
Bệnh nhân được chỉ định can thiệp nong mạch và đặt stent khẩn cấp. Ca can thiệp diễn ra thuận lợi và cứu được vùng cơ tim đang bị thiếu máu. Hiện tình trạng bà đã cải thiện, đi lại và ăn uống bình thường, cảm giác "nhẹ ngực và dễ thở hơn".
Bác sĩ chỉ rõ tổn thương gây ách tắc cấp ở động mạch vành
Trường hợp ông Nguyễn Đoàn Bảy cũng trong tình trạng nguy cơ cao. Men tim của ông tăng hơn 300 ng/L dù chưa đến mức nguy kịch như bà Lố, nhưng điện tim cho thấy tổn thương động mạch vành tiến triển. Ông được đưa đi can thiệp sớm để tránh nguy cơ nhồi máu cơ tim diện rộng.
Bác sĩ Đường phân tích: "Những ngày lạnh, số bệnh nhân nhồi máu cơ tim tăng lên. Người già, người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, béo phì hoặc lối sống ít vận động đều nằm trong nhóm nguy cơ cao. Chỉ cần thay đổi nhiệt độ mạnh trong ngày cũng có thể khiến mảng xơ vữa trong mạch vành bị nứt vỡ và gây tắc".
Không nên tin vào thực phẩm chức năng hay "thuốc bổ tim"
Bác sĩ cũng nhấn mạnh, hiện nay trên thị trường có rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là "tăng cường chức năng tim mạch", "lưu thông máu", "giảm nguy cơ nhồi máu tim". Tuy nhiên, không có bất kỳ khuyến cáo chính thức nào xác nhận những sản phẩm này có hiệu quả điều trị bệnh mạch vành.
"Không có thuốc bổ, không có thực phẩm chức năng nào giúp chữa hoặc dự phòng xơ vữa động mạch hay tắc mạch vành. Người bệnh chỉ có thể phòng bệnh bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ: giữ huyết áp ổn định, duy trì đường huyết, ăn uống khoa học và khám định kỳ"- bác sĩ Đường phân tích.
Bác sĩ nội trú Nguyễn Xuân Đường, Khoa Nội tim mạch, Bệnh viện E
Một số người có thói quen dùng An cung ngưu hoàng hoàn khi thấy dấu hiệu bất thường, nhưng theo bác sĩ Đường, sản phẩm này chỉ được dùng trong một số trường hợp tai biến mạch máu não do thiếu máu, và tuyệt đối chống chỉ định trong xuất huyết não. Với bệnh tim mạch, an cung không có vai trò điều trị.
Hầu hết bệnh nhân lớn tuổi nhập viện đều chủ quan. Họ cho rằng đau tức ngực, mệt khi đi bộ là chuyện "bình thường của tuổi già", dẫn đến trì hoãn thời gian đi khám. Đến khi cơn đau thắt ngực dữ dội, lan lên vai hoặc cổ, khó thở, buồn nôn nghĩa là bệnh đã tiến triển đến giai đoạn nguy hiểm.
Các chuyên gia khuyến cáo khi có biểu hiện đau ngực khi gắng sức, khó thở bất thường, mệt khi vận động nhẹ, hoặc đau ngực về đêm, người bệnh cần đi khám sớm. Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, béo phì… nên khám tim mạch định kỳ 3–6 tháng/lần. Đặc biệt, vào mùa lạnh, cần giữ ấm cơ thể, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột, đặc biệt với người già.
Bài, ảnh: Thành Nam