Áp lực môi trường gia tăng cùng quá trình đô thị hóa
Thực tiễn tại Nam Phù cho thấy, môi trường và trật tự đô thị là một trong những nhóm vấn đề trọng tâm mà địa phương đang tập trung giải quyết. Áp lực này ngày càng gia tăng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, dân số tăng, hoạt động sản xuất, kinh doanh mở rộng.
Những tồn tại có thể nhận diện rõ như: Lượng rác thải sinh hoạt tăng, tình trạng tập kết rác không đúng quy định, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, cùng với các vấn đề liên quan đến nước thải và an toàn thực phẩm. Đây là những biểu hiện mang tính phổ biến, gắn với đời sống hàng ngày của người dân.
Phong trào toàn dân bảo vệ môi trường được thực hiện thường xuyên tại xã Nam Phù. Ảnh: Phương Xuyến
Đáng chú ý, công tác bảo vệ môi trường đã được địa phương triển khai thông qua nhiều hoạt động cụ thể như ra quân tổng vệ sinh, duy trì các phong trào làm sạch đường làng, ngõ xóm, khu dân cư. Tuy nhiên, hiệu quả chưa thực sự bền vững khi một số khu vực vẫn còn tình trạng tái diễn vi phạm.
Mới đây, xã Nam Phù đã phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường với các mục tiêu cụ thể như trên 90% hộ gia đình thực hiện phân loại rác tại nguồn, trên 80% khu dân cư xây dựng mô hình “sáng – xanh – sạch – đẹp”. Điều này cho thấy, yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường đang được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu rõ ràng.
Bên cạnh đó, thực tế cũng cho thấy, trên địa bàn vẫn tồn tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, đòi hỏi công tác quản lý phải chặt chẽ hơn. Đây là yếu tố làm gia tăng áp lực lên môi trường địa phương nếu không được kiểm soát hiệu quả.
Nguyên nhân từ đặc thù quản lý đến hạn chế hạ tầng và nhận thức
Theo Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Thị Thu Huyền, những hạn chế trong công tác vệ sinh môi trường tại Nam Phù bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đan xen. Trước hết là đặc thù của một đơn vị hành chính mới sau sáp nhập. Việc tiếp nhận cùng lúc nhiều địa bàn với hiện trạng khác nhau khiến công tác quản lý môi trường chưa đồng bộ, tồn tại nhiều vấn đề lịch sử cần thời gian xử lý.
Thứ hai là áp lực từ quá trình đô thị hóa. Khi dân số và hoạt động kinh tế tăng nhanh, lượng rác thải và nhu cầu xử lý môi trường cũng tăng theo, trong khi hạ tầng kỹ thuật chưa được đầu tư tương xứng. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ ở một số khu vực.
Kiểm tra, các cơ sở kinh doanh thực phẩm, giết mổ, chấn chỉnh chợ cóc chợ tạm, xử lý nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường từ nguồn là một trong những biện pháp đang được triển khai tại xã Nam Phù. Ảnh: Phương Xuyến
Ngoài ra, nguồn lực và bộ máy cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp. Khối lượng công việc tăng sau sáp nhập, trong khi đội ngũ cán bộ đang trong quá trình hoàn thiện, cơ sở vật chất còn thiếu, khiến việc kiểm tra, giám sát chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Đáng chú ý, ý thức của một bộ phận người dân trong việc bảo vệ môi trường chưa cao. Việc phân loại rác tại nguồn, chấp hành quy định về vệ sinh môi trường, trật tự đô thị chưa được thực hiện đồng đều. Đây chính là lý do khiến địa phương phải đẩy mạnh các phong trào vận động toàn dân tham gia bảo vệ môi trường nhằm tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động.
Một nguyên nhân đáng chú ý khác là hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ môi trường còn hạn chế. Việc thu gom, xử lý rác thải dù đã được triển khai nhưng vẫn cần nâng cao hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh khối lượng rác ngày càng lớn .
Tăng cường quản lý và phát huy vai trò cộng đồng
Trước những thách thức đó, xã Nam Phù đang triển khai nhiều giải pháp theo hướng đồng bộ, kết hợp giữa quản lý hành chính và phát huy vai trò của cộng đồng.
Trước hết, các hoạt động vệ sinh môi trường tiếp tục được duy trì thường xuyên, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng thôn, từng tổ chức đoàn thể. Đây là cách làm nhằm bảo đảm tính liên tục, tránh tình trạng phong trào.
Xã Nam Phù thực hiện các giải pháp đồng bộ, thường xuyên tổ chức ra quân xử lý về trật tự đô thị và môi trường trên địa bàn. Ảnh: Khánh Huy
Cùng với đó, địa phương tập trung xử lý các điểm nóng về môi trường và trật tự đô thị, đặc biệt là các vi phạm như lấn chiếm vỉa hè, chợ tạm, tập kết rác không đúng quy định với phương châm xử lý dứt điểm, không để tái diễn kéo dài.
Một giải pháp quan trọng là kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Việc tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm được coi là cần thiết nhằm phòng ngừa từ gốc .
“Với môi trường và trật tự đô thị, xã duy trì các đợt ra quân thường xuyên, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng phòng, ban, từng thôn và các tổ chức đoàn thể. Chúng tôi tập trung xử lý các điểm lấn chiếm vỉa hè, lòng đường; chấn chỉnh chợ cóc, chợ tạm; tăng cường thu gom rác thải trong ngày; bảo đảm cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp. Mục tiêu của xã trong năm 2026 là giữ tỷ lệ thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt đạt 100%, đồng thời nâng tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch và tham gia bảo hiểm y tế lên mức cao hơn nữa”, Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Thị Thu Huyền thông tin thêm.
Đồng thời, xã đẩy mạnh vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc vận động nhân dân tham gia bảo vệ môi trường. Thông qua các phong trào thi đua, các mô hình tự quản tại khu dân cư được xây dựng, hướng tới mục tiêu nâng cao ý thức và trách nhiệm của mỗi người dân.
Các chỉ tiêu cụ thể như bảo đảm tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt đạt 100%, nâng cao tỷ lệ phân loại rác tại nguồn, xây dựng khu dân cư “sáng – xanh – sạch – đẹp” cho thấy định hướng quản lý môi trường theo mục tiêu rõ ràng, có thể đo lường. Xã đã phối hợp với đơn vị dịch vụ môi trường và các tổ thu gom rác để bảo đảm rác thải được thu gom hằng ngày, tỷ lệ hộ dân tham gia dịch vụ thu gom rác đạt khoảng 97%. Các điểm tập kết rác tạm thời được quy hoạch lại, hạn chế gây ô nhiễm môi trường.
Ông Phạm Mạnh Hùng, Tổ trưởng tổ An ninh trật tự thôn 1 Đông Mỹ cho biết, lực lượng cơ sở duy trì phối hợp chặt chẽ với Công an xã và các bộ phận chuyên môn tổ chức kiểm tra định kỳ, kịp thời nhắc nhở, xử lý vi phạm. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số hộ kinh doanh chưa chấp hành nghiêm, có biểu hiện tái vi phạm sau khi lực lượng rút đi. Để giải quyết dứt điểm, bên cạnh xử lý kiên quyết, điều quan trọng là nâng cao ý thức của người dân, bởi khi mỗi người tự giác chấp hành thì trật tự đô thị mới thực sự bền vững.
Thực tế bước đầu cho thấy, công tác vệ sinh môi trường tại Nam Phù đã có những chuyển biến tích cực, dần đi vào nền nếp. Tuy nhiên, để tháo gỡ triệt để “điểm nghẽn”, cần tiếp tục duy trì cách tiếp cận đồng bộ, trong đó yếu tố quyết định vẫn là sự thay đổi trong nhận thức và hành động của cộng đồng.
Khánh Huy