Những ngày qua, Tehran đã phóng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái (UAV) khắp Trung Đông để trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel hôm 28/2, qua đó cho thấy rõ tầm quan trọng của thiết bị này trong chiến lược quân sự của Iran.
Một số UAV này đã bay xa đến tận căn cứ Không quân Hoàng gia Anh ở Akrotir trên đảo Síp, tấn công đường băng sân bay.
Đã được Nga sử dụng rộng rãi trong cuộc chiến với Ukraine, máy bay không người lái cảm tử Shahed do Iran sản xuất hiện đang được chú ý trở lại trong bối cảnh căng thẳng leo thang ở Trung Đông.
UAV Shahed (có nghĩa là “Nhân chứng” trong tiếng Ba Tư) là các phương tiện bay không người lái tấn công một chiều giá rẻ do Iran phát triển. Thường được gọi là UAV "kamikaze" hay "UAV tự sát", chúng về cơ bản hoạt động như tên lửa dẫn đường bay về phía mục tiêu đã được chỉ định trước và phát nổ khi va chạm.
Một chiếc UAV Shahed-161 được trưng bày ở thủ đô Tehran của Iran - Ảnh: AFP
Ưu điểm chính của chúng là quy mô. Được sản xuất với số lượng lớn, các đàn UAV Shahed có thể áp đảo hệ thống phòng không bằng cách tấn công từ nhiều hướng cùng một lúc.
Trong khi tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình bay nhanh hơn nhiều và có sức công phá lớn hơn, chúng có giá hàng triệu đô la mỗi chiếc và chỉ có số lượng rất ít.
Ngược lại, một máy bay không người lái Shahed được ước tính có giá chỉ từ 20.000 đến 50.000 đô la Mỹ - chỉ bằng một phần nhỏ giá của một tên lửa đạn đạo.
Các máy bay không người lái này có tầm bay ít nhất 2.000 km và có thể di chuyển với tốc độ khoảng 180 km/h. Người Ukraine gọi chúng là "xe máy" vì tiếng vo ve đặc trưng của chúng khi bay.
Máy bay không người lái Shahed bay tương đối chậm và hoạt động ồn ào hơn so với tên lửa đạn đạo, khiến chúng dễ bị phát hiện và theo dõi hơn.
Các hệ thống phòng không như Patriot do Mỹ sản xuất, Iron Dome (Vòm Sắt) của Israel và nhiều tên lửa đánh chặn tầm ngắn khác có khả năng bắn hạ chúng. Máy bay chiến đấu cũng có thể được sử dụng để đánh chặn chúng giữa không trung.
Cấu tạo của một chiếc UAV Shahed có tầm bay ít nhất 2000km, độ dài 3,5m, chiều rộng sải cánh 2,5m, tốc độ bay 180km/h, cánh hai bên được thiết kế theo hình tam giác, được trang bị hệ thống ăng-ten định vị GNSS - Ảnh: CNA
Điều này khiến các chuyên gia cho rằng vấn đề sử dụng các UAV Shahed giờ đây nằm ở mặt hiệu quả chi phí, tức không nằm ở năng lực mà là ở khía cạnh kinh tế và quy mô. Iran thường phóng máy bay không người lái theo từng đợt, thường đi kèm với tên lửa đạn đạo hoặc tên lửa hành trình. Điều này buộc lực lượng phòng thủ của đối phương phải phân bổ sự chú ý và các tên lửa đánh chặn để đối phó với nhiều mối đe dọa cùng một lúc.
Thiệt hại của một tòa nhà ở Juffair, Manama, Bahrain sau vụ tấn công bằng UAV của Iran vào ngày 1/3 - Ảnh: Reuters
Anh Duy (Theo CNA)