Cơ bản đảm bảo tiến độ
Việc đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp cho các xã biên giới đất liền là một nhiệm vụ quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện chính sách dân tộc nhằm nâng cao dân trí, chất lượng nhân lực, tạo nguồn cán bộ là người dân tộc, địa phương, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào vùng biên giới, góp phần củng cố quốc phòng - an ninh.
Bộ Chính trị và Chính phủ đặc biệt quan tâm đến việc đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp cho các xã biên giới đất liền.
Nội dung này luôn được Bộ Chính trị và Chính phủ quan tâm đặc biệt, thể hiện rõ trong Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 ban hành Kết luận của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới đất liền (248 xã).
Triển khai thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, ngày 9/11/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các bộ, ngành liên quan và 15 tỉnh, thành phố biên giới tổ chức khởi công đồng loạt 72 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền. Đây là các trường thuộc danh mục 100 trường phổ thông nội trú liên cấp được đầu tư trong năm 2025, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tiến độ đầu tư xây dựng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 18 tỉnh/thành phố biên giới, tính đến ngày 7/2/2026, tất cả các địa phương đều đã phê duyệt dự án (báo cáo nghiên cứu khả thi).
Thành phố Huế và tỉnh Đắk Lắk đã hoàn thành phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công - dự toán, các địa phương còn lại đang triển khai vừa thiết kế vừa thi công. Công tác giải phóng mặt bằng cơ bản thuận lợi, một số tỉnh, thành phố thậm chí đã hoàn thành việc giải phóng mặt bằng như: Huế, An Giang, Lai Châu, Lạng Sơn, Sơn La, Thanh Hóa, Quảng Trị, Đắk Lắk hay Gia Lai.
Trong đó, tỉnh Sơn La có 13 trường được đầu tư xây dựng trong năm 2025 với kinh phí ban đầu ước tính khoảng 2.756 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương. Đến nay, 13/13 xã đã thẩm định xong thiết kế bản vẽ thi công các hạng mục hạ tầng và công trình chính, đồng thời tổ chức triển khai thi công ngoài công trường. Một số hạng mục công trình của các dự án đã tiến hành đổ mái bê tông tầng 3.
Một số địa phương đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công - dự toán và chuẩn bị triển khai thi công dự án.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Đăng Khoa, Giám đốc Trung tâm kỹ thuật hạ tầng và khảo sát, kiểm định xây dựng (Viện Kiến trúc quốc gia), đơn vị tư vấn cho các dự án tại Sơn La cho biết, địa phương đang gặp vướng mắc trong công tác thi công hạ tầng do địa hình phức tạp, chênh cốt cao, khối lượng đào đắp lớn. Do tiến độ gấp nên địa phương phải vừa thiết kế vừa thi công, đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên và ăn ý.
Trong khi đó, tỉnh Nghệ An được đầu tư xây dựng 10 trường với khái toán tổng mức đầu tư ban đầu là 2.272 tỷ đồng, sử dụng 100% vốn ngân sách Trung ương. Tất cả các trường đều được xây dựng mới với quy mô đáp ứng yêu cầu từ 5 - 7ha. Đến nay, cả 10 xã đã tổ chức triển khai thi công ngoài công trường đối với hạng mục hạ tầng kỹ thuật và móng công trình.
Mặc dù vậy, tỉnh Nghệ An lại đang gặp khó khăn về quỹ đất và địa hình. Ông Kiều Tiến Trung, Giám đốc Trung tâm quy hoạch và thiết kế đô thị (Viện Kiến trúc quốc gia), đơn vị tư vấn cho các dự án tại Nghệ An cho biết, các xã Quế Phong, Nhôn Mai, Tam Thái có độ dốc rất lớn, việc bố trí được quỹ đất xây dựng trường rất khó khăn. Nhiều khu đất tiềm năng lại nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở hoặc lũ ống, lũ quét. Việc khảo sát địa chất phải thực hiện rất kỹ lưỡng, đôi khi làm chậm tiến độ so với dự kiến.
Để giải quyết những bất cập nêu trên, tỉnh Sơn La và Nghệ An đã thành lập Ban chỉ đạo và các tổ chỉ đạo, thường xuyên tổ chức họp, kiểm tra để tháo gỡ các khó khăn vướng mắc, đôn đốc việc đẩy nhanh tiến độ thiết kế, thi công các dự án. Hai địa phương này đề xuất Bộ Xây dựng hướng dẫn xác định giá trị tư vấn khi sử dụng thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp do Bộ ban hành.
Đặc biệt, nhiều địa phương đang đề xuất bố trí bổ sung kinh phí từ ngân sách Trung ương do tổng mức đầu tư vượt so với khái toán đề xuất ban đầu.
Linh hoạt áp dụng thiết kế mẫu theo điều kiện thực tế
Thực hiện nhiệm vụ được giao, Viện Kiến trúc quốc gia (Bộ Xây dựng) đã chủ trì việc xây dựng thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp để các địa phương có căn cứ tham khảo, triển khai thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, vùng miền.
Các thiết kế mẫu bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, quy mô, diện tích trường lớp; hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại, bền vững, an toàn; đáp ứng tốt các tiêu chuẩn cơ sở vật chất trường phổ thông ở mức cao nhất hiện nay.
Một thiết kế mẫu Trường nội trú liên cấp tại xã biên giới đất liền vùng Nam Trung Bộ.
Tháng 9/2025, Viện Kiến trúc quốc gia đã công bố, phổ biến 15 thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp áp dụng cho 4 vùng, miền trên cả nước. Trong đó, vùng I là các tỉnh miền núi phía Bắc (Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La).
Vùng II là các tỉnh Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế). Vùng III là các tỉnh Nam Trung Bộ (Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai). Vùng IV là các tỉnh Đồng Bằng sông Cửu Long (Tây Ninh, Đồng Tháp, An Giang).
Cơ cấu khối công trình bao gồm: Khối phòng học tập; khối phòng hỗ trợ học tập; khối hành chính và phụ trợ; khu sân chơi, thể dục thể thao; khối phục vụ sinh hoạt.
Diện tích khu đất xây dựng khoảng 5 - 10ha, trong đó diện tích đất xây dựng các hạng mục công trình phục vụ nội trú đảm bảo tối thiểu 6m2/học sinh. Quy mô thiết kế trường từ 1.000 học sinh trở lên (30 lớp).
Một thiết kế mẫu Trường nội trú liên cấp tại xã biên giới đất liền vùng Bắc Trung Bộ.
Số lượng lớp cụ thể của từng cấp học sẽ được điều chỉnh linh hoạt tùy thuộc vào nhu cầu thực tế tại các xã và thực tế hoạt động của các trường.
Ông Hồ Chí Quang, Viện trưởng Viện Kiến trúc quốc gia cho biết, mỗi vùng miền sẽ có những đặc trưng riêng về địa hình, khí hậu, văn hóa... Vì vậy, các thiết kế mẫu chỉ mang tính gợi mở, còn địa phương cần chủ động lựa chọn mẫu thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế, linh hoạt điều chỉnh theo thẩm quyền được phân cấp, nhưng vẫn phải đảm bảo các quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng.
Ông Nguyễn Chí Ngọc, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) đánh giá, các thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp đã có hướng dẫn cụ thể, đảm bảo phù hợp với đặc điểm tự nhiên của các vùng miền.
Đây là hướng dẫn về tiêu chuẩn, quy chuẩn và các hướng dẫn kỹ thuật cho thiết kế kiến trúc, kết cấu công trình, thậm chí cả vật liệu kiến trúc, chiếu sáng cũng như âm học trong kiến trúc. Vì vậy, thiết kế mẫu đủ cơ sở cho các cơ quan quản lý chuyên ngành Xây dựng tại địa phương áp dụng cho các giai đoạn tiếp theo.
Một thiết kế mẫu Trường nội trú liên cấp tại xã biên giới đất liền vùng miền núi phía Bắc.
Trong khi đó, Sở Xây dựng các địa phương đều đánh giá cao thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền do Viện Kiến trúc quốc gia công bố. Các địa phương đánh giá việc áp dụng thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp không đơn thuần là một giải pháp xây dựng đảm bảo tiến độ thi công nhanh, tối ưu hóa chi phí đầu tư, mà còn là một bước đột phá trong chiến lược giáo dục vùng biên.
Việc áp dụng thiết kế mẫu có ý nghĩa chiến lược trong việc hiện đại hóa, đồng bộ cơ sở hạ tầng giáo dục tại các vùng khó khăn, tạo điều kiện ăn ở, sinh hoạt an toàn, giúp trẻ em vùng biên yên tâm học tập, góp phần giảm khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền.
"Thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền" đã được Đảng ủy Chính phủ chứng nhận là sản phẩm chào mừng thành công Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Dịch Phong