Châu Âu chuyển trạng thái, chủ động đáp trả những đe dọa của Mỹ liên quan tới Greenland

3 giờ trướcBài gốc

Lần đầu tiên, EU cân nhắc kích hoạt công cụ chống cưỡng ép kinh tế chưa từng sử dụng, nhằm đáp trả các biện pháp thuế quan và sức ép chính trị từ chính quyền Tổng thống Trump. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Wall Street Journal ngày 18/1, trước những đe dọa áp thuế mới từ Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến tham vọng kiểm soát Greenland, Liên minh châu Âu (EU) đang khẩn trương chuẩn bị các kịch bản đối phó. Từ việc kích hoạt các công cụ kinh tế cực mạnh đến tái thiết lập quan hệ quốc phòng, "lục địa già" đang cho thấy họ sẵn sàng hành động như một khối thống nhất để bảo vệ chủ quyền và lợi ích kinh tế.

Các nhà lãnh đạo châu Âu hiện đang đứng trước một thử thách lớn khi Tổng thống Trump công khai gắn liền thương mại với an ninh quốc gia thông qua việc gây áp lực lên Greenland - lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Nếu như trước đây, EU từng do dự đáp trả các mức thuế "Ngày Giải phóng" để duy trì sự gắn kết trong NATO và bảo vệ Ukraine, thì nay thái độ đã thay đổi rõ rệt.

Ông Mujtaba Rahman, Giám đốc điều hành phụ trách châu Âu tại Eurasia Group, nhận định: “Lần này có một cảm nhận rằng EU buộc phải phản ứng - rằng cái giá họ đang trả cho sự ủng hộ của Mỹ trong bối cảnh NATO và Ukraine đang trở nên quá cao”.

Dưới đây là các phương án mà EU đang đặt lên bàn cân trước thời hạn ngày 1/2 - thời điểm các mức thuế mới của Mỹ dự kiến có hiệu lực.

Thứ nhất, kích hoạt "Bazooka" - Công cụ chống cưỡng ép kinh tế. Đây là lựa chọn thu hút sự chú ý nhất trong các cuộc thảo luận khẩn cấp của các đại sứ EU. "Bazooka" là tên gọi của một quy định thương mại đã có hiệu lực hơn 2 năm nhưng chưa từng được sử dụng. Khi được kích hoạt, công cụ này cho phép EU phản công trên diện rộng: Kiểm soát xuất khẩu và áp thuế đối với các dịch vụ, hạn chế quyền sở hữu trí tuệ đối với các thực thể từ quốc gia gây áp lực, kiềm chế khả năng tham gia đấu thầu các hợp đồng công tại châu Âu của các công ty Mỹ.

Cựu quan chức thương mại EU Ignacio García Bercero khẳng định: “Nếu có một hoàn cảnh nào hoàn toàn biện minh cho việc kích hoạt công cụ chống cưỡng ép, thì chính là trường hợp này”. Tuy nhiên, để triển khai, kế hoạch cần sự đồng thuận của hơn một nửa số quốc gia thành viên EU, đại diện cho ít nhất 65% dân số khối.

Thứ hai, trả đũa bằng thuế quan và đình chỉ thỏa thuận. EU hiện nắm giữ lợi thế là đối tác thương mại khu vực lớn nhất của Mỹ với thị trường 450 triệu dân. Khối này đang xem xét hai biện pháp tài chính trực tiếp. Một là đóng băng cắt giảm thuế: Nghị viện châu Âu có thể tạm hoãn phê chuẩn kế hoạch đưa mức thuế về 0 đối với nhiều hàng hóa Mỹ. Điều này trực tiếp đe dọa thỏa thuận thương mại mà ông Trump từng gọi là "một thỏa thuận khổng lồ".

Hai là áp thuế trả đũa mới: EU đã sẵn sàng danh sách hàng hóa trị giá hơn 100 tỷ USD, bao gồm các sản phẩm đặc trưng như kẹo cao su, xe máy và bơ đậu phộng để đối ứng với mức thuế 10% (có thể tăng lên 25% vào tháng 6 tới) từ phía Mỹ.

Thứ ba, tái định vị quan hệ quốc phòng và an ninh. Sự lo ngại về việc mất quyền kiểm soát Greenland có thể tạo tiền lệ xấu cho các lãnh thổ khác đã khiến châu Âu cân nhắc các biện pháp quân sự cứng rắn như: Hạn chế căn cứ quân sự - một lựa chọn cực đoan là chấm dứt hoặc hạn chế quyền sử dụng các căn cứ quan trọng, điển hình là Căn cứ Không quân Ramstein tại Đức - nơi có hơn 12.000 nhân viên Mỹ.

Tiếp đó là thay đổi chuỗi cung ứng quân sự: Chuyển hướng mua sắm trang bị ra khỏi Mỹ và tăng cường sự hiện diện quân sự tại Greenland. Tuy nhiên, đây là thách thức lớn do châu Âu vẫn phụ thuộc vào nhiều hệ thống vũ khí then chốt chỉ Mỹ mới sản xuất được.

Thứ tư, đa dạng hóa đối tác toàn cầu. Các mức thuế của ông Trump đã thổi bùng lại sự quan tâm của khối này đối với các thỏa thuận thương mại với các quốc gia khác, khi EU tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. EU đã ký một hiệp định thương mại với 4 quốc gia Nam Mỹ hôm 17/1 - cùng ngày ông Trump đe dọa áp thuế mới liên quan đến Greenland - và khối này hy vọng có thể công bố một thỏa thuận thương mại với Ấn Độ sớm nhất là trong tháng này. Một thỏa thuận như vậy với Australia cũng là điều có thể xảy ra.

Mối đe dọa mới nhất của ông Trump cũng có thể thúc đẩy EU xem xét lại điều mà họ gọi là chiến lược “giảm rủi ro” với Trung Quốc, khi trước đó khối này đã có lập trường cứng rắn hơn đối với việc nhập khẩu các sản phẩm Trung Quốc được trợ cấp và các hạn chế của Trung Quốc đối với các doanh nghiệp châu Âu.

Dù các đại sứ EU chưa đưa ra quyết định cuối cùng và vẫn ưu tiên đàm phán tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos trong tuần này, nhưng sự chuẩn bị kỹ lưỡng trên cho thấy châu Âu không còn muốn ở thế bị động. Việc Mỹ đe dọa áp thuế liên quan đến chủ quyền lãnh thổ tại Greenland đã trở thành "giọt nước tràn ly", buộc EU phải cân nhắc sử dụng những vũ khí kinh tế mạnh mẽ nhất trong kho lưu trữ của mình.

Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/chau-au-chuyen-trang-thai-chu-dong-dap-tra-nhung-de-doa-cua-my-lien-quan-toi-greenland-20260119150655638.htm