Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

một giờ trướcBài gốc

CNN hôm nay (8/5) dẫn lời Giám đốc ứng phó dịch bệnh của WHO, bà Maria van Kerkhove, xác nhận WHO và các quốc gia đang nỗ lực ứng phó với chùm ca nhiễm chủng Andes của virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius. Giới chức y tế thế giới cũng đang truy vết các ca tiếp xúc để tránh lây lan. Tính đến ngày 8/5, tổng cộng 8 ca nhiễm được ghi nhận, trong đó 3 người đã thiệt mạng.

MV Hondius neo đậu ngoài khơi Cape Verde cách đây vài hôm. Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh virus Hanta "không phải virus Corona". "Tôi muốn khẳng định rõ ràng một lần nữa đây không phải là SARS-CoV-2 và không phải là sự khởi đầu của một đại dịch như COVID-19", bà nêu rõ và cho biết virus Hanta đã xuất hiện nhiều năm, không phải loại virus mới chưa từng biết đến.

Theo quan chức WHO, hầu hết các chủng của virus Hanta "lây truyền từ phân và nước bọt của động vật gặm nhấm sang người" và chỉ có chủng Andes được ghi nhận trên tàu MV Hondius mới gây ra "một số trường hợp lây nhiễm từ người sang người". Giáo sư Adam Taylor của Đại học Lancaster (Anh) cho biết, trên toàn cầu có ít nhất 38 chủng virus Hanta.

Trước đó, Tổng Giám đốc WHO Tedros Ghebreyesus thông tin, "trong các đợt bùng phát chủng Andes trước đây, sự lây nhiễm giữa người với người chỉ diễn ra khi tiếp xúc gần gũi kéo dài như các thành viên trong gia đình với nhau, giữa bạn đời hoặc trong môi trường chăm sóc y tế".

Argentina, quốc gia từng ghi nhận một số ca nhiễm Andes và có kinh nghiệm điều trị, đã gửi RNA của chủng virus này cùng hướng dẫn chẩn đoán cho nhiều nước. Ảnh: GettyImages

Ông Ghebreyesus xác nhận, 2 ca nhiễm virus đầu tiên được xác nhận trong đợt bùng phát trên tàu MV Hondius từng đi qua Argentina, Chile và Uruguay. Cả 2 ca bệnh đều đã đến thăm những địa điểm có sự xuất hiện của loài gặm nhấm từng ghi nhận mang chủng virus Andes.

Năm 2018, tại Argentina ghi nhận một đợt bùng phát với hơn 30 ca nhiễm Andes, nhưng tình hình sau đó được kiểm soát tốt. "Với kinh nghiệm cũng như với các nỗ lực đã được thực hiện, chúng tôi tin rằng nó sẽ không dẫn đến các chuỗi lây truyền tiếp theo", ông Ghebreyesus nhấn mạnh.

Lãnh đạo WHO cũng trấn an, "do thời gian ủ bệnh của chủng Andes có thể lên đến 6 tuần, nên có thể sẽ có thêm các ca mắc mới được ghi nhận trong những ngày tới. Mặc dù đây là một sự việc nghiêm trọng, nhưng WHO đánh giá rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng là thấp".

Tàu du lịch MV Hondius rời Argentina đầu tháng 4/2026 để thám hiểm các đảo ở Đại Tây Dương. Sau khi xác nhận các ca nhiễm Hanta cách đây vài hôm, tàu neo đậu gần Cape Verde (quốc đảo nằm trên Đại Tây Dương, phía Tây châu Phi) dưới các quy định phòng dịch nghiêm ngặt. Tàu đang di chuyển đến quần đảo Canary (Tây Ban Nha) để hành khách và thủy thủ đoàn lên bờ.

Việc xuất hiện chùm ca nhiễm trên MV Hondius khiến nhiều người liên tưởng đến sự kiện COVID-19 càn quét tàu du lịch Diamond Princess chở khoảng 3.700 hành khách và thủy thủ đoàn hồi đầu năm 2020. Trong một tháng, ít nhất 634 người đã có kết quả xét nghiệm dương tính, tỷ lệ lây nhiễm là 17% dù đã được áp dụng các biện pháp phòng ngừa.

Nhân viên y tế mặc đồ bảo hộ khi tiếp nhận hành khách từ tàu MV Hondius trở về Hà Lan ngày 6/5. Ảnh: JIJI

Trong khi đó, tàu MV Hondius chở theo 147 người, gồm hành khách và thành viên thủy thủ đoàn. Hành khách đầu tiên trên tàu xuất hiện triệu chứng từ ngày 6/4 và tử vong hôm 11/4. Sau 5 tuần từ khi ca nhiễm đầu tiên có triệu chứng, tàu ghi nhận tổng cộng 8 ca nhiễm, tỷ lệ khoảng 5%. Tạp chí TIME nhận định, tốc độ lây nhiễm nói trên cho thấy virus Hanta không lây lan theo cách giống như SARS-CoV-2.

Trên tờ Forbes, Giáo sư John Drake của Đại học Georgia (Mỹ) nêu 3 nguyên nhân khiến ông tin rằng chủng Andes của virus Hanta không thể gây ra một đại dịch toàn cầu tương tự COVID-19.

Trước hết, đặc điểm lây nhiễm của Andes khác xa SARS-CoV-2. Một trong những yếu tố khiến COVID-19 bùng phát nhanh trên toàn cầu là khả năng lây lan mạnh của SARS-CoV-2 ngay cả trước khi người bệnh xuất hiện triệu chứng. Nhiều nghiên cứu từng ước tính gần một nửa số ca lây nhiễm thứ phát xảy ra trong giai đoạn tiền triệu chứng, khi người mang SARS-CoV-2 vẫn sinh hoạt bình thường và vô tình phát tán mầm bệnh qua giao tiếp hàng ngày.

Với chủng Andes, các dữ liệu dịch tễ học hiện có cho thấy phần lớn ca lây truyền chỉ xảy ra khi tiếp xúc gần và kéo dài với bệnh nhân đã có biểu hiện sốt, đau nhức hoặc suy kiệt cơ thể. Một nghiên cứu tại Chile từng ghi nhận nguy cơ lây nhiễm ở bạn đời của bệnh nhân là khoảng 17,6%, nhưng với các thành viên khác trong gia đình chỉ còn 1,2%.

Yếu tố thứ hai nằm ở tốc độ lây lan. Thời gian ủ bệnh trung bình của Andes kéo dài tới 6 tuần, còn SARS-CoV-2 chỉ mất 5-7 ngày để xuất hiện triệu chứng. Các ổ dịch Andes trước đây ghi nhận ca bệnh thứ phát sau nhiều tuần kể từ khi tiếp xúc với nguồn lây. Khoảng thời gian kéo dài này giúp cơ quan y tế có thêm thời gian truy vết, cách ly và cắt đứt chuỗi lây nhiễm.

Lý do thứ ba là mức độ nghiêm trọng của bệnh. Hội chứng phổi (HPS) do virus Hanta gây ra có tỷ lệ tử vong rất cao, dao động 35-40%. Theo các nghiên cứu lâm sàng tại Chile, nhiều bệnh nhân nhanh chóng rơi vào suy hô hấp vài ngày sau khi xuất hiện triệu chứng ban đầu.

Khi tình trạng bệnh chuyển nặng nhanh như vậy, người nhiễm không còn khả năng di chuyển hoặc tham gia các hoạt động xã hội trong thời gian dài, qua đó làm giảm đáng kể nguy cơ lây lan âm thầm trong cộng đồng - điều từng khiến COVID-19 trở nên đặc biệt khó kiểm soát trong giai đoạn đầu đại dịch.

Các nước theo dõi sát các ca tiếp xúc

Dữ liệu của TIME cho thấy, hành khách và thành viên thủy thủ đoàn trên tàu đến từ 12 quốc gia là Canada, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, New Zealand, St. Kitts & Nevis, Singapore, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh và Mỹ.

Hành trình của tàu MV Hondius. Đồ họa: Reuters

Hôm 24/4, khoảng 2 tuần sau khi ca nhiễm đầu tiên thiệt mạng (khi đó chưa có thông tin xác nhận người này nhiễm virus Hanta), 30 hành khách rời tàu lên đảo Saint Helena (bao gồm thi thể bệnh nhân đầu tiên). Nhiều người trong số họ đã trở về Anh, Mỹ, Singapore, Canada.

Sau khi có thông tin về các ca nhiễm, giới chức y tế đã liên lạc với họ để theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe. Tại Saint Helena chưa có ca nhiễm nào được ghi nhận.

CNN ngày 8/5 cho biết, hai công dân Singapore trở về nước từ tàu, đều là nam giới ở độ tuổi 60, đang tự cách ly và được xét nghiệm thường xuyên. Một trong hai người bị sổ mũi nhưng sức khỏe tốt, người còn lại không có vấn đề gì.

Giới chức tại các quốc gia có công dân tiếp xúc gần với các ca nhiễm, hoặc từng đón hành khách tàu MV Hondius đều đang thực hiện các biện pháp truy vết hoặc yêu cầu cách ly để hạn chế tối đa khả năng lây nhiễm.

Thái An

Nguồn CAND : https://cand.com.vn/binh-luan-quoc-te/chuyen-gia-virus-hanta-nguy-hiem-nhung-khong-lay-lan-nhu-covid-19-i804586/