Châu Âu họp khẩn, tính dùng 'bazooka thương mại' đáp trả đe dọa áp thuế mới nhất từ Tổng thống Trump

2 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (trái) và người đồng cấp Mỹ Donald Trump tại cuộc gặp ở London, Anh ngày 3/12/2019. Ảnh: AFP/TTXVN

Không bên nào tỏ ra nhân nhượng. Trong một bước leo thang bất thường nhằm theo đuổi mục tiêu Greenland, Tổng thống Trump tuyên bố hôm 17/1 rằng Mỹ sẽ áp thuế 10% từ ngày 1/2 đối với hàng hóa nhập khẩu từ Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển và Vương quốc Anh. Mức thuế này sẽ tăng lên 25% nếu các bên không đạt được thỏa thuận trước ngày 1/6.

Theo CNN, động thái này đã kích hoạt một cuộc họp khẩn cấp của đại diện các nước châu Âu vào Chủ nhật. Theo truyền thông, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đề nghị Liên minh châu Âu (EU) kích hoạt công cụ “chống cưỡng ép” – thường được gọi một cách không chính thức là “bazooka thương mại”. Công cụ này có thể cho phép EU hạn chế khả năng tiếp cận thị trường châu Âu của Mỹ, áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, cùng nhiều biện pháp trả đũa khác.

Erica York, Phó Chủ tịch phụ trách chính sách thuế liên bang tại Tax Foundation, lưu ý rằng cơ chế phòng vệ thương mại này vốn được thiết kế để đối phó với các quốc gia như Trung Quốc, chứ không phải với các đồng minh như Mỹ.

EU cũng đang cân nhắc việc áp đặt gói thuế trả đũa trị giá 93 tỷ euro đã được công bố trước đó đối với Mỹ, nhưng từng bị trì hoãn sau khi EU và Mỹ đạt được một thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời vào tháng 7 năm ngoái.

“Ít nhất dựa trên những phản ứng ban đầu, một số nhà lãnh đạo châu Âu sẵn sàng thực thi biện pháp cứng rắn”, ông Carsten Brzeski, Trưởng bộ phận phân tích kinh tế vĩ mô toàn cầu của ING, nhận định trong một báo cáo gửi khách hàng hôm 18/1. “Đối với doanh nghiệp, những diễn biến cuối tuần qua đồng nghĩa với một giai đoạn bất ổn mới liên quan đến đầu tư và xuất khẩu sang Mỹ”.

Sự bất ổn này đã khiến nhiều doanh nghiệp Mỹ tạm dừng tuyển dụng trong năm 2025, khi họ chờ đợi sự rõ ràng giữa chuỗi quyết định áp thuế rồi lại rút lại chưa từng có tiền lệ dưới thời ông Trump.

Ông Brzeski cho biết, các mức thuế tăng thêm có thể làm giảm khoảng 0,25 điểm phần trăm GDP của châu Âu trong năm nay.

“Châu Âu vẫn phụ thuộc vào Mỹ trên nhiều phương diện, cả về kinh tế lẫn an ninh”, ông nhận xét.

Đòn giáng kinh tế với cả hai phía

Dan Hamilton, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings, cảnh báo rằng việc EU kích hoạt “bazooka thương mại”, bao gồm khả năng đình chỉ giấy phép hoạt động của doanh nghiệp Mỹ hoặc đánh thuế các dịch vụ của Mỹ, có thể mất nhiều tháng để triển khai.

“Những lời đe dọa mới nhất của ông Trump có nguy cơ phá vỡ các thỏa thuận thương mại mà Mỹ đã ký với cả Anh và EU vào mùa hè năm ngoái, đồng thời làm gia tăng căng thẳng với các đồng minh thân cận nhất của Washington”, ông Hamilton nói.

EU đã triển khai thỏa thuận thương mại với chính quyền Trump từ mùa hè năm 2025, nhưng thỏa thuận này vẫn chưa chính thức được phê chuẩn. Dù một số lãnh đạo, trong đó có Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ủng hộ thỏa thuận vì nó giúp tránh một cuộc leo thang thuế quan nghiêm trọng, nhiều nhà lãnh đạo châu Âu đã chỉ trích mạnh mẽ ngay từ khi thỏa thuận được công bố. Đòn “ra tay” mới nhất của ông Trump càng khiến số phận thỏa thuận trở nên bấp bênh.

Manfred Weber, lãnh đạo Nhóm nghị sĩ châu Âu của Đảng Nhân dân châu Âu, viết trên mạng xã hội X rằng: “Trước những đe dọa của ông Donald Trump liên quan đến Greenland, việc phê chuẩn một thỏa thuận thương mại Mỹ - EU là không thể vào thời điểm này”.

“Những hành động này thực sự đánh dấu sự sụp đổ của uy tín trong các cam kết của Mỹ, và điều đó sẽ gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu”, Steven Durlauf, giáo sư tại Trường Chính sách công Harris thuộc Đại học Chicago, nhận định.

Năm 2024, Mỹ giao thương lượng hàng hóa trị giá 236 tỷ USD với Đức, theo số liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ. Con số tương ứng là 147,7 tỷ USD với Anh, 122,27 tỷ USD với Hà Lan, 103 tỷ USD với Pháp, cùng hàng chục tỷ USD với Thụy Điển, Na Uy và Phần Lan.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump có thể đã để ngỏ một “kẽ hở”: các mức thuế này chỉ nhắm vào một số quốc gia thành viên EU, chứ không phải toàn bộ khối. Do đó, 8 quốc gia trên có thể tái định tuyến thương mại trong nội khối EU để tránh thuế.

“Không có biên giới giữa Tây Ban Nha, Italy, Đức và Pháp. Nếu chúng ta cố đánh thuế từng quốc gia riêng lẻ, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể dễ dàng vận chuyển hàng hóa qua một nước khác”, Joseph Foudy, giáo sư Trường Kinh doanh Stern (Đại học New York), cảnh báo.

Nguy cơ Mỹ bị bỏ lại phía sau

Một mức thuế 10% ngay lập tức có thể chưa đủ để gây chấn động nền kinh tế, nhưng tác động dài hạn của mối quan hệ căng thẳng với các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ mới là điều đáng lo ngại.

Chính sự bất định (về việc liệu ông Trump sẽ tiếp tục leo thang hay rút lại các biện pháp thuế) mới có thể khiến các đối tác thương mại dần xa rời Mỹ trong dài hạn.

“Bất định là kẻ thù của tăng trưởng”, giáo sư Durlauf nói. Ông cho rằng những quyết định chưa từng có tiền lệ của Tổng thống Trump “khiến mọi thứ trở nên phần nào không thể đảo ngược”, khi các đồng minh mất dần niềm tin ngay cả sau khi một chính quyền mới lên nắm quyền.

Các mức thuế này cũng có thể bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ trong phán quyết sắp tới liên quan đến việc Trump sử dụng quyền khẩn cấp.

Trong khi đó, các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ đang tích cực củng cố quan hệ với những quốc gia khác. Canada tuần trước đã công bố một “quan hệ đối tác chiến lược” với Trung Quốc, bao gồm việc nới lỏng thuế quan và cho phép bán xe điện Trung Quốc. EU cũng thông báo đã đạt được thỏa thuận với khối Mercosur ở Nam Mỹ, khép lại 25 năm đàm phán thương mại.

“Trong nỗ lực tìm cách thâu tóm Greenland, chúng ta có thể đang nghịch lý đẩy các đồng minh quan trọng nhất ra xa. Cái giá của chính sách này là nó vô tình tiếp sức cho chính những đối thủ mà chúng ta lo ngại”, ông Foudy nói.

Ông cho rằng chính sách này sẽ làm suy yếu năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Mỹ, đồng thời khiến các doanh nghiệp trì hoãn quyết định đầu tư do bất ổn về thuế quan.

“Chi phí thực sự của các cuộc xung đột thuế quan - khi mức thuế có thể thay đổi từng ngày - chính là những nhà máy không bao giờ được xây dựng, chỉ vì doanh nghiệp không đủ chắc chắn để ra quyết định”, vị giáo sư Trường Kinh doanh Stern nhấn mạnh.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/chau-au-hop-khan-tinh-dung-bazooka-thuong-mai-dap-tra-de-doa-ap-thue-moi-nhat-tu-tong-thong-trump-20260119094909131.htm