Cần quy hoạch chi tiết để 'mở khóa' đầu tư đường sắt hiện đại

2 giờ trướcBài gốc

Nền tảng phát triển đường sắt hiện đại

Những tháng đầu năm, hoạt động vận tải đường sắt liên vận quốc tế qua khu vực cửa khẩu Đồng Đăng duy trì nhịp độ ổn định, bất chấp biến động của thị trường nhiên liệu. Trung bình mỗi ngày có 1 đôi tàu khách tuyến Gia Lâm - Nam Ninh và khoảng 4-6 chuyến tàu hàng lưu thông.

Theo thống kê, năm 2025, sản lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua ga Đồng Đăng đạt gần 793.000 tấn, tăng 44,6% so với trước đó, với nhiều mặt hàng xuất khẩu qua Trung Quốc cũng như đi Trung Á, châu Âu. Tàu khách liên vận quốc tế Gia Lâm - Nam Ninh (Trung Quốc) sau khi được khôi phục từ tháng 5/2025 cũng ghi nhận hơn 13.000 lượt hành khách xuất, nhập cảnh.

Hàng liên vận quốc tế tại ga Đồng Đăng.

Tuy nhiên, theo Liên danh tư vấn CCTDI - TEDI lập Điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng hiện hữu khổ lồng (chạy được tàu khổ 1.000mm và tàu 1.435mm) cơ bản đáp ứng được nhu cầu vận tải đến 2030, nhưng vẫn tồn tại hạn chế lớn về tốc độ và năng lực khai thác.

Nếu không có bước chuẩn bị bài bản về quy hoạch, sẽ khó đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong tương lai. Do vậy, cần thiết lập quy hoạch chi tiết tuyến để đánh giá nhu cầu vận tải, xác định hướng tuyến, tiêu chuẩn kĩ thuật, phương án đầu tư, từ đó đẩy sớm lộ trình đầu tư.

Đối với tuyến Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng, Liên danh tư vấn CCTDI - TEDI cho rằng trong giai đoạn ngắn hạn các phương thức khác như đường bộ cao tốc, đường thủy vẫn đáp ứng được nhu cầu vận tải; song khi lưu lượng hàng hóa liên vận tăng cao, tuyến đường sắt này sẽ đóng vai trò quan trọng. Vì thế, trước mắt cần lập quy hoạch chi tiết để làm cơ sở triển khai công tác chuẩn bị đầu tư.

Đại diện Cục Đường sắt VN cho biết, vừa qua thực hiện chỉ đạo của Bộ Xây dựng, Cục đã phối hợp với Công ty Hữu hạn Tập đoàn Viện Khảo sát Thiết kế số 4 đường sắt Trung Quốc (Viện 4) triển khai dự án hỗ trợ kỹ thuật do phía Trung Quốc viện trợ để lập quy hoạch 2 tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn 1.435mm: Đồng Đăng - Hà Nội và tuyến Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng.

Qua thời gian khảo sát, nghiên cứu, phía tư vấn Viện 4 cũng cho rằng, cần thiết lập quy hoạch làm cơ sở đầu tư, xây dựng 2 tuyến này, nhằm thúc đẩy khai thác đất đai, tài nguyên khu vực dọc tuyến, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội khu vực nội địa phía Bắc và ven biển. Đồng thời phát huy lợi thế so sánh của vận tải đường sắt, tối ưu hóa cơ cấu vận tải dọc tuyến, giảm chi phí logistics toàn xã hội, góp phần thực hiện chiến lược phát triển xanh của Việt Nam.

Mặt khác, thúc đẩy kết nối đường sắt khổ tiêu chuẩn qua biên giới, tăng cường hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước, cũng như kết nối liên thông với mạng đường sắt khổ tiêu chuẩn ASEAN.

Về phía các địa phương cũng thống nhất cao cần thiết đầu tư tuyến đường sắt mới hiện đại, khổ tiêu chuẩn 1.435mm, điện khí hóa, có kết nối với các khu công nghiệp, logistics, cảng biển để thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa, nhất là hàng xuất/nhập khẩu.

Lộ diện hai tuyến đường sắt chiến lược kết nối liên vận quốc tế

Tại báo cáo đầu kỳ, tư vấn Viện 4 đã đề xuất đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Đồng Đăng - Hà Nội mới có chiều dài chính tuyến 145,15km trên lãnh thổ Việt Nam. Điểm đầu tại khu vực kiểm soát biên phòng ga Nam Đồng Đăng (biên giới Việt – Trung), điểm cuối tại ga Gia Lâm (Hà Nội). Nếu tính cả đoạn kết nối với phía Trung Quốc, tổng chiều dài toàn dự án là 166,206km.

Tuyến đi dọc hành lang đường sắt hiện hữu, với 11 nhà ga, trong đó kết nối với các khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp, logistics tại các ga Nam Đồng Đăng, Kép, Sen Hồ…

Sơ đồ tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, kết nối đường sắt khu đầu mối Hà Nội theo báo cáo đầu kỳ quy hoạch của tư vấn Viện 4.

Đối với tuyến Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng, tuyến có chiều dài chính tuyến 174,916km (trong lãnh thổ Việt Nam), bố trí 14 ga. Điểm đầu kết nối với tuyến Phòng Thành Cảng - Đông Hưng (Trung Quốc) tại khu vực biên giới, điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật chính 2 tuyến: Khổ đường 1.435mm; đường sắt cấp I; tốc độ thiết kế 160km/h; đường đơn, dự phòng đường đôi.

Cục Đường sắt VN cho biết, ngay sau cuộc họp báo cáo đầu kỳ, Cục và tư vấn Viện 4 đã làm việc với các địa phương để nghiên cứu điều chỉnh phương án tuyến, ga trên tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, bảo đảm không phá vỡ quy hoạch địa phương; không chia cắt các khu dân cư, khu công nghiệp đã có. Đồng thời nghiên cứu phương án kết nối tuyến đường sắt Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng tại ga Tây Đình Vũ.

"Hiện tư vấn đang nghiên cứu hoàn thiện báo cáo giữa kỳ, dự kiến báo cáo tại Bộ Xây dựng vào cuối tháng 5/2026, nhằm đáp ứng mục tiêu tiến độ hoàn thành vào tháng 10/2026", đại diện Cục Đường sắt VN cho biết.

Đặc biệt với tuyến đường sắt Đồng Đăng - Hà Nội, Bộ Xây dựng cho biết đang tích cực phối hợp với phía Trung Quốc để ưu tiên hoàn thành sớm quy hoạch tuyến làm cơ sở lập và hoàn thành Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư dự án trong giai đoạn 2026 - 2027 để sớm khởi công xây dựng tuyến này.

Việc sớm lập và hoàn thiện quy hoạch chi tiết không chỉ giúp rút ngắn quá trình chuẩn bị đầu tư mà còn đảm bảo tính đồng bộ, hiệu quả của hệ thống hạ tầng. Đây chính là bước đi then chốt để hiện thực hóa mục tiêu phát triển mạng lưới đường sắt hiện đại, tăng cường kết nối quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Kỳ Nam

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/can-quy-hoach-chi-tiet-de-mo-khoa-dau-tu-duong-sat-hien-dai-192260503110427802.htm