Ngộ độc thực phẩm, rượu bia gia tăng dịp Tết: Chuyên gia cảnh báo không chủ quan

2 giờ trướcBài gốc

Ngộ độc thực phẩm, rượu bia – mối lo sau những cuộc vui

Ghi nhận tại các cơ sở y tế cho thấy, số ca nhập viện do ngộ độc thực phẩm và rượu bia thường tăng trong và sau Tết. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc sử dụng thực phẩm không đảm bảo an toàn, ăn uống quá mức và lạm dụng rượu bia trong các buổi tiệc, liên hoan kéo dài nhiều ngày.

TS.BS Trần Quốc Cường – Phụ trách Khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Thống Nhất cho biết, Tết Nguyên đán là thời điểm nguy cơ mất an toàn thực phẩm gia tăng do đặc thù sinh hoạt và tiêu dùng. Các buổi tiệc, liên hoan dày đặc, nhất là khi sử dụng dịch vụ nấu ăn tự phát, lưu động, thiếu kiểm soát nguồn nguyên liệu và điều kiện vệ sinh, dễ làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Nguy cơ ngộ độc thực phẩm tăng cao dịp Tết.

Bên cạnh đó, nhu cầu đi lại, du lịch, tham gia lễ hội dịp Tết cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Trong quá trình di chuyển và vui chơi, nhiều người có xu hướng sử dụng thức ăn đường phố, quán ăn tạm thời hoặc các điểm bán thực phẩm phục vụ nhanh cho số đông. Những loại hình này thường khó đảm bảo đầy đủ các điều kiện về nguồn nước sạch, bảo quản thực phẩm, kiểm soát nhiệt độ và vệ sinh môi trường, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh.

Đồng thời, thói quen mua sắm, biếu tặng và tích trữ lượng lớn thực phẩm dịp Tết cũng tiềm ẩn nguy cơ, nhất là khi sản phẩm không rõ nguồn gốc trà trộn trên thị trường hoặc thực phẩm bảo quản.

Bên cạnh thực phẩm, rượu bia cũng là nguyên nhân khiến nhiều người nhập viện dịp Tết. Theo bà Vũ Thị Thanh Huyền – Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông ( Sở An toàn thực phẩm TPHCM), nhu cầu tiêu thụ tăng cao kéo theo nguy cơ từ rượu giả, rượu không rõ nguồn gốc, rượu ngâm thủ công. Việc uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn, uống khi đói hoặc sử dụng sản phẩm trôi nổi có thể dẫn đến ngộ độc nặng, thậm chí nguy hiểm tính mạng.

Đặc biệt, nhiều loại rượu ngâm thảo dược, động vật không nhãn mác tiềm ẩn nguy cơ chứa methanol và độc tố tự nhiên. Lạm dụng rượu bia không chỉ gây ngộ độc cấp mà còn để lại hệ lụy lâu dài như xơ gan, ung thư gan, bệnh tim mạch, rối loạn tâm thần và làm gia tăng tai nạn giao thông. Phụ nữ mang thai sử dụng rượu bia có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi.

ThS.BS Nguyễn Phan Thảo Lan – Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định khuyến cáo, chỉ một chút chủ quan với thực phẩm bảo quản không đúng cách hoặc rượu bia không rõ nguồn gốc cũng có thể khiến ngày Tết trở thành nỗi lo sức khỏe.

Tiêu dùng thông minh để bữa ăn Tết an toàn

Để bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, TS.BS Trần Quốc Cường cho rằng, việc lựa chọn, sử dụng và bảo quản thực phẩm là yếu tố quyết định trong phòng ngừa ngộ độc.

Người tiêu dùng nên mua thực phẩm tại siêu thị, cửa hàng uy tín, có đăng ký kinh doanh rõ ràng, đáp ứng yêu cầu về điều kiện an toàn thực phẩm. Mua thực phẩm với số lượng vừa đủ dùng, tránh mua dư thừa, dự trữ quá mức.

Để bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, việc lựa chọn, sử dụng và bảo quản thực phẩm là yếu tố quyết định.

Khi đi chơi, du lịch hoặc về quê trong dịp Tết, nên hạn chế sử dụng thức ăn đường phố không được che đậy, bày bán trong điều kiện bụi bẩn, nắng nóng hoặc thiếu nước sạch. Nên lựa chọn các nhà hàng, quán ăn, khách sạn có địa chỉ rõ ràng, được quản lý và kiểm tra định kỳ về an toàn thực phẩm.

Trong quá trình mua sắm thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm dùng để biếu tặng, cần chú ý kiểm tra kỹ thông tin trên nhãn hàng hóa như tem chống hàng giả, tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản để tránh mua phải hàng nhái, hàng giả.

TS. Cường cho rằng, công tác bảo quản thực phẩm cũng đóng vai trò then chốt trong đảm bảo an toàn thực phẩm ngày Tết. Theo đó, trước Tết, cần vệ sinh tủ lạnh sạch sẽ, sắp xếp lại không gian bảo quản và điều chỉnh nhiệt độ phù hợp. Thực phẩm nên được bảo quản trong các hộp có nắp đậy kín hoặc bọc bằng màng bọc thực phẩm; tránh để tủ lạnh quá đầy để đảm bảo không khí lạnh lưu thông tốt.

Thực phẩm chín cần được để ở tầng trên, thực phẩm sống để tầng dưới nhằm hạn chế ô nhiễm chéo. Ngoài ra, nên chia nhỏ thực phẩm thành các phần vừa ăn, tránh việc rã đông và cấp đông lại nhiều lần vì làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và suy giảm chất lượng thực phẩm.

Cuối cùng, trong các hoạt động tiệc tùng, liên hoan ngày Tết, người dân nên ưu tiên tổ chức và tham dự tiệc tại các nhà hàng, quán ăn được quản lý, đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm, thay vì thuê các nhóm nấu ăn không được cấp phép.

Nhận biết và xử trí đúng khi ngộ độc thực phẩm

Cũng theo TS Cường, các triệu chứng ngộ độc thực phẩm như tiêu chảy, buồn nôn, nôn ói, đau bụng quặn, kèm theo sốt, mệt mỏi, choáng váng...thường xuất hiện sau bữa ăn từ vài giờ đến 1-2 ngày, tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh. Các vi khuẩn sinh độc tố có sẵn trong thức ăn như Staphylococcus aureus hoặc Clostridium botulinum có thể gây triệu chứng chỉ sau 1–6 giờ, trong khi các tác nhân nhiễm khuẩn như Salmonella, Campylobacter hay E.coli thường gây bệnh sau 1-2 ngày.

Người bị ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện các triệu chứng như tiêu chảy, buồn nôn, nôn ói, đau bụng quặn, kèm theo sốt...

Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng như nôn ói nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt cao, đau bụng nhiều, dấu hiệu mất nước hoặc khi triệu chứng xảy ra ở những đối tượng có nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền, cần nhanh chóng tới cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Khi nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm, nhiều người dân thường tự xử trí tại nhà theo kinh nghiệm truyền miệng, dẫn đến những sai lầm có thể làm bệnh nặng hơn hoặc che lấp triệu chứng nguy hiểm. Sai lầm thường gặp nhất là tự ý sử dụng các loại thuốc, đặc biệt là thuốc cầm tiêu chảy, thuốc kháng sinh và thuốc chống nôn. Thuốc cầm tiêu chảy có thể làm giữ lại vi khuẩn và độc tố trong đường ruột, che lắp triệu chứng, kéo dài và làm nặng tình trạng nhiễm trùng. Việc tự dùng kháng sinh không đúng chỉ định vừa không hiệu quả, vừa làm tăng nguy cơ kháng thuốc và rối loạn hệ vi sinh đường ruột.

Ngành y tế TPHCM sẵn sàng ứng phó ngộ độc thực phẩm hàng loạt

TS.BS Trần Quốc Cường cho hay, để chủ động ứng phó nguy cơ ngộ độc thực phẩm tập thể trong dịp Tết, ngành y tế TPHCM đã xây dựng kịch bản xử lý sự cố đông người, đồng thời tăng cường trực cấp cứu tại các cơ sở khám chữa bệnh. Nhiều bệnh viện thành lập và kích hoạt đội cấp cứu ngoại viện, cấp cứu thảm họa, sẵn sàng huy động khi có tình huống khẩn cấp như ngộ độc thực phẩm, tai nạn giao thông hay cháy nổ.

Khi xảy ra sự cố, lực lượng cấp cứu tiếp cận hiện trường, sơ cứu, phân loại bệnh nhân và tổ chức vận chuyển an toàn đến cơ sở điều trị phù hợp. Tại bệnh viện, quy trình phân luồng, ưu tiên xử trí ca nặng được triển khai khẩn trương, bảo đảm hồi sức, bù dịch, điều trị triệu chứng và theo dõi sát diễn biến.

Ngành y tế TPHCM xây dựng kịch bản, sẵn sàng ứng phó với ngộ độc thực phẩm hàng loạt.

Trường hợp số ca vượt khả năng tiếp nhận của một đơn vị, Sở Y tế sẽ điều phối nguồn lực giữa các bệnh viện, huy động nhân lực, phương tiện và giường bệnh nhằm bảo đảm cấp cứu kịp thời, hạn chế thấp nhất biến chứng và tử vong.

Song song công tác điều trị, việc khoanh vùng, truy xuất nguồn thực phẩm được thực hiện ngay khi có nghi ngờ ngộ độc. Cơ quan chức năng phối hợp điều tra dịch tễ, xác định bữa ăn, địa điểm và thực phẩm liên quan; tạm đình chỉ cơ sở nghi vấn; lấy mẫu xét nghiệm để làm rõ nguyên nhân. Tùy kết quả điều tra, thực phẩm vi phạm sẽ bị thu hồi, tiêu hủy và xử lý theo quy định, đồng thời cảnh báo cộng đồng nếu cần thiết, nhằm kiểm soát nhanh nguy cơ và bảo vệ sức khỏe người dân.

Để đón Tết an toàn, vui tươi nhưng vẫn bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng tránh dịch bệnh, TS.BS Trần Quốc Cường khuyến cáo người dân hãy là người tiêu dùng thông minh. Bên cạnh đó, cần hiểu rằng an toàn thực phẩm không chỉ là không gây ngộ độc, mà còn là phù hợp với sức khỏe. Thực phẩm an toàn là thực phẩm khi sử dụng không làm tăng cân, không làm tăng đường huyết, mỡ máu, huyết áp hay acid uric, đặc biệt ở những người có bệnh nền. Khi ăn uống điều độ, lành mạnh và có chọn lọc, người dân vừa tận hưởng trọn vẹn không khí Tết, vừa phòng tránh bệnh tật và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Nam Thương

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/ngo-doc-thuc-pham-ruou-bia-gia-tang-dip-tet-chuyen-gia-canh-bao-khong-chu-quan-169260213235249178.htm