Cách chế biến giữ lại tinh túy dinh dưỡng, bổ gan lại phòng ung thư

4 giờ trướcBài gốc

Nhiều người tin ăn đồ luộc, hấp là bí quyết sống khỏe, sống lâu. Ảnh: Freepik.

Giữa ranh giới mong manh của dưỡng chất và độc tố, việc lựa chọn phương pháp chế biến không chỉ là thói quen bếp núc, mà còn là nền tảng cốt lõi của y học dự phòng hiện đại.

Cách nấu nướng giữ lại dưỡng chất, tốt cho sức khỏe

Thay vì đẩy nhiệt độ cao, trực tiếp trên lửa như chiên hay nướng - mức nhiệt mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cảnh báo dễ sản sinh các "độc tố nhiệt" gây ung thư như amin dị vòng (HCA) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAH), phương pháp hấp và luộc duy trì sự ổn định ở ngưỡng 100°C. Việc kiểm soát nhiệt độ này đóng vai trò then chốt trong việc giảm nguy cơ phơi nhiễm với các hợp chất liên quan đến ung thư và bảo vệ chức năng gan.

Đặc biệt, theo Dịch vụ y tế quốc gia Vương Quốc Anh (NHS), đây là những phương pháp nấu ăn "không thêm béo". Bằng cách loại bỏ hoàn toàn lượng chất béo bão hòa từ dầu mỡ tái sử dụng nhiều lần, cơ thể sẽ giảm bớt áp lực lên hệ thống động mạch, từ đó góp phần giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và tăng huyết áp.

Về mặt bảo tồn vi chất, một nghiên cứu trên Journal of Agriculture and Food Chemistry khẳng định hấp là phương pháp tối ưu nhất để "khóa" lại các vitamin nhạy cảm như C và nhóm B. Do không tiếp xúc trực tiếp với nước sôi, quá trình mất chất dinh dưỡng được hạn chế. Minh chứng rõ nhất là ở bông cải xanh: Trong khi luộc làm thất thoát tới 50% lượng Sulforaphane (hợp chất chống ung thư mạnh), thì việc hấp lại giúp giữ lại đáng kể "tinh túy" này.

Đồ ăn luộc thanh đạm, tốt cho sức khỏe nhưng khó đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Ảnh: Shuttertstock.

Đừng hiểu sai lợi ích của đồ luộc

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, các món luộc, hấp tốt cho sức khỏe nhưng không nên áp dụng một cách máy móc trong đời sống hàng ngày.

Chuyên gia cho rằng yếu tố quan trọng nhất của dinh dưỡng không nằm ở phương pháp chế biến như luộc, hấp hay xào rán, mà ở việc bữa ăn có cung cấp đầy đủ năng lượng và các nhóm chất cần thiết cho cơ thể hay không. Một chế độ ăn lành mạnh phải đảm bảo sự cân đối giữa các nhóm thực phẩm, bao gồm chất đạm, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Ảnh: Phương Anh.

Bên cạnh đó, chế độ ăn chỉ toàn đồ luộc tưởng lành mạnh nhưng tiềm ẩn nhiều "cạm bẫy". Khi cắt giảm chất béo quá mức, cơ thể có thể thiếu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K, ảnh hưởng đến thị lực, miễn dịch và chuyển hóa.

Việc ăn uống đơn điệu, thiếu hương vị cũng dễ gây chán ăn, tạo áp lực tâm lý và làm giảm cảm giác hài lòng khi ăn. Lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng việc tiết các hormone tạo cảm giác hạnh phúc như serotonin, khiến chất lượng sống và dinh dưỡng đều suy giảm.

"Nếu một người bị buộc phải ăn toàn đồ luộc suốt cả ngày, liệu họ có thể duy trì lâu dài hay không. Trong thời gian ngắn, chẳng hạn một tuần, nhiều người vẫn có thể thích nghi. Tuy nhiên, về lâu dài, việc ăn uống quá đơn điệu rất dễ gây cảm giác chán ăn, ảnh hưởng tâm lý và thói quen sinh hoạt", PGS Hưng nói.

Theo ông Hưng, dù là món luộc hay món xào, người ăn vẫn cần phối hợp đa dạng thực phẩm để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Không thể chỉ tập trung vào một phương pháp chế biến duy nhất rồi coi đó là "công thức tốt nhất" cho sức khỏe.

Mỗi bữa ăn nên cung cấp đủ 4 nhóm chất: carbohydrate (từ ngũ cốc, khoai củ), protein (thịt, cá, trứng, đậu), lipid (ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu thực vật, các loại hạt) và vitamin - khoáng chất (rau, quả).

Ngoài ra, bạn cần luân phiên nguồn thực phẩm để tránh thiếu vi chất như sắt, kẽm, canxi hay vitamin B12. Việc phối hợp thực phẩm hợp lý - ví dụ ăn kèm vitamin C để tăng hấp thu sắt, hay kết hợp đạm động vật và thực vật - giúp nâng cao giá trị sinh học của khẩu phần.

Quan trọng hơn, mỗi người cần lắng nghe tín hiệu cơ thể về đói - no, tình trạng tiêu hóa, mức năng lượng và bệnh lý nền để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp, thay vì áp dụng một cách ăn uống cứng nhắc.

"Từ góc độ dinh dưỡng, việc ăn uống quá khắt khe hoặc cực đoan theo một xu hướng nhất định đều tiềm ẩn rủi ro. Nếu chỉ ăn đồ luộc mà không kết hợp hợp lý với các món khác, cơ thể có thể không được cung cấp đủ năng lượng, dẫn đến tình trạng mệt mỏi, suy giảm sức khỏe", PGS Hưng nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, quan trọng là phải cân đối để cơ thể được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng mà vẫn duy trì được thói quen ăn uống lành mạnh, bền vững.

Phương Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/cach-che-bien-giu-lai-tinh-tuy-dinh-duong-bo-gan-lai-phong-ung-thu-post1627881.html