Các Big Tech AI bắt đầu vung tiền can dự chính trường Mỹ

3 giờ trướcBài gốc

Chúng ta bắt đầu với câu chuyện Alex Bores đang trên đường đến bữa tối kỷ niệm ngày cưới vào tháng 11 năm ngoái thì nhận được một tin tức có sức nặng thay đổi toàn bộ sự nghiệp chính trị của mình. Một nhóm các tỷ phú quyền lực bậc nhất thung lũng Silicon đang vung những khoản tiền khổng lồ nhằm ngăn cản ông trở thành nghị sĩ đảng Dân chủ tiếp theo đại diện cho khu vực trung tâm Manhattan. Phản ứng của vị cựu nhân viên Palantir này hoàn toàn điềm tĩnh, bởi ông hiểu rõ nguyên nhân sâu xa của làn sóng tấn công này.

Alex Bores bỗng dưng trở thành tâm điểm chú ý

Là một đại diện tiểu bang, Bores chính là người đã dẫn dắt nỗ lực thông qua dự luật an toàn trí tuệ nhân tạo (AI) mang tính bước ngoặt của New York vào năm 2025. Việc ông lọt vào tầm ngắm của các siêu ủy ban hành động chính trị (Super PAC) do giới công nghệ hậu thuẫn là một diễn biến tất yếu. Những thế lực này xem ông là chướng ngại vật lớn nhất trên con đường tìm kiếm quyền kiểm soát không giới hạn đối với người lao động, trẻ em và rộng hơn là toàn bộ hạ tầng dữ liệu của nước Mỹ.

Cuộc đua của Bores hiện đã vượt ra khỏi ranh giới của một chiến dịch tranh cử địa phương, trở thành tâm điểm của một cuộc chiến quy mô quốc gia về quản trị công nghệ. Các nhóm vận động ủng hộ và phản đối việc siết chặt quy định AI đang tập hợp một nguồn lực tài chính chưa từng có, lên tới ít nhất 265 triệu USD, chủ yếu đến từ các nhà tài trợ doanh nghiệp. Con số này vượt qua số tiền mà các kênh gây quỹ chính của hai đảng lớn dành cho Hạ viện huy động được vào cùng kỳ cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022 tới 100 triệu USD, hứa hẹn sẽ định hình lại hoàn toàn cấu trúc quyền lực tại Quốc hội và tạo ra những tác động sâu rộng đến khả năng điều hành chính sách công nghệ của Tổng thống Donald Trump.

Lực lượng "tăng tốc" và tham vọng viết lại luật chơi bằng sức mạnh tài chính

Đứng đầu bảng trong chiến dịch dội bom tiền tệ này là Leading the Future, một ủy ban hành động chính trị tập hợp những cái tên sừng sỏ nhất của phe "tăng tốc AI" (AI accelerationists). Được hậu thuẫn bởi các nhà tài trợ lớn của Trump, bao gồm đồng sáng lập OpenAI Greg Brockman, những gã khổng lồ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz và đồng sáng lập Palantir Joe Lonsdale, tổ chức này mang theo một sứ mệnh vô cùng rõ ràng.

Lãnh đạo của Leading the Future lập luận gay gắt rằng việc các tiểu bang tự ý ban hành luật lệ về AI sẽ bóp nghẹt sự đổi mới sáng tạo, tạo ra những rào cản tuân thủ khổng lồ và hệ quả tồi tệ nhất là dâng hiến quyền tối thượng về AI toàn cầu vào tay Trung Quốc. Tham vọng của họ là tái hiện lại thành công vang dội của Fairshake, một PAC từng giải ngân 135 triệu USD để đưa các ứng cử viên thân thiện với tiền mã hóa vào Quốc hội trong chu kỳ bầu cử trước. Chỉ trong vòng một năm qua, Leading the Future đã huy động được hơn 125 triệu USD, biến họ thành một cỗ máy vận động hành lang khổng lồ sẵn sàng nghiền nát bất kỳ nỗ lực kiểm soát công nghệ nào ở cấp độ địa phương.

Sức ép từ thung lũng Silicon còn được cộng hưởng bởi sự tham gia trực tiếp của các tập đoàn công nghệ tỉ đô. Meta, dưới sự dẫn dắt của Mark Zuckerberg, đã công khai cảnh báo về một mạng lưới các quy định chắp vá, thiếu đồng nhất giữa các bang đang đe dọa nghiêm trọng đến dòng vốn đầu tư và năng lực tự chủ công nghệ của nước Mỹ. Để hiện thực hóa quan điểm này, Meta đang chuẩn bị giải ngân ít nhất 65 triệu USD ở cấp tiểu bang nhằm hỗ trợ các ứng cử viên của cả đảng Dân chủ và Cộng hòa, miễn là họ cam kết dỡ bỏ các rào cản pháp lý cản trở sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn.

Elon Musk từng là nhân vật đắc sủng tại Nhà Trắng

Bên cạnh đó, Building America's Future, một tổ chức phi lợi nhuận từng nhận được sự hậu thuẫn từ Elon Musk, cũng đã rót hàng trăm nghìn USD vào một chiến dịch quảng cáo hồi tháng 12 năm ngoái để gây áp lực buộc Quốc hội phải chặn đứng các nỗ lực quản lý từ cấp bang. Dù nỗ lực này tạm thời vấp phải sự phản đối từ một số thành viên Cộng hòa, nó vẫn cho thấy sự đồng thuận cao độ của giới chóp bu công nghệ trong việc bảo vệ quyền tự do tuyệt đối của các thuật toán.

Cuộc phản công của phe "AI an toàn" và bóng dáng thao túng của Anthropic

Đối trọng lại sức mạnh tài chính áp đảo của phe tăng tốc là Public First Action, tổ chức được trang bị nguồn vốn dồi dào nhất trong nhóm ủng hộ quản lý AI. Tổ chức này vận hành một chiến lược chính trị cực kỳ tinh vi bằng cách nuôi dưỡng đồng thời hai PAC vệ tinh: Jobs and Democracy chuyên tài trợ cho các ứng viên Dân chủ, và Defending Our Values chuyên hỗ trợ các chính khách Cộng hòa. Điểm đáng chú ý nhất là nhà tài trợ duy nhất được công bố của Public First Action cho đến nay lại chính là Anthropic, một trong những phòng thí nghiệm AI hàng đầu thế giới và cũng là tiếng nói hiếm hoi trong ngành công nghiệp ủng hộ việc siết chặt quản lý.

Anthropic đã bơm 20 triệu USD cho nhóm này với lời khẳng định rằng quản trị AI hiệu quả đồng nghĩa với việc các công ty phát triển mô hình lõi phải chịu sự giám sát khắt khe hơn từ các cơ quan công quyền. Mục tiêu của Public First Action là huy động tổng cộng 75 triệu USD để tạo ra một đối trọng thực sự trên các mặt trận truyền thông và vận động hành lang.

Sự can thiệp sâu sắc của Anthropic lập tức biến họ thành mục tiêu công kích của các đối thủ. Những người đứng đầu Leading the Future nhanh chóng phác họa Public First Action không phải là một phong trào bảo vệ quyền lợi người dân, mà thực chất là cánh tay nối dài của những người tạo ra mô hình Claude. Josh Vlasto, đồng lãnh đạo của Leading the Future, chỉ trích gay gắt rằng đây là một cuộc chiến về thế giới quan, nhưng thế giới quan của phe đối lập lại bị chi phối hoàn toàn bởi lợi ích thương mại của một công ty duy nhất.

Leading the Future thậm chí còn cáo buộc Public First là một mạng lưới tiền ngầm (dark money network) mang theo nghị trình ý thức hệ nhằm tập trung quyền kiểm soát AI vào tay một nhóm nhỏ tinh hoa. Họ chỉ đích danh dòng tiền này xuất phát từ những tín đồ của phong trào Vị tha Hiệu quả (Effective Altruism), những người luôn ôm nỗi ám ảnh tuyệt đối rằng trí tuệ nhân tạo sẽ mang lại rủi ro diệt vong cho nhân loại.

Đáp lại những đòn tấn công này, Anthony Rivera-Rodriguez, người phát ngôn của Public First, đã thẳng thừng vạch trần động cơ của phe đối lập. Ông khẳng định tổ chức của mình hoàn toàn có một nghị trình rõ ràng: bảo vệ trẻ em, người lao động và các gia đình khỏi những rủi ro hiện hữu của AI, đồng thời đưa những ứng cử viên ủng hộ việc thiết lập các lan can bảo vệ công nghệ vào cơ quan lập pháp. Mọi luận điệu công kích khác đều là nỗ lực đánh lạc hướng dư luận khỏi mục tiêu thực sự mà Leading the Future đang muốn dùng tiền để mua đứt trong cuộc bầu cử này, đó là một môi trường AI hoàn toàn không bị quản lý.

Sự tham gia của các tổ chức như Future of Life Institute, được hậu thuẫn bởi 8 triệu USD từ đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin cho các chiến dịch quảng cáo truyền hình ủng hộ con người tại các bang chiến địa, càng làm sâu sắc thêm lằn ranh phân hóa sâu sắc ngay trong lòng giới tinh hoa công nghệ toàn cầu.

Rủi ro chính trị và canh bạc phản tác dụng của các siêu ủy ban

Mặc dù các PAC ủng hộ tiền mã hóa đã dễ dàng càn quét các cuộc đua trong chu kỳ bầu cử trước mà không vấp phải sự phản kháng đáng kể từ cơ sở, phe tăng tốc AI hiện đang phải đối mặt với một thực tế chính trị phũ phàng hơn rất nhiều. Khối tài sản khổng lồ đổ vào các cuộc bầu cử giữa kỳ đang va phải một bức tường thành kiên cố: sự e ngại ngày càng tăng của công chúng Mỹ đối với những tác động tiêu cực của công nghệ này.

Dữ liệu thăm dò dư luận do Public First thực hiện cho thấy hai phần ba người Mỹ bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tốc độ phát triển chóng mặt của AI, và 76% cử tri tin tưởng tuyệt đối rằng công nghệ này cần phải được pháp luật quản lý chặt chẽ. Đáng chú ý, quan điểm này nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ cử tri của cả hai đảng, tạo ra một rủi ro chính trị cực lớn cho bất kỳ ứng cử viên nào dám công khai bảo vệ một môi trường AI vô pháp lý.

Meta cũng phải quay sang tìm kiếm sự ủng hộ từ Nhà Trắng

Sự lệch pha giữa ý chí của giới tỷ phú và lòng dân đã tạo ra những cú nảy ngược bất ngờ trên thực địa. Tại Manhattan, Alex Bores đã cực kỳ nhạy bén khi tự định vị bản thân thành một nhà dân túy, sẵn sàng giang tay đón nhận vai trò là kẻ thù không đội trời chung của Leading the Future. Chính trị gia 35 tuổi này đã biến những đòn tấn công thành đòn bẩy tài chính ngoạn mục, huy động được hơn 2,2 triệu USD chỉ trong ba tháng bằng cách liên tục nhấn mạnh việc ông đang bị các siêu nhà tài trợ của Trump nhắm tới.

Dấu hiệu cho thấy các chiến dịch quảng cáo bôi nhọ đã phản tác dụng buộc Leading the Future phải vội vã xoay trục chiến lược. Thay vì ném tiền vào các chiến dịch tấn công tiêu cực, họ phải chuyển hướng sang các thông điệp tích cực hơn, giải ngân 5 triệu USD để ủng hộ ứng cử viên thống đốc bang Florida của đảng Cộng hòa Byron Donalds và tung ra các quảng cáo hậu thuẫn luật sư cũ của Musk là Chris Gober trong cuộc đua vào Quốc hội tại Texas. Josh Vlasto thừa nhận rằng phần lớn nguồn lực của họ trong tương lai sẽ được ưu tiên dành cho việc bảo vệ những chính trị gia dám đứng lên ủng hộ sự phát triển của AI.

Ở bên kia chiến tuyến, phe ủng hộ an toàn AI cũng đang cho thấy sự linh hoạt đáng kinh ngạc trong việc vượt qua các ranh giới đảng phái truyền thống. Public First Action đã triển khai các chiến dịch quảng cáo ủng hộ Thượng nghị sĩ Cộng hòa Marsha Blackburn của Tennessee trong cuộc đua giành ghế thống đốc, nhờ vào thành tích bảo trợ các dự luật an toàn trẻ em liên quan đến AI của bà. Nhóm này cũng dồn lực hỗ trợ Thượng nghị sĩ Nebraska Pete Ricketts, người đã mạnh mẽ phản đối việc bán chip AI tiên tiến cho Trung Quốc dưới thời chính quyền Trump.

Sự hỗ trợ đan chéo này cho thấy các quy định về AI đang định hình lại các liên minh chính trị theo những cách chưa từng có. Dù nhận được sự tiếp sức mạnh mẽ với những khoản tiền lên tới hàng trăm nghìn USD từ các quỹ như Jobs and Democracy hay Dream NYC, Alex Bores vẫn tỏ ra trăn trở về bản chất của cuộc chơi này. Ông thừa nhận sự tồn tại của các Super PAC là một khiếm khuyết của nền dân chủ và khao khát một hệ thống tranh cử được tài trợ bằng ngân sách công.

Tuy nhiên, chừng nào phán quyết Citizens United của Tòa án Tối cao vẫn còn cho phép các tập đoàn đổ tiền không giới hạn vào chính trị, những người ủng hộ an toàn AI như ông không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải chấp nhận luật chơi. Ngăn chặn sự thao túng của các gã khổng lồ công nghệ là một sứ mệnh mang tính sống còn, và trong một cuộc chiến có mức cược định đoạt cả tương lai của nhân loại, không ai có đặc quyền bước vào võ đài với một tay bị trói ngược ra sau lưng.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cac-big-tech-ai-bat-dau-vung-tien-can-du-chinh-truong-my-246778.html