Từ vết cắt khi chặt gà, bỏng nước sôi trong gian bếp, đến hóc dị vật ở trẻ nhỏ… tất cả có thể xảy ra chỉ trong tích tắc, để lại hậu quả nặng nề nếu không được xử trí kịp thời.
Bệnh nhân bị ngã do bước hụt cầu thang được chăm sóc, điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Ảnh: Thu Trang
Đủ kiểu tai nạn thương tích ngày Tết
Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, tại Bệnh viện E, các bác sĩ đã tiếp nhận một người đàn ông 57 tuổi ở Hà Nội nhập viện trong tình trạng bàn tay chảy máu nhiều, được băng tạm thời. Tai nạn xảy ra khi ông chặt thịt gà chuẩn bị mâm cỗ Tết. Lưỡi dao trượt gây tổn thương nặng ở ngón tay, phần mềm dập nát, nguy cơ mất ngón rất cao.
Sau khi thăm khám, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Hàm mặt (Bệnh viện E) xác định, đây là chấn thương bàn tay phức tạp. Người bệnh được chỉ định phẫu thuật tạo hình - vi phẫu bàn tay với mục tiêu bảo tồn tối đa phần tổn thương…
Các bác sĩ Bệnh viện E thực hiện phẫu thuật tạo hình - vi phẫu bàn tay cho nam bệnh nhân 57 tuổi ở Hà Nội. Ảnh: T.X
Không chỉ tai nạn do dao kéo, dịp Tết còn chứng kiến sự gia tăng các ca hóc dị vật, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Tại Bệnh viện Tai - Mũi - Họng trung ương, các bác sĩ vừa kịp thời nội soi gắp một viên pin mắc trong thực quản của bệnh nhi 7 tuổi.
Dị vật thực quản được đánh giá là cấp cứu tối khẩn cấp trong chuyên khoa Tai - Mũi - Họng bởi chỉ trong thời gian ngắn có thể gây bỏng, loét, thủng thực quản, đe dọa tính mạng. Những viên pin nhỏ bé trong điều khiển, đồ chơi, đồng hồ… tưởng như vô hại nhưng lại là “cái bẫy” nguy hiểm với trẻ hiếu động.
Không chỉ vậy, ngày Tết, trẻ được nghỉ học dài ngày, nhiều gia đình cho con về quê, người lớn bận rộn tất niên, thăm hỏi, nấu nướng… Trong sự huyên náo của tiệc tùng, hạt dưa, hạt hướng dương, thạch rau câu hay những miếng thức ăn lớn dễ trở thành “khắc tinh” của cả trẻ nhỏ lẫn người cao tuổi. Bởi chỉ một phút lơ là, một tiếng cười át đi tiếng ho sặc, dị vật có thể mắc kẹt trong đường thở.
Bác sĩ Bệnh viện Tai - Mũi - Họng trung ương nội soi gắp dị vật cho bệnh nhi 7 tuổi. Ảnh: BVCC
Đáng lo ngại, nhiều gia đình vẫn truyền tai nhau mẹo dân gian để chữa hóc dị vật như nuốt cơm nguội, nuốt chuối hoặc móc họng. Theo các bác sĩ cấp cứu, đây là những hành động cực kỳ nguy hiểm vì có thể đẩy dị vật lún sâu hơn, gây trầy xước, thậm chí làm tắc nghẽn hoàn toàn đường thở trong “thời điểm vàng” cứu sống.
Bỏng cũng là tai nạn thường gặp trong dịp Tết. Ghi nhận tại nhiều cơ sở y tế cho thấy, ở trẻ em, hơn 70% trường hợp bỏng là do chất lỏng nóng như nước sôi từ nồi canh, cháo, bình thủy hoặc do dầu mỡ sôi bắn ra. Đứng thứ hai là bỏng lửa do xăng, cồn, gas, bếp than, củi.
Ngoài ra còn có bỏng hơi từ van nồi cơm điện, nồi áp suất; bỏng do chạm tay vào nồi chảo còn nóng; bỏng bô xe máy; bỏng điện từ thiết bị trong nhà... Không chỉ trẻ nhỏ, người lớn cũng dễ bị bỏng khi tất bật nấu nướng, dầu ăn sôi có thể gây phồng rộp, tổn thương sâu tới lớp hạ bì.
Nguy cơ không dừng lại ở đó. Cận Tết, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, kéo theo nguy cơ cháy nổ từ bếp điện, nồi chiên, lò nướng, lò sưởi, bàn là... Tai nạn điện giật, dù cường độ không lớn, vẫn có thể gây bỏng sâu, rối loạn nhịp tim hoặc tổn thương cơ - thần kinh.
Trong những ngày dọn dẹp nhà cửa, không ít người bị té ngã khi lau sàn trơn trượt, trèo cao treo rèm, trang trí mà thiếu dụng cụ chắc chắn. Có người gãy xương chi, gãy cổ xương đùi, trật khớp vai, thậm chí chấn thương cột sống.
Thạc sĩ - bác sĩ Hoàng Minh Đăng, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ) cho biết, những tai nạn tưởng chừng nhỏ trong quá trình dọn dẹp có thể gây tổn thương nghiêm trọng về xương, khớp, gân - cơ. Với các vết thương do vật sắc nhọn như dao, kéo, kính vỡ, nguy cơ đứt gân, tổn thương mạch máu và thần kinh ngoại biên rất cao. Nếu không xử trí đúng cách, di chứng giảm vận động, giảm cảm giác có thể theo người bệnh suốt đời. “Quá sức khi dọn dẹp cũng là một dạng “tai nạn âm thầm”. Việc mang vác nặng, cúi gập kéo dài hoặc xoay vặn cột sống đột ngột có thể gây đau thắt lưng, giãn - rách cơ khiến nhiều người phải nhập viện ngay trước thềm năm mới…”, Thạc sĩ-bác sĩ Hoàng Minh Đăng lưu ý
Chủ động phòng ngừa để đón Tết an lành, trọn vẹn
Giữa những con số và ca bệnh cụ thể, thông điệp từ các bác sĩ là sự bình tĩnh và xử trí đúng cách. Bác sĩ Nguyễn Tân Hùng, Khoa Cấp cứu và Chống độc (Bệnh viện Nhi trung ương) nhấn mạnh, khi trẻ bị hóc dị vật, điều quan trọng đầu tiên là đánh giá tình trạng. Nếu trẻ còn hồng hào, khóc hoặc nói được, ho có hiệu quả, không ảnh hưởng chức năng sống hãy khuyến khích trẻ tiếp tục ho và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế. Ho tự nhiên là phản xạ bảo vệ hiệu quả nhất.
Dị vật trong cơ thể bệnh nhi được bác sĩ Bệnh viện Tai - Mũi - Họng trung ương gắp ra thành công. Ảnh: BVCC
Chỉ khi trẻ tím tái, ho không hiệu quả, khó thở tăng dần mới cần thực hiện các biện pháp vật lý như vỗ lưng, ấn ngực với trẻ nhỏ hoặc nghiệm pháp Heimlich với trẻ lớn. Tuyệt đối không dùng tay móc dị vật, không gây nôn, không cho ăn uống thêm. Nếu trẻ bất tỉnh, phải nhanh chóng mở thông đường thở, thổi ngạt và tiến hành hồi sức tim phổi với chu kỳ ép tim - thổi ngạt đúng kỹ thuật cho đến khi có nhân viên y tế tiếp cận.
Với phòng ngừa bỏng, nguyên tắc quan trọng là tạo môi trường an toàn, không để trẻ lại gần bếp, nồi nước sôi; kiểm tra thiết bị điện, gas trước khi sử dụng; ngắt nguồn điện khi lau chùi, sửa chữa. Khi không may bị bỏng, cần sơ cứu đúng cách, tránh các mẹo truyền miệng có thể khiến vết thương nặng hơn và tăng nguy cơ bội nhiễm.
Trong dọn dẹp nhà cửa, Thạc sĩ - bác sĩ Hoàng Minh Đăng khuyến cáo người dân nên trang bị găng tay, khẩu trang, giày chống trơn; sử dụng thang, ghế chắc chắn và có người giữ khi leo cao; thu dọn kính vỡ, vật sắc nhọn cẩn thận; chia nhỏ công việc, tránh mang vác quá sức. Với tai nạn điện giật, tuyệt đối không chạm vào nạn nhân khi chưa ngắt nguồn điện và cần đưa người bị nạn đến bệnh viện theo dõi ít nhất 24 giờ nếu có nghi ngờ.
Các bác sĩ đều chung nhận định, không nên chủ quan tự điều trị tại nhà khi có dấu hiệu đau nhiều, sưng nề, biến dạng chi, hạn chế vận động, tê bì tay chân hoặc chóng mặt. Thăm khám sớm và xử trí đúng giúp giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục, bảo toàn sức khỏe để tiếp tục tận hưởng những ngày đầu xuân.
Tết là hành trình trở về, là khoảnh khắc gia đình quây quần bên mâm cơm tất niên, là tiếng trẻ thơ ríu rít trong ngôi nhà rực rỡ sắc xuân. Nhưng để niềm vui ấy không bị gián đoạn bởi những ca cấp cứu trong đêm giao thừa hay những ngày Tết, mỗi người cần tự trang bị cho mình ý thức phòng tránh tai nạn.
Sự cẩn trọng trong gian bếp, sự quan sát khi chăm sóc trẻ, sự tỉnh táo khi dọn dẹp hay sử dụng thiết bị điện chính là “lá chắn” bảo vệ sự bình an cho mỗi người, để Tết không chỉ là mùa của đoàn viên mà còn là mùa của an lành, trọn vẹn và yêu thương.
Thu Trang