Châu Á 'nín thở' trước nguy cơ đứt gãy nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông

3 giờ trướcBài gốc

Giá nhiên liệu được hiển thị trên bảng điện tử tại một trạm xăng ở Seoul (Hàn Quốc) vào ngày 2/3. Ảnh: Yonhap.

Eo biển Hormuz, rộng khoảng 30km tại điểm hẹp nhất, là tuyến đường sống còn của thương mại năng lượng toàn cầu, nơi khoảng 20% sản lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua. Tuy nhiên, các cuộc tấn công gần đây đã làm hư hại ít nhất 3 đến 4 tàu chở dầu và khiến một thủy thủ thiệt mạng.

Hậu quả là một sự gián đoạn nghiêm trọng đã xảy ra. Có thời điểm, khoảng 200 tàu phải thả neo gần eo biển để né tránh rủi ro, và trong ngày 2/3, công ty dữ liệu Kpler chỉ ghi nhận duy nhất 1 tàu chở dầu đi qua khu vực này so với hàng chục tàu trong điều kiện bình thường. Các công ty bảo hiểm tàu biển đã hủy bỏ bảo hiểm rủi ro chiến tranh, đẩy giá cước vận tải lên cao. Sự e ngại rủi ro của những chủ hàng đã làm sụt giảm nghiêm trọng khối lượng vận chuyển, khiến giá dầu toàn cầu có thời điểm tăng vọt từ 9% đến 13%.

Châu Á và sự phụ thuộc khổng lồ vào Trung Đông

Theo Reuters, khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu của châu Á đến từ các nhà sản xuất Trung Đông. Sự phụ thuộc này hiện diện rõ rệt tại những nền kinh tế trọng điểm.

Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới khi tiêu thụ 16 triệu thùng/ngày nhưng phải nhập khẩu hơn 2/3, trong đó khoảng 50 - 57% lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển đến từ Trung Đông. Trung Quốc cũng là khách hàng lớn nhất mua dầu của Iran với mức trung bình 1,38 triệu thùng/ngày trong năm ngoái.

Tỷ trọng dầu Trung Đông trong nhập khẩu của Ấn Độ đã đạt 55% vào tháng 1, tương đương 2,74 triệu thùng/ngày. Hiện các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ đang chật vật vì không tìm được tàu bốc dỡ dầu thô.

Trong khi đó nền kinh tế Nhật Bản và Hàn Quốc phụ thuộc cực kỳ lớn vào Trung Đông. Nhật Bản nhập hơn 90 - 95% dầu thô từ khu vực này (khoảng 70% đi qua eo biển Hormuz). Hàn Quốc cũng mua khoảng 70% dầu mỏ từ Trung Đông.

Tại Đông Nam Á, Thái Lan nhập trên 56% và Malaysia nhập 67,1% dầu thô từ các nước Vùng Vịnh trong khoảng thời gian gần đây, trong khi trung tâm lọc hóa dầu Singapore cũng phụ thuộc gần 50% nguồn cung từ khu vực này. Indonesia - nước nhập khẩu xăng lớn nhất Đông Nam Á - nhập 20% dầu từ Saudi Arabia.

Kho dự trữ chiến lược và những nỗ lực ứng phó

Đứng trước nguy cơ thiếu hụt nếu cuộc khủng hoảng kéo dài, các quốc gia đang rà soát lại những kho dự trữ và tìm kiếm phương án thay thế.

Nhật Bản và Hàn Quốc sở hữu bộ đệm khá an toàn. Nhật Bản có lượng dự trữ khẩn cấp tương đương 254 ngày (hơn 8 tháng) tiêu thụ và chưa có ý định mở kho dự trữ chiến lược. Hàn Quốc có dự trữ chung đáp ứng khoảng 208 ngày (7 tháng) tiêu thụ và tuyên bố sẽ tìm nguồn cung ngoài Trung Đông nếu cần thiết.

Trung Quốc được ước tính có khoảng 900 triệu thùng dự trữ chiến lược (chưa tới 3 tháng nhập khẩu), cộng thêm 42 triệu thùng dầu Iran đang lưu trữ trên các tàu chờ. Tuy nhiên, nếu đứt gãy kéo dài, lượng nhập khẩu thêm từ Nga qua đường ống cũng khó bù đắp hoàn toàn nhu cầu.

Ấn Độ đang đứng trước số liệu trái chiều khi chính phủ ước tính dự trữ đủ cho 74 ngày, nhưng các nguồn tin ngành lọc dầu lại cho rằng thực tế chỉ đủ dùng 20 - 25 ngày. Nước này đang cân nhắc tăng mua dầu của Nga nếu khủng hoảng kéo dài hơn 10 - 15 ngày.

Bên cạnh dầu mỏ, thị trường LNG cũng đang đối mặt với rủi ro lớn. Việc gián đoạn nguồn cung từ Qatar, Oman và UAE có thể giáng đòn mạnh vào Pakistan, Ấn Độ và Bangladesh, buộc các nước này phải cắt giảm nhu cầu hoặc tìm nguồn đắt đỏ hơn. Nhật Bản, dù nhập khẩu tới 40% LNG từ Úc, hiện chỉ có lượng LNG dự trữ đủ dùng trong khoảng 3 tuần.

Sự phụ thuộc quá lớn vào eo biển Hormuz đã phơi bày điểm yếu chí tử của châu Á. Ngay cả khi các quốc gia có sẵn kho dự trữ, giá năng lượng tăng cao kết hợp với sự suy yếu của những đồng nội tệ (như đồng yen và won) sẽ khiến chi phí nhập khẩu leo thang. Tại Hàn Quốc, chỉ cần giá dầu tăng 10%, chi phí nhập khẩu có thể đội thêm 2,68%. Khi xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, rủi ro đối với an ninh năng lượng và nguy cơ lạm phát đang trở thành những đám mây đen đe dọa trực tiếp đến sự ổn định và đà tăng trưởng kinh tế của toàn khu vực.

Hiền Thảo

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/kinh-te/chau-a-nin-tho-truoc-nguy-co-dut-gay-nguon-cung-nang-luong-do-xung-dot-tai-trung-dong/20260304112829597