Canada tìm điểm tựa mới bên kia Đại Tây Dương

4 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh quan hệ với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump ngày càng nhiều bất ổn, Canada đang đẩy mạnh chiến lược xích lại gần châu Âu nhằm đa dạng hóa quan hệ kinh tế, thương mại và an ninh.

Không chỉ là khách mời đặc biệt đầu tiên ngoài châu Âu tham dự Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị châu Âu (EPC), Thủ tướng Canada Mark Carney tới đây còn mang tới thông điệp về một trật tự quốc tế mới, trong đó Canada và châu Âu cần phối hợp chặt chẽ hơn để ứng phó với những biến động từ Mỹ.

Canada được châu Âu chào đón

Hội nghị EPC tại Yerevan diễn ra trong thời điểm châu Âu liên tục chịu tác động từ các quyết sách mới của Nhà Trắng. Chỉ trong ít ngày trước hội nghị, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức, đồng thời áp thuế 25% đối với ô tô nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU), bất chấp các cam kết thương mại song phương trước đó.

Trong bối cảnh ấy, sự hiện diện của Thủ tướng Canada Mark Carney nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các nhà lãnh đạo châu Âu.

Ông Carney là nhà lãnh đạo ngoài châu Âu đầu tiên được mời tham dự hội nghị của EPC - cơ chế được thành lập năm 2022 sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, với mục tiêu tăng cường phối hợp chính trị và an ninh giữa các nước châu Âu cùng các đối tác thân cận.

Canada được cho là đang tìm kiếm một vị thế mới trong cấu trúc quyền lực phương Tây. Nguồn: The Telegraph

“Chúng tôi mời Canada vì đây là một trong những quốc gia gần gũi nhất với châu Âu, là quốc gia có cùng hệ giá trị và cùng chia sẻ một tầm nhìn về thế giới”, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa phát biểu tại Yerevan. Ông Costa cũng nhấn mạnh rằng quan hệ xuyên Đại Tây Dương không nên chỉ phụ thuộc vào Washington.

“Chúng ta cần giữ bình tĩnh và tiếp tục hợp tác với Mỹ. Nhưng quan hệ xuyên Đại Tây Dương không chỉ giới hạn ở Mỹ”, ông nói.

Giới quan sát cho rằng phát biểu này phản ánh tâm lý ngày càng phổ biến tại châu Âu: vừa muốn duy trì quan hệ với Mỹ, vừa tìm cách giảm sự lệ thuộc vào các quyết định khó lường từ Nhà Trắng.

“Xây dựng lại trật tự quốc tế”

Cùng chung quan điểm với châu Âu, tại hội nghị, Thủ tướng Canada Mark Carney tiếp tục theo đuổi thông điệp mà ông từng đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi tháng 1.

Theo ông, hệ thống quốc tế hậu Chiến tranh thế giới thứ hai do Mỹ dẫn dắt đang rơi vào giai đoạn rạn nứt sâu sắc và các cường quốc tầm trung cần đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình một trật tự toàn cầu mới. Canada và châu Âu cần hợp tác sâu rộng hơn để xây dựng một hệ thống quốc tế ổn định và ít phụ thuộc hơn vào các biến động chính trị tại Washington.

“Tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng trật tự quốc tế sẽ được xây dựng lại, và quá trình đó sẽ bắt đầu ở ngay châu Âu”, ông nhấn mạnh.

Những phát biểu này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới hoạch định chính sách châu Âu, vốn đang ngày càng lo ngại về độ tin cậy của Mỹ trong các vấn đề an ninh, thương mại và cam kết đồng minh.

Hợp tác cùng có lợi

Giới chức EU hiện coi Canada là đối tác tiềm năng trong nhiều lĩnh vực chiến lược như năng lượng, khoáng sản hiếm, quốc phòng và trí tuệ nhân tạo. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với The New York Times, Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola cho biết Canada có thể trở thành nguồn cung năng lượng và khoáng sản quan trọng cho EU trong bối cảnh khối này muốn giảm phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài, đặc biệt sau cuộc khủng hoảng năng lượng liên quan đến xung đột Ukraine.

Ngoài ra, Ottawa cũng được xem là đối tác phù hợp trong nỗ lực phát triển ngành trí tuệ nhân tạo và công nghệ cao của châu Âu.

Bên cạnh đó, quan hệ Canada - EU thời gian qua không chỉ dừng ở thương mại mà còn mở rộng sang quốc phòng.

Năm ngoái, ông Carney đã đàm phán để Canada tham gia chính sách công nghiệp quốc phòng chung của EU. Thỏa thuận này cho phép các doanh nghiệp Canada tham gia đấu thầu các hợp đồng mua sắm quốc phòng của châu Âu.

Song song với đó, hai bên hiện đang thương lượng một thỏa thuận đối tác chiến lược mới với phạm vi hợp tác rộng hơn, dự kiến có thể hoàn tất trong năm nay.

Tại Yerevan, ông Carney cũng công bố Canada sẽ đóng góp 270 triệu đô la Canada, tương đương khoảng 200 triệu USD, cho chương trình do Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) dẫn dắt nhằm nhanh chóng cung cấp các nhu yếu phẩm quân sự cấp bách cho Ukraine.

Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Ottawa muốn tiếp tục khẳng định vai trò trong cấu trúc an ninh phương Tây, đồng thời củng cố quan hệ với các đồng minh châu Âu trong bối cảnh Mỹ có dấu hiệu giảm cam kết quân sự tại châu lục này.

Khi được hỏi về quyết định rút quân khỏi Đức của Tổng thống Trump, ông Carney tỏ ra thận trọng, tuy nhiên cũng nhấn mạnh động thái của Mỹ cũng phản ánh thực tế mới, trong đó các đồng minh phải tự đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn.

Ottawa vẫn cần Washington

Dù đẩy mạnh quan hệ với châu Âu, Canada vẫn không thể tách rời hoàn toàn khỏi Mỹ. Mỹ hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Canada và nền kinh tế Canada vẫn phụ thuộc mạnh vào thị trường Mỹ trong các lĩnh vực như ô tô, năng lượng, thép, nhôm và gỗ xẻ.

Trong nước, ông Carney đang chịu sức ép phải chứng minh rằng chiến lược đa dạng hóa đối tác sẽ giúp nền kinh tế Canada trở nên tự cường hơn mà không làm tổn hại quan hệ với Mỹ.

Dù được bầu lên với cam kết cứng rắn trước các chính sách của ông Trump, phần lớn cử tri Canada vẫn cho rằng Ottawa cần đạt được một thỏa thuận thương mại ổn định mới với Washington để bảo đảm tăng trưởng lâu dài.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán sắp tới được dự báo sẽ rất khó khăn.

Hiệp định thương mại Mỹ - Canada - Mexico (USMCA) chuẩn bị bước vào giai đoạn tái đàm phán, trong khi chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang yêu cầu Ottawa nhượng bộ trước cả khi tiến trình chính thức bắt đầu. Trong khi đó, ông Carney khẳng định Canada muốn đạt được một thỏa thuận tốt với Mỹ, nhưng sẽ không vội vàng chấp nhận các yêu cầu từ Washington chỉ để đổi lấy việc giảm thuế quan.

Hiện Mỹ vẫn áp thuế lên nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Canada như ô tô, thép, nhôm và gỗ.

Khi được hỏi liệu có lo ngại việc xích lại gần châu Âu sẽ gây ra phản ứng từ Nhà Trắng hay không, Thủ tướng Canada phủ nhận động thái này đồng nghĩa với việc đối đầu với Mỹ: “Chúng ta có thể làm nhiều việc cùng một lúc. Ví dụ, Mỹ đã ký một số thỏa thuận thương mại với các quốc gia khác trong năm qua, và Canada cũng vậy”.

Chiến lược giảm thiểu rủi ro phụ thuộc

Theo giới phân tích, trong bối cảnh trật tự quốc tế đang biến động mạnh bởi cạnh tranh địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và những thay đổi khó lường trong chính sách của Mỹ, chiến lược xoay trục của Canada cho thấy nỗ lực tìm kiếm một thế cân bằng mới giữa các trung tâm quyền lực. Việc Ottawa tăng cường quan hệ với châu Âu không đồng nghĩa với việc tách khỏi Washington, mà phản ánh xu hướng đa dạng hóa đối tác để giảm thiểu rủi ro phụ thuộc.

Tuy nhiên, khi nền kinh tế Canada vẫn gắn chặt với thị trường Mỹ và các cuộc tái đàm phán thương mại với chính quyền Tổng thống Trump đang đến gần, bài toán đặt ra với Thủ tướng Mark Carney sẽ là làm thế nào để vừa mở rộng không gian chiến lược, vừa duy trì được mối quan hệ ổn định với đối tác quan trọng nhất của đất nước mình.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/canada-tim-diem-tua-moi-ben-kia-dai-tay-duong-10416180.html