Nhiều năm qua, cao su thiên nhiên là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đóng góp quan trọng vào kim ngạch thương mại và tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu của ngành cao su đạt khoảng 11 tỷ USD, tăng gần 3% so với năm trước; trong đó, riêng cao su thiên nhiên duy trì kim ngạch trên 3,2 tỷ USD.
Theo ông Nguyễn Đào Duy Tài - Giám đốc Công ty TNHH Chuyển giao Tri thức Chí Tân, bên cạnh đầu tư công nghệ, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hướng đi tinh gọn thông qua các công cụ như 5S, Kaizen, Lean, TPM nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng sản phẩm.
Cao su là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực tại nước ta
Một ví dụ điển hình là Công ty TNHH Mai Thảo - doanh nghiệp sản xuất các loại mủ 3L, mủ tờ và SVR 10, SVR 20. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp tập trung áp dụng Lean và Kaizen trong sản xuất. Với Lean, công ty triển khai cải tiến bố trí mặt bằng. Sau hơn 20 năm hoạt động, việc sắp xếp nhà xưởng gần như không thay đổi khiến công nhân phải di chuyển quãng đường dài trong quá trình cân, ép và vận chuyển mủ. Việc tái bố trí hợp lý giúp giảm đáng kể sức lao động và tối ưu không gian sản xuất.
Song song đó, hoạt động Kaizen được áp dụng nhằm giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi. Qua phân tích dữ liệu, doanh nghiệp xác định tỷ lệ hạ loại ở mức 3,98% và tiến hành cải tiến tại xưởng chế biến mủ 3L. Sau 5 tháng, tỷ lệ này giảm xuống còn 2,01%. Với sản lượng hơn 3,4 triệu kg/năm, công ty giảm gần 77.000 kg sản phẩm lỗi, tiết kiệm hơn 3.400 USD.
Tương tự, Công ty TNHH MTV Cao su Bình Long cũng đẩy mạnh áp dụng Lean để tối ưu hóa sản xuất. Nhờ cải tiến bố trí và quy trình làm việc, năng suất lao động tăng hơn 11%, quãng đường di chuyển của công nhân được rút ngắn, chi phí lao động giảm tương ứng.
Tại Công ty Cổ phần Cao su Thái Dương, việc áp dụng Lean trong công đoạn lưu hóa cũng mang lại hiệu quả rõ rệt. Thời gian thực hiện mỗi mẻ giảm từ 8 phút xuống còn 6 phút, giúp năng suất tăng 25% và chi phí lao động giảm tương ứng.
Bảng thống kê kết quả trước và sau khi cải tiến tại Công ty TNHH Mai Thảo
Thực tiễn cho thấy, các công cụ cải tiến như Lean và Kaizen đang trở thành “chìa khóa” giúp doanh nghiệp ngành cao su nâng cao năng suất, giảm sai lỗi và tiết kiệm chi phí mà không cần đầu tư lớn. Từ những thay đổi nhỏ như sắp xếp mặt bằng, tối ưu quy trình đến cải tiến công đoạn sản xuất, các doanh nghiệp đã từng bước nâng cao hiệu quả và tăng sức cạnh tranh. Trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, việc áp dụng các phương pháp quản trị tinh gọn không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí mà còn tạo nền tảng để chinh phục các thị trường xuất khẩu có yêu cầu cao.
Ở góc độ rộng hơn, theo đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, qua đó góp phần nâng tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế và góp phần cải thiện Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu GII thông qua các chỉ tiêu tốc độ tăng năng suất lao động, số giấy chứng nhận theo tiêu chuẩn ISO 9001 và ISO 14001; đồng thời cũng góp phần cải thiện Chỉ số Hạ tầng Chất lượng quốc gia của Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2022 đến nay.
Hoàng Bách