Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

một giờ trướcBài gốc

Phát biểu tại cuộc họp Bộ trưởng Tài chính Nhóm bảy nền kinh tế hàng đầu thế giới (G7) ở Paris (Pháp) hôm 18/5, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết, lượng dầu dự trữ thương mại toàn cầu đang bị rút xuống với tốc độ rất nhanh và hiện chỉ còn đủ dùng trong vài tuần nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung tiếp tục kéo dài.

Theo các báo cáo mới nhất của IEA, lượng dầu tồn kho toàn cầu đã giảm khoảng 246 triệu thùng chỉ trong hai tháng 3 và 4/2026, đánh dấu mức sụt giảm lớn chưa từng có trong lịch sử theo dõi của cơ quan này. Để xoa dịu thị trường, nhiều nền kinh tế lớn đang phải liên tục xả kho dự trữ. Trong kế hoạch giải phóng 400 triệu thùng dầu khẩn cấp được IEA công bố hồi tháng 3, đến nay đã có khoảng 164 triệu thùng được tung ra thị trường. Tốc độ xả kho dự kiến sẽ còn được đẩy mạnh hơn.

Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol. Ảnh: Egov

Tuy nhiên, người đứng đầu IEA nhấn mạnh, công cụ dự trữ chiến lược chỉ là giải pháp tình thế ngắn hạn để giảm áp lực tức thì, hoàn toàn không thể khỏa lấp được những tổn thất nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài. Đặc biệt, nỗi lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung đang gia tăng khi mùa du lịch hè tại Bắc bán cầu đang đến gần.

Ông Gary Pedersen, người đứng đầu tập đoàn giao dịch dầu thô độc lập lớn thứ tư thế giới Gunvor, nhận định rằng thị trường dầu mỏ thế giới có thể bước vào đợt biến động dữ dội mới trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6.

Theo ghi nhận của Reuters ngày 19/5, giá dầu Brent gần đây liên tục vượt mốc 110 USD/thùng. Dù một số tổ chức tài chính vẫn kỳ vọng giá dầu sẽ giảm trở lại dưới 100 USD/thùng nếu nguồn cung sớm cải thiện, nhiều chuyên gia cảnh báo kịch bản leo thang khiến giá dầu vượt 150 USD/thùng, có thể dẫn tới thiếu hụt vật chất, đứt gãy chuỗi cung ứng và suy thoái kinh tế trên diện rộng.

Thậm chí, chuyên gia kinh tế trưởng của quỹ đầu tư Aberrdeen là Paul Diggle, cảnh báo rằng công ty ông đang xem xét kịch bản giá dầu Brent tăng vọt lên ngưỡng 180 USD/thùng. Mức giá này sẽ ngay lập tức kích hoạt một làn sóng lạm phát phi mã mới, gây áp lực nặng nề đối với chính sách tiền tệ và bóp nghẹt tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia nhập khẩu năng lượng. Ông đưa ra lời cảnh báo đanh thép: “Thế giới hiện đang sống bằng thời gian vay mượn".

Theo IMF, việc mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng có thể làm tăng lạm phát toàn cầu thêm khoảng 0,4 điểm phần trăm và kéo giảm tăng trưởng kinh tế thế giới. Ảnh: KZ

Giới phân tích cho biết, khác với cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970 vốn chủ yếu xuất phát từ quyết định cắt giảm sản lượng của các nước xuất khẩu dầu, cuộc khủng hoảng hiện nay mang tính chất phức tạp hơn rất nhiều khi đồng thời chịu tác động của xung đột quân sự, gián đoạn hàng hải, căng thẳng trừng phạt và sự phụ thuộc sâu của kinh tế toàn cầu vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Một số tổ chức tài chính quốc tế hiện bắt đầu nâng mức cảnh báo về nguy cơ “đình lạm”, tức tình trạng tăng trưởng trì trệ đi kèm lạm phát cao. Đây là kịch bản từng gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với kinh tế thế giới trong các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trước đây. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trước đó cũng đưa ra phân tích, việc mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng có thể làm tăng lạm phát toàn cầu thêm khoảng 0,4 điểm phần trăm và kéo giảm tăng trưởng kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang chật vật kiểm soát lạm phát sau giai đoạn lãi suất cao kéo dài, một cú sốc năng lượng mới có thể khiến áp lực kinh tế càng trở nên nghiêm trọng hơn.

"Nếu xung đột Trung Đông kéo dài và eo biển Hormuz không được mở lại trong vài tuần tới, nguy cơ suy thoái toàn cầu là hoàn toàn có thể xảy ra. Các lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất hiện nay là hóa dầu và hàng không do nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu phản lực, diesel và khí đốt, ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải và chuỗi cung ứng", Euronews dẫn thông tin từ IMF cho hay.

Reuters dẫn lời một số chuyên gia nhận định, thế giới hiện đang bước vào giai đoạn mà mọi biến động tại Trung Đông đều có thể ngay lập tức tạo ra phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính, năng lượng và vận tải toàn cầu. Trong bối cảnh lượng dầu dự trữ chiến lược liên tục bị hao hụt, khả năng ứng phó của các nền kinh tế lớn trước những cú sốc kéo dài cũng đang trở nên hạn chế hơn. Vì vậy, việc Mỹ và Iran sớm nối lại đối thoại và tìm kiếm một giải pháp nhằm hạ nhiệt căng thẳng được xem là yếu tố then chốt để giảm áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.

Việc Mỹ và Iran sớm nối lại đối thoại và tìm kiếm một giải pháp nhằm hạ nhiệt căng thẳng, trong đó có vấn đề eo biển Hormuz được xem là yếu tố then chốt để giảm áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu. Ảnh: KNN

Được biết, hôm 18/5 (giờ địa phương), Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã tạm dừng một cuộc tấn công theo kế hoạch nhằm vào Iran để mở đường cho các cuộc đàm phán về một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, sau khi Iran gửi một đề xuất hòa bình mới tới Washington. Bài đăng của ông Trump được đưa ra sau khi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố, quan điểm của Tehran đã được "truyền đạt đến phía Mỹ thông qua Pakistan", nhưng không cung cấp chi tiết.

Đề xuất hòa bình mới, theo mô tả của một nguồn tin cấp cao, dường như tương tự ở nhiều khía cạnh với đề xuất trước đó của Iran, mà ông Trump tuần trước đã bác bỏ là vô nghĩa. Cuộc đàm phán sẽ tập trung trước tiên vào việc chấm dứt chiến tranh, mở lại eo biển Hormuz - tuyến đường cung cấp dầu mỏ quan trọng mà Iran đã phong tỏa, và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hàng hải.

Trong một diễn biến có liên quan, cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo gia hạn thêm 30 ngày đối với cơ chế miễn trừ trừng phạt cho phép các bên mua dầu Nga vận chuyển bằng đường biển. Ông mô tả động thái này nhằm hỗ trợ các quốc gia “dễ tổn thương về năng lượng” bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột ở Iran, đồng thời đảo ngược kế hoạch trước đó của Mỹ là không gia hạn thêm việc nới lỏng trừng phạt với dầu Nga.

Một nguồn tin am hiểu quyết định này nói với Reuters rằng việc gia hạn miễn trừ lần thứ hai được các quốc gia nghèo và dễ tổn thương yêu cầu, do họ không thể nhận được các chuyến hàng dầu từ vùng Vịnh vì cuộc xung đột ở Trung Đông và eo biển Hormuz bị nghẽn lưu thông.

“Việc gia hạn này sẽ mang lại thêm sự linh hoạt, và chúng tôi sẽ làm việc với các quốc gia này để cung cấp các giấy phép cụ thể khi cần thiết. Giấy phép chung này sẽ giúp ổn định thị trường dầu thô vật chất và bảo đảm dầu tới được các quốc gia dễ tổn thương nhất về năng lượng", ông Bessent nói.

Kim Ngọc

Nguồn CAND : https://cand.vn/canh-bao-khan-tu-iea-ve-giai-doan-dac-biet-nhay-cam-cua-nang-luong-post811358.html