Cách nào giảm ô nhiễm không khí Hà Nội?

4 giờ trướcBài gốc

Phương tiện giao thông - "thủ phạm" chính gây ô nhiễm không khí

Thời gian gần đây, Hà Nội liên tục đối diện với tình trạng ô nhiễm không khí, chỉ số chất lượng không khí (AQI) luôn ở mức báo động đỏ. Các năm 2019, 2023, 2024 mức độ ô nhiễm trên địa bàn Hà Nội liên tục đạt đỉnh, tạo cảm giác ngột ngạt, khó thở vì hàng chục vi chất, hợp chất độc hại như: CO, CO2, SO2, NOx, hợp chất hữu cơ (VOCs), bụi mịn…

Hà Nội cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung giảm tác động từ phương tiện giao thông.

Các nghiên cứu chỉ ra, nguyên nhân Hà Nội ô nhiễm là do hoạt động của các phương tiện giao thông (chiếm khoảng 60%), sản xuất công nghiệp, xây dựng (hơn 20%), đốt phụ phẩm nông nghiệp, rác thải (15%), còn lại đến từ các hoạt động y tế, dân sinh khác.

Phương tiện giao thông là nguồn phát thải lớn nhất. Thành phố có 1,1 triệu xe ô tô, hơn 6,9 triệu xe máy, 70% trong số này đã sử dụng trên 10 năm, tạo ra nguồn phát thải lớn. Nghiên cứu của Viện Khoa học và Công nghệ môi trường, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho thấy khí thải xăng và dầu diesel từ giao thông đóng góp 46% lượng bụi siêu mịn và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi từ xe máy chiếm hơn 90% vào tổng mức phát thải từ giao thông. Xe máy là nguồn phát thải lớn nhất, tiếp theo là xe tải hạng nặng, xe buýt và xe tải hạng nhẹ.

Tiếp đến là hoạt động sản xuất công nghiệp, TP Hà Nội có 10 khu công nghiệp, khoảng 1.300 làng nghề cùng các cơ sở sản xuất công nghiệp ở các tỉnh, thành phố lân cận, nơi chỉ cách trung tâm 50-100km, như các nhà máy nhiệt điện ở Hải Dương, Quảng Ninh; chế biến xi măng ở Hòa Bình, Ninh Bình, Hà Nam; phân bón, hóa chất tại Thái Nguyên, Phú Thọ.

Nguồn nhiều thứ 3 là đốt phụ phẩm nông nghiệp. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, khoảng thời gian ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất cũng trùng vào dịp thu hoạch hai vụ lúa chính là Hè Thu và Đông Xuân. Tại các huyện như Quốc Oai, Mỹ Đức, Chương Mỹ, người dân vẫn giữ thói quen đốt rơm rạ ngay tại đồng. Nguồn như xây dựng, đốt rác, y tế và hoạt động dân sinh khác đóng góp vào tình trạng ô nhiễm không khí ở Hà Nội.

Tổ chức giao thông theo nguyên tắc "mương xương cá"

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, các chuyên gia cho rằng, Hà Nội cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp. Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam cho rằng, Hà Nội cần tiến hành từng bước, xây dựng quy trình, giao việc cụ thể cho từng bộ phận, đơn vị. "Ngành môi trường cần tổ chức quan trắc, đo đạc, dự báo ô nhiễm như dự báo thời tiết. Cơ quan chức năng căn cứ vào những số liệu thực tế, cụ thể, liên tục từ các trạm quan trắc để kịp thời đưa ra các giải pháp đối với bất kỳ thay đổi nào của không khí, đồng thời nghiên cứu nguồn ô nhiễm để có hướng giải quyết…".

Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lý Bích Thủy (Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, Hà Nội cần có nghiên cứu tổng thể, sau đó mới đề ra phương án giải quyết từng vấn đề. Điều này cần giải pháp đồng bộ từ các cấp chính quyền cũng như sự đồng thuận từ phía người dân. Thậm chí, cần cả sự đồng thuận và quyết liệt từ chính quyền địa phương lân cận nếu như một phần nguồn gây ô nhiễm không khí Hà Nội đến từ các địa phương này.

Ông Đoàn Văn Chung, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty CP Kết cấu thép Hà Trung, Tác giả Đề án Tổ chức giao thông đô thị theo triết lý mương xương cá tích hợp, cho rằng giao thông cả nước nói trung trong đó Hà Nội nói riêng như là dòng chảy, địa lý hình thành tự nhiên gồm sông ngòi, kênh rạch, mương rãnh. Hệ thống giao thông được ví như dòng nước chảy: các tuyến cao tốc, vành đai đóng vai trò sông lớn; các trục chính kết nối là kênh; còn các tuyến đường nhỏ trong khu dân cư là mương.

Ông Đoàn Văn Chung, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty CP Kết cấu thép Hà Trung.

Các tuyến cao tốc, đường vành đai đóng vai trò sông là trục chính vận chuyển khối lượng lớn hành khách; Các trục đường kết nối là kênh là tuyến trung gian. Các tuyến đường nhỏ trong khu dân cư là mương là tuyến gom khách.

Trên nền tảng đó, giao thông Thủ đô được tổ chức theo nguyên tắc phân tầng, phân vai rõ ràng. Các tuyến nhỏ có nhiệm vụ gom khách, trung chuyển lên các tuyến lớn hơn, tạo nên dòng chảy liên hoàn, hạn chế xung đột, chồng chéo, giúp hệ thống vận hành thông suốt.

Theo ông Chung, hệ thống xe buýt điện đa cỡ được tổ chức phù hợp với từng cấp đường; các trạm trung chuyển là nhà gửi xe thông minh (ngầm hoặc cao tầng) bố trí tại các vành đai, nơi người dân gửi phương tiện cá nhân và tiếp tục di chuyển vào nội đô bằng giao thông công cộng.

"Ngày xưa ông cha ta vận dụng điều kiện tự nhiện có sẵn với sự sáng tạo ra trong quá trình trồng trọt canh tác và đặt tên gọi cho nó là "mương xương cá". Mục tiêu để dẫn nước vào đồng ruộng phục vụ mùa màng, thoát nước phòng úng lụt vào mùa mưa. Hệ thống thủy lợi này rất ưu việt, chính vì vậy nó tồn tại mãi cho đến ngày nay. Áp dụng vào giao thông, các trục cao tốc từ ngoại ô và kết nối vào các đường vành đai bao quanh, 2, 3, 4 có thể gọi là sông lớn, tiếp giáp sau các sông chúng ta gọi là các kênh. Tiếp giáp sau các kênh chúng ta gọi là mương .

Chúng ta xác định và sắp xếp mhững con đường giao thông hiện có, đường nào được gọi là sông, đường nào gọi là kênh, đường nào được gọi là mương, để chúng ta xác định vai trò cung đường của nó. Tích hợp sự kết nối này và vận hành nó một cách liên hoàn giữa các trục đường xuyên suốt trong hệ thống mạng lưới giao thông. Đây là một giải pháp thiết thực giúp thúc đẩy phát triển kinh tế và giảm ô nhiễm môi trường".

Theo bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), Hà Nội đã di dời nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp ra khỏi nội đô; áp dụng những quy định về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất gần khu dân cư; hạn chế công trình xây dựng lớn trong vùng đông dân cư; áp dụng các mô hình tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo; xây dựng các cơ sở xử lý rác tập trung; tổ chức nhiều mô hình, đơn vị, hình thức thu gom rác; bố trí kinh phí thường xuyên làm sạch đường phố; hạn chế, cấm phương tiện lưu thông trong khu vực lõi và trong khung giờ cao điểm đối với từng loại phương tiện… Mới đây, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã thông qua nghị quyết "cấm" xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu) lưu thông trong Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026, tiến tới cấm hoàn toàn sử dụng xe máy xăng trong Vành đai 3.

Nguyễn Hùng

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/cach-nao-giam-o-nhiem-khong-khi-ha-noi-192260112112609868.htm