Kiểm soát an toàn đường sắt
Hiện trạng ngõ đường tàu sau khi lực lượng chức năng xử lý vi phạm ngày 25-11. Ảnh: TA
Kiên quyết xử lý vi phạm
Thực hiện kế hoạch tăng cường kiểm soát và xử lý vi phạm về trật tự an toàn giao thông đường sắt, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 4 - Phòng Cảnh sát giao thông CATP Hà Nội đã chủ động phối hợp cùng Công an phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Ban Chỉ đạo 197 phường tổ chức đợt kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt tại khu vực ngõ đường tàu Khâm Thiên - Lê Duẩn.
Trong buổi sáng 26/11, Tổ công tác tiếp tục tuần tra, nhắc nhở các hộ kinh doanh tại "phố cà phê đường tàu" thực hiện nghiêm quy định an toàn hành lang đường sắt. Trung tá Phạm Ngọc Hùng, Tổ trưởng Tổ trật tự Công an phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, thời gian qua, lực lượng chức năng tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh gần hành lang đường sắt, đặc biệt tại tuyến phố “cà phê đường tàu” Khâm Thiên - Lê Duẩn tuân thủ đúng quy định về khoảng cách an toàn. Các tổ công tác thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở và kiên quyết xử lý trường hợp cố tình vi phạm.
Trước đó, ngày 25/11, các lực lượng liên ngành đã tiến hành rà soát kỹ lưỡng toàn bộ tuyến đường sắt đi qua khu dân cư này, từ số 1 ngõ đường tàu đến khu vực ngõ 224 Lê Duẩn. Tại đây, tổ công tác đã kiên quyết yêu cầu tháo dỡ và phá bỏ nhiều vật chắn, lối lên xuống tự phát, mái che, mái vẩy cùng các vật dụng lấn chiếm khác của các quán cà phê. Đây đều là những hành vi vi phạm được đánh giá là tiềm ẩn nguy cơ cao gây mất an toàn cho người dân và tàu hỏa khi lưu thông qua khu vực đông dân cư. Thông tin về đợt kiểm tra này, thiếu tá Nguyễn Mậu Trung - cán bộ Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 4, nhấn mạnh: “Việc xử lý nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tuyến đường sắt đi qua khu vực dân cư đông đúc. Trong quá trình làm việc, tổ công tác đã yêu cầu tất cả 30 hộ dân kinh doanh dịch vụ tại đây ký cam kết không tái phạm, chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật về hành lang an toàn đường sắt”.
Bổ sung thẩm quyền xử phạt
Đại diện Cục Đường sắt Việt Nam cho biết, Bộ Xây dựng đang xây dựng Dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đường sắt, thay thế phần đường sắt tại Nghị định số 100 theo hướng tăng chế tài, phân định rõ thẩm quyền. Sau hơn 5 năm triển khai thi hành Nghị định 100 cho thấy hiệu quả trong thực tế, từng bước giảm thiểu tai nạn đường sắt trên cả 3 tiêu chí. Năm 2019, xảy ra 257 vụ, làm 112 người chết, 142 người bị thương. Đến năm 2025, tính đến tháng 9, chỉ xảy ra 112 vụ, làm 47 người chết, 71 người bị thương.
Tuy nhiên, Nghị định 100 cũng bộc lộ một số điểm hạn chế, bất cập, gây cản trở cho hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đường sắt. Một số hành vi vi phạm mới đã xuất hiện trong quá trình quản lý, khai thác kết cấu đường sắt đô thị như xây dựng và cập nhật hệ thống quản lý an toàn đường sắt đô thị… chưa được quy định, nên cần phải có quy định bao quát, đầy đủ hơn. Hơn nữa, triển khai Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Luật Đường bộ, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 168/2024 quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Do vậy, cần thiết xây dựng, ban hành Nghị định mới trong lĩnh vực đường sắt, quy định các hành vi vi phạm, hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm hành chính, thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt, mức phạt tiền cụ thể theo từng chức danh có thẩm quyền.
Cục Đường sắt Việt Nam cho biết, để bảo đảm phù hợp với các quy định tại Luật Đường sắt năm 2025, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025, Luật Thanh tra năm 2025, dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở sửa đổi, bổ sung các quy định tại Nghị định 100 đã có hiệu lực, hiệu quả trong thực tiễn. Trong đó, phân định cụ thể thẩm quyền xử phạt của chủ tịch UBND các cấp, các lực lượng Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Trưởng công an cấp xã, Trưởng đồn công an, Trưởng trạm công an cửa khẩu, khu chế xuất; thầm quyền xử phạt của Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, Giám đốc Sở Xây dựng, Trưởng đoàn kiểm tra của Bộ Xây dựng, Trưởng đoàn kiểm tra của Cục Đường sắt Việt Nam…
Luật sư Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Luật TNHH Quốc tế Hồng Thái và Đồng nghiệp, Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, Nghị định 168/2024/NĐ-CP về tăng nặng hình phạt đối với vi phạm giao thông đường bộ đã tạo ra những chuyển biến tích cực về nhận thức, hành động của người dân, từ đó kéo giảm tai nạn và các trường hợp vi phạm giao thông. Do đó, với đường sắt, mức phạt với các hành vi gây nguy hiểm cũng cần được điều chỉnh hợp lý và có tính răn đe cao hơn, kết hợp với các biện pháp giáo dục cộng đồng để nâng cao ý thức tuân thủ và sự hiểu biết về nguy cơ khi tham gia giao thông đường sắt. Bên cạnh việc tăng nặng chế tài xử phạt, cũng cần áp dụng hình phạt bổ sung như tạm giữ phương tiện (nếu có) hoặc yêu cầu tham gia các lớp học về an toàn giao thông đường sắt. “Các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái vi phạm an toàn giao thông đường sắt nên xem xét tăng nặng mức phạt, thậm chí, công khai trên các phương tiện truyền thông nhằm tạo áp lực cho những người có thói quen vi phạm, qua đó, nâng cao ý thức cộng đồng về sự quan trọng của việc tuân thủ các quy định an toàn”, luật sư Nguyễn Hồng Thái nhận định.
Chuyên gia pháp lý cũng cho rằng, bên cạnh việc tăng mức phạt, Nhà nước và ngành đường sắt cần quan tâm đầu tư, sửa chữa cơ sở hạ tầng đường sắt như: hệ thống rào chắn, biển báo, đèn tín hiệu, xóa các lối đi tự mở... Mức phạt sẽ có hiệu quả hơn khi người dân nhận diện rõ ràng các khu vực nguy hiểm và hiểu được sự cần thiết phải tuân thủ các quy định. “Tăng mức phạt là một phần quan trọng trong việc nâng cao ý thức cộng đồng về đảm bảo an toàn giao thông đường sắt, tuy nhiên, giải pháp này chỉ có hiệu quả khi được kết hợp với giáo dục và cải thiện các biện pháp an toàn khác. Việc cần làm hiện nay là cần thực hiện đồng bộ, quyết liệt nhóm 3 giải pháp để tạo chuyển biến về mặt nhận thức và hành động của người dân”, luật sư Nguyễn Hồng Thái cho biết.
Thái An