Theo hãng tin BBC, dự kiến, mức thuế 10% mà Tổng thống Mỹ Trump hôm 17/1 tuyên bố áp lên 8 quốc gia thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2 tới và sẽ tăng lên 25% vào tháng 6 năm nay, cho đến khi Washington đạt được thảo luận mua lại hòn đảo Greenland từ Đan Mạch.
Tổng thống Mỹ Trump hôm 17/1. Ảnh: Nhà Trắng
Pháp, Đức, Anh, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Hà Lan và Phần Lan ngay sau đó khẳng định Liên minh châu Âu (EU) và London cần phải hành động nếu Tổng thống Mỹ tiếp tục thực hiện việc tăng thuế. Tuy nhiên, liệu châu Âu sẽ đối phó với đòn thuế mới của ông Trump như thế nào?
Liệu châu Âu có đáp trả Mỹ bằng thuế quan?
Theo BBC, chưa đầy 6 tháng trước, Mỹ và EU đã đạt được thỏa thuận đảm bảo sự ổn định thương mại giữa hai bờ Đại Tây Dương. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen khi đó thông báo rằng mức thuế mà Mỹ áp lên hàng hóa nhập khẩu từ khối này sẽ ở mức 15%, thấp hơn nhiều so với mức 30% ban đầu được Washington tuyên bố. Dự kiến, Nghị viện châu Âu sẽ phê chuẩn thỏa thuận thương mại giữa EU và Mỹ vào tuần tới.
Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau lời đe dọa áp thuế mới của ông Trump, một số chính khách châu Âu nhận xét thỏa thuận thương mại giữa EU và Mỹ có nguy cơ đổ vỡ.
Nghị sĩ Đức Manfred Weber hôm 18/1 viết trên mạng xã hội X rằng: “Đảng Nhân dân Châu Âu (EPP) ủng hộ thỏa thuận thương mại giữa EU và Mỹ, nhưng với những lời đe dọa của ông Trump liên quan đến hòn đảo Greenland, thì việc phê duyệt thỏa thuận thương mại là không thể ở giai đoạn này. Mức áp thuế 0% đối với hàng hóa của Mỹ sẽ phải tạm hoãn lại”.
Một cuộc họp của Nghị viện châu Âu. Ảnh: EC/Youtube
Trong trường hợp EU không phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Washington hoặc không gia hạn việc tạm đình chỉ áp thuế đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ, thì đòn thuế mà khối này áp lên lượng hàng hóa của Mỹ trị giá hàng tỷ USD sẽ có hiệu lực từ ngày 7/2 tới.
"Vũ khí" thương mại của EU
BBC cho biết, Công cụ chống cưỡng ép kinh tế (Anti-Coercion Instrument - ACI) là bộ luật cho phép EU đáp trả bất kỳ sự ‘tống tiền kinh tế’ từ bất kỳ quốc gia nào ngoài khối. Tức luật này sẽ nhắm vào các hành vi thương mại và đầu tư của những quốc gia bị coi là “đang can thiệp vào những lựa chọn chính đáng và có chủ quyền” của EU và các thành viên trong khối.
ACI sẽ cho phép EU đưa ra một loạt biện pháp đáp trả như áp thuế quan, hạn chế nhập khẩu, hạn chế thương mại dịch vụ hoặc giảm khả năng tiếp cận thị trường ngân hàng và vốn.
Tuy nhiên, mục đích thật sự của ACI là buộc những quốc gia “can thiệp vào những lựa chọn chính đáng” của EU phải ngồi vào bàn đàm phán. Bởi một khi kích hoạt bộ luật này, thì nó có thể sẽ là một con dao 2 lưỡi khi gây ra thiệt hại kinh tế nghiêm trọng ngay trong chính nội bộ EU. Do vậy, ACI thường được xem là biện pháp đáp trả cuối cùng khi không còn lựa chọn nào khác.
Dù vậy, việc kích hoạt ACI sẽ mất khá nhiều thời gian bởi theo quy định hiện nay, EC cần dành 4 tháng để điều tra về bất kỳ cáo buộc cưỡng ép thương mại nào. Trong nửa năm tiếp theo, đây sẽ là khoảng thời gian dành cho việc EU đàm phán với quốc gia có liên quan và quyết định xem có kích hoạt ACI để trả đũa hay không.
Ngay cả khi EC quyết định kích hoạt ACI ngay ở thời điểm này, thì vẫn mất khoảng 1 năm trước khi các biện pháp đáp trả đòn thuế của Mỹ có hiệu lực.
Tuấn Trần