Lễ ký tại Davos có sự tham gia của đại diện 19 quốc gia, chủ yếu đến từ Trung Đông, Nam Mỹ và một số nước Á - Âu, bao gồm Argentina, Armenia, Azerbaijan, Bulgaria, Bahrain, Morocco, Mông Cổ, Hungary, Jordan, Kazakhstan, Kosovo, Pakistan, Paraguay, Qatar, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Uzbekistan, UAE và Việt Nam.
Sáng kiến thành lập Hội đồng Hòa bình Dải Gaza được đưa ra trong bối cảnh tiến trình ngừng bắn tại Gaza bước sang giai đoạn mới, khi các bên liên quan tìm cách chuyển từ quản lý xung đột sang xây dựng ổn định lâu dài. Theo Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, Hội đồng Hòa bình Gaza là một phần của giai đoạn hai trong kế hoạch do Mỹ hậu thuẫn, hướng tới phi quân sự hóa, tái thiết và thiết lập một cơ chế quản trị chuyển tiếp tại Gaza, đồng thời tạo không gian cho các nỗ lực ngoại giao đa phương.
Việc Tổng thống Trump trực tiếp chủ trì và cùng đại diện các nước ký văn kiện sáng lập Hội đồng Hòa bình Dải Gaza tại một diễn đàn mang tính toàn cầu như Davos cho thấy Mỹ muốn đặt sáng kiến này trong một khuôn khổ rộng hơn, không chỉ giới hạn ở Gaza mà còn gắn với các thảo luận về an ninh và ổn định quốc tế. Theo điều lệ, Tổng thống Donald Trump giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng, với một ban điều hành gồm các nhân vật có ảnh hưởng trong lĩnh vực ngoại giao, tài chính và phát triển, như Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, Chủ tịch Ngân hàng thế giới Ajay Banga...
Nhiều quốc gia Trung Đông và một số đối tác đang phát triển coi đây là kênh bổ sung, có thể giúp đẩy nhanh các quyết định và huy động nguồn lực cho tái thiết Gaza. Việc cửa khẩu Rafah dự kiến mở lại, cùng sự hình thành Ủy ban kỹ trị Palestine quản lý Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp, được xem là những bước đi cụ thể đầu tiên gắn với sáng kiến này. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà phân tích nhìn nhận, hiệu quả của Hội đồng Hòa bình Gaza sẽ phụ thuộc vào mức độ tham gia thực chất của các nước, sự phối hợp với các cơ chế hiện có của Liên hợp quốc, cũng như khả năng dung hòa lợi ích giữa các bên liên quan trực tiếp đến xung đột.
Mặt khác, ngay từ khi được công bố, sáng kiến này gặp những phản ứng trái chiều. Theo Euronews, một số quốc gia châu Âu, trong đó có Pháp, Thụy Điển và Na Uy, bày tỏ lo ngại Hội đồng Hòa bình Gaza có thể làm suy giảm vai trò trung tâm của Liên hợp quốc trong giải quyết xung đột quốc tế. Hôm 21/1, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga đã nhận được lời mời và Moscow đang nghiên cứu đề xuất này. Cùng ngày, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cũng cho biết Bắc Kinh đã nhận được lời mời nhưng chưa cho biết liệu nước này sẽ chấp nhận hay từ chối lời mời của Tổng thống Trump. Trước các ý kiến này, Tổng thống Trump nhấn mạnh Hội đồng không nhằm thay thế Liên hợp quốc, mà sẽ tồn tại song song và phối hợp trong những lĩnh vực có thể tạo ra đột phá.
Trong bối cảnh trật tự quốc tế đang chịu nhiều thách thức, việc xuất hiện một cơ chế mới do Mỹ dẫn dắt vừa mở ra cơ hội tạo động lực chính trị mới cho tiến trình hòa bình, vừa đặt ra câu hỏi về tính bao trùm và bền vững của các sáng kiến đa phương. Hội đồng Hòa bình Gaza, vì thế, không chỉ là một sáng kiến cho Trung Đông, mà còn là phép thử đối với cách tiếp cận mới trong quản trị xung đột quốc tế thời gian tới.
Nhất Phong