Camera AI: Từ công cụ giám sát đến động lực thay đổi hành vi giao thông

3 giờ trướcBài gốc

Camera AI tại nút giao Tây Sơn - Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu. Ảnh: Mai Hữu.

Từ “phạt nguội” đến thay đổi hành vi xã hội

Theo Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội), sau hơn 4 tháng triển khai hệ thống hơn 1.800 camera AI, số lượng vi phạm giao thông đã có xu hướng giảm rõ rệt. Nếu như thời gian đầu ghi nhận khoảng 2.000 - 3.000 trường hợp vi phạm mỗi tháng, thì hiện nay, con số này đang dần thu hẹp. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở sự sụt giảm về số lượng vi phạm, mà là sự thay đổi trong hành vi của người tham gia giao thông.

Thực tế cho thấy, tâm lý “nhanh một chút cũng không sao” hay thói quen tùy tiện trong tham gia giao thông đang dần được thay thế bằng sự chủ động quan sát và chấp hành. Khi mọi hành vi đều được đặt trong một hệ thống giám sát liên tục, công bằng, không phụ thuộc vào thời gian hay địa điểm, ý thức tuân thủ cũng hình thành một cách tự nhiên.

Trao đổi tại Chương trình thời sự với chủ đề: “Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số - Thiết lập kỷ cương đô thị” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 10-4, Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội nêu, mục tiêu cốt lõi của hệ thống camera AI không chỉ dừng lại ở xử phạt mà là thay đổi ý thức của người dân. Điểm khác biệt căn bản so với phương thức tuần tra truyền thống là hệ thống hoạt động 24/7, ghi nhận đầy đủ mọi hành vi vi phạm, bảo đảm công khai, minh bạch.

Thực tế đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong các dịp lễ hội, sự kiện đông người, dù lưu lượng phương tiện lớn nhưng người dân vẫn tuân thủ tín hiệu giao thông, dừng đúng vạch, xếp hàng ngay ngắn. Những hình ảnh này cho thấy sự chuyển dịch từ hành vi mang tính đối phó sang ý thức mang tính tự giác.

Cùng tham gia Chương trình, đưa ra góc nhìn rộng hơn, TS Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện KH&CN - Hiệp Hội doanh nghiệp phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) cho rằng, môi trường đô thị hiện nay đang trở nên “minh bạch hơn” nhờ sự hiện diện của công nghệ giám sát. Khi mỗi hành vi đều có thể được ghi nhận, con người sẽ tự điều chỉnh cách ứng xử phù hợp hơn trong không gian công cộng. Điều này góp phần hình thành một nền tảng văn hóa giao thông mới, nơi kỷ cương không chỉ đến từ chế tài mà từ nhận thức của mỗi cá nhân.

Camera AI giúp nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Ảnh: Phạm Hùng

Hà Nội đã triển khai hơn 1.800 camera AI, kết nối về trung tâm điều hành tại 195 nút giao trọng điểm, phục vụ xử lý vi phạm, bảo đảm an ninh trật tự và điều khiển đèn tín hiệu theo thời gian thực.

Hệ thống cho phép đo đếm lưu lượng phương tiện, tự động điều chỉnh chu kỳ đèn và lưu trữ dữ liệu từ 2 đến 3 tháng, riêng dữ liệu vi phạm được lưu lâu dài. Người dân có thể tra cứu vi phạm và thực hiện nghĩa vụ hành chính trực tuyến, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý giao thông.

AI trở thành “bộ não số” điều hành giao thông

Không chỉ dừng lại ở xử lý vi phạm, hệ thống camera AI còn đóng vai trò quan trọng trong điều hành giao thông theo thời gian thực. Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội hiện đang tiếp nhận và xử lý dữ liệu từ 1.837 camera AI tại 195 nút giao trên toàn thành phố.

Hệ thống này được thiết kế với ba nhóm chức năng chính: xử lý vi phạm, bảo đảm an ninh trật tự và điều khiển đèn tín hiệu giao thông. Trong đó, việc đo đếm lưu lượng phương tiện theo thời gian thực tại các nút giao giúp hệ thống tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu, tối ưu hóa lưu thông.

Tại nhiều tuyến phố trung tâm như Phố Huế, Hàng Bài, Kim Mã, Nguyễn Thái Học, chu kỳ đèn xanh đã được điều chỉnh linh hoạt từ 15–30 giây tùy theo lưu lượng từng hướng, góp phần giảm ùn tắc cục bộ.

Đáng chú ý, hệ thống còn tích hợp bản đồ số, cho phép nhận diện sớm các điểm ùn tắc hoặc nguy cơ ùn tắc, từ đó lực lượng chức năng có thể chủ động điều tiết và hướng dẫn người dân lựa chọn lộ trình phù hợp. Trong điều kiện thời tiết bất lợi như mưa lớn, hệ thống còn hỗ trợ xác định các điểm úng ngập, giúp công tác chỉ huy, phân luồng giao thông hiệu quả hơn.

Dưới góc độ công nghệ, TS Nguyễn Nhật Quang cho rằng, hệ thống hiện nay đang vận hành theo mô hình “AI tại biên”, tức dữ liệu được xử lý ngay tại camera, chỉ truyền về trung tâm những thông tin cần thiết. Cách làm này giúp giảm tải cho hệ thống, đồng thời nâng cao tốc độ xử lý và khả năng phản ứng theo thời gian thực.

Không chỉ vậy, dữ liệu thu thập từ hệ thống còn mở ra khả năng dự báo giao thông, từ đó hỗ trợ hoạch định hạ tầng trong dài hạn. Đây chính là bước chuyển từ quản lý phản ứng sang quản lý chủ động – yếu tố cốt lõi của đô thị thông minh.

Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội. Ảnh Phạm Hùng

Công nghệ đi cùng con người và quản trị đô thị

Dù công nghệ đóng vai trò quan trọng, nhưng theo các chuyên gia và lực lượng chức năng, yếu tố con người vẫn là trung tâm của mọi giải pháp. Trong bối cảnh Hà Nội đang có hơn 82 điểm rào chắn phục vụ thi công và nhiều áp lực từ đô thị hóa, nếu ý thức người tham gia giao thông không được cải thiện, nguy cơ ùn tắc và tai nạn vẫn hiện hữu.

Trung tá Đào Việt Long khẳng định, để thay đổi ý thức cần có sự kết hợp giữa tuyên truyền, giáo dục và xử lý vi phạm. Trong đó, hệ thống camera AI giúp bảo đảm tính công bằng, minh bạch, còn công tác tuyên truyền giúp nâng cao nhận thức lâu dài.

Bên cạnh đó, công nghệ cũng đang được ứng dụng trong quản lý trật tự đô thị, đặc biệt trong việc chống tái lấn chiếm vỉa hè. Việc kết hợp giữa giám sát qua camera, lực lượng tuần tra và sự tham gia của người dân thông qua phản ánh trực tuyến đang tạo ra một cơ chế quản lý đa chiều, hiệu quả hơn.

Một vấn đề khác được đặt ra là ranh giới giữa giám sát và quyền riêng tư. Theo TS Nguyễn Nhật Quang, trong bối cảnh công nghệ phát triển, mỗi cá nhân cần tự điều chỉnh hành vi và có ý thức bảo vệ quyền riêng tư của mình. Đồng thời, hệ thống pháp luật và các giải pháp kỹ thuật phải bảo đảm dữ liệu được sử dụng đúng mục đích, không bị lạm dụng.

Đáng chú ý, việc vận hành hệ thống công nghệ hiện đại cũng đặt ra yêu cầu mới đối với lực lượng chức năng. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, cán bộ, chiến sĩ còn phải liên tục học tập, nâng cao kỹ năng công nghệ để làm chủ hệ thống.

Xa hơn, theo các chuyên gia, đô thị thông minh không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà là sự liên thông của toàn bộ hệ thống. Khi dữ liệu từ giao thông, giáo dục, dân cư… được kết nối, hệ thống có thể tự động điều chỉnh, ví dụ thay đổi chu kỳ đèn tín hiệu theo giờ tan học, qua đó giảm ùn tắc một cách hiệu quả.

Có thể thấy, AI không chỉ giúp “nhìn thấy” giao thông rõ hơn mà còn giúp “hiểu” và “điều hành” đô thị tốt hơn. Khi công nghệ, con người và thể chế cùng vận hành đồng bộ, Hà Nội đang từng bước tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng một đô thị thông minh, văn minh và đáng sống.

Bảo Hân

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/camera-ai-tu-cong-cu-giam-sat-den-dong-luc-thay-doi-hanh-vi-giao-thong-744266.html