Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội Lê Xuân Thắng: Đưa rừng vào lòng đô thị, kiến tạo một thành phố xanh

2 giờ trướcBài gốc

Để làm rõ hơn mục tiêu đưa rừng vào lòng đô thị, kiến tạo một Thủ đô xanh, thông minh, hiện đại, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc phỏng vấn Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Lê Xuân Thắng.

Nhận diện “điểm nghẽn”

- Xin ông cho biết thực trạng cây xanh tại Hà Nội và ý nghĩa của việc quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn trong bảo vệ, phát triển không gian xanh?

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội Lê Xuân Thắng. Ảnh: Đào Huyền

- Chúng ta đang đối mặt với những “điểm nghẽn” về môi trường và mật độ dân cư. Thực tế, diện tích cây xanh bình quân của Hà Nội hiện chỉ đạt 5,52m²/người, thấp hơn nhiều so với ngưỡng 7m²/người theo quy chuẩn đô thị loại đặc biệt; tỷ lệ che phủ rừng cũng chỉ ở mức 5,34%.

Nếu không có tư duy với tầm nhìn dài hạn 100 năm như trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội mới được HĐND thành phố Hà Nội xem xét, thông qua nhằm giữ đất, giữ rừng thì áp lực từ các dự án nhà ở và khu công nghiệp sẽ sớm xóa sổ các hành lang sinh thái còn lại. Tầm nhìn trong quy hoạch giúp chúng ta bảo vệ các giá trị cốt lõi, bảo đảm rằng, sự phát triển hôm nay không đánh đổi bằng quyền được hít thở không khí sạch của thế hệ mai sau.

Cũng phải nói thêm, việc xác lập tầm nhìn 100 năm không chỉ là một con số về thời gian, mà là sự thay đổi căn bản về triết lý quản trị đô thị. Trước đây, chúng ta thường coi cây xanh là hạng mục “điền vào chỗ trống” sau khi các khối bê tông đã mọc lên. Nhưng hiện nay, hệ thống xanh, bao gồm rừng, cây xanh đô thị và mặt nước - được định danh là hạ tầng ưu tiên, là “bộ khung” để định hình không gian phát triển.

- Với thực trạng còn khoảng cách khá xa so với mục tiêu lý tưởng, thành phố đã vạch ra lộ trình thế nào để hiện thực hóa những con số này trong ngắn hạn và dài hạn, thưa ông?

- Chúng tôi đã tham mưu với UBND thành phố lộ trình “tăng tốc” chia làm hai giai đoạn bản lề. Trong đó, giai đoạn từ nay đến năm 2030 là giai đoạn chuyển đổi diện tích xanh cực lớn. Mục tiêu là đưa tỷ lệ che phủ rừng lên mức 6,2%, tương đương việc phát triển thêm khoảng 2.902ha rừng. Riêng trong quý I-2026, chúng ta đã khởi động rất quyết liệt với việc trồng mới 57ha rừng tập trung và 250 nghìn cây phân tán. Ngoài ra, vấn đề cây xanh nội đô cũng được thành phố đặc biệt quan tâm.

Giai đoạn 2031-2045 và những năm tiếp theo, Hà Nội phấn đấu tỷ lệ che phủ rừng sẽ được duy trì ổn định ở mức 6,58%. Ngoài ra, thành phố cũng hướng tới mục tiêu đạt 17-23m² cây xanh/người. Đây là lúc Hà Nội không chỉ có số lượng cây xanh lớn mà còn hình thành được hệ sinh thái rừng đô thị chất lượng cao, có khả năng tự điều hòa và phục hồi môi trường mạnh mẽ.

Cán bộ Chi cục Kiểm lâm Hà Nội kiểm tra, rà soát diện tích rừng tại xã Sóc Sơn. Ảnh: Hoàng Sơn

Giải bài toán đưa rừng vào lòng phố

- Vậy, lấy đất đâu để trồng rừng và cây xanh khi quỹ đất nội đô đang vô cùng đắt đỏ? Phải chăng mô hình “Rừng trong phố, phố trong rừng” chỉ khả thi ở khu vực ngoại thành, thưa ông?

- Đây chính là điểm đột phá của Hà Nội, đặc biệt với vai trò “điều hòa” không khí cho Thủ đô. “Rừng trong phố” không chỉ là trồng cây trên đồi núi Sóc Sơn hay Ba Vì, mà là việc thiết lập các không gian lâm nghiệp vào cấu trúc đô thị. Chúng tôi đề xuất các nhóm giải pháp không gian cụ thể trong thời gian tới như sau:

Thứ nhất, đối với khu vực đất lâm nghiệp hiện có, chúng tôi thực hiện khoanh nuôi, tái sinh tự nhiên và trồng bổ sung diện tích đất trống, ưu tiên các vùng rừng phòng hộ tại các khu vực bán sơn địa.

Thứ hai, chuyển đổi khoảng 600-800ha đất nông nghiệp kém hiệu quả tại vùng ven đô sang mô hình nông - lâm kết hợp đa tầng. Điều này giúp tăng độ che phủ mà người dân vẫn có thu nhập từ cây trồng dưới tán.

Thứ ba, phối hợp các sở, ngành, địa phương xây dựng hình thành hệ thống “vành đai xanh” liên hoàn dọc các đường Vành đai 4, Vành đai 5, hành lang sinh thái ven sông Hồng, sông Đuống. Đây không chỉ là mảng xanh cảnh quan mà đóng vai trò “màng lọc tự nhiên” khổng lồ, có nhiệm vụ ngăn bụi, giảm tiếng ồn, điều hòa nhiệt độ cho toàn bộ khu vực nội thành.

Thứ tư, chúng tôi tận dụng tối đa quỹ đất tại các khu xử lý rác thải (446ha tại Nam Sơn, Xuân Sơn) và khoảng 3.000ha nêm xanh tĩnh không sân bay, khu công nghiệp để trồng cây xanh. Đồng thời, bảo tồn rừng đặc dụng vùng biên theo hướng tập trung khoanh nuôi, trồng bổ sung 22 loài cây quý (kim giao, lim xanh, chò chỉ...) tại Ba Vì, Sóc Sơn, Mỹ Đức để giữ vững “bức tường xanh” phòng hộ cho toàn thành phố.

- Thực tế, lâm nghiệp lâu nay vẫn nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ “chi phí cho bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng”. Vậy theo ông, cần những đột phá nào về cơ chế, mô hình và tư duy để rừng thực sự trở thành động lực tăng trưởng, đóng góp hiệu quả vào kinh tế xanh của Thủ đô?

- Đó chính là bước chuyển từ tư duy “bảo vệ đóng cửa” sang “bảo vệ gắn với khai thác bền vững đa giá trị”. Kinh tế rừng Hà Nội trong giai đoạn mới sẽ vận hành dựa trên 3 động lực chính.

Một là, kinh tế dưới tán rừng. Chúng tôi khuyến khích người dân phát triển dược liệu, cây đặc sản gắn với lâm sản ngoài gỗ. Khi rừng mang lại thu nhập tốt thì người dân sẽ tự nguyện bảo vệ rừng mà không cần thúc ép.

Hai là, du lịch sinh thái và dịch vụ môi trường rừng. Chúng ta có những tài nguyên vô giá tại Sóc Sơn, Ba Vì, Mỹ Đức. Đặc biệt, với đề xuất giao Vườn quốc gia Ba Vì về Hà Nội quản lý, nếu được chấp thuận, đây sẽ là “trái tim” của kinh tế xanh Thủ đô, nơi chúng ta thống nhất được đầu mối quản lý, phát triển du lịch xanh đẳng cấp quốc tế gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học.

Ba là, giá trị từ tín chỉ carbon. Trong tương lai gần, khi Hà Nội thực hiện kiểm kê khí thải và vùng phát thải thấp (LEZ), các diện tích rừng sẽ trở thành tài sản giá trị để bù trừ carbon. Đây là nguồn lực tài chính xanh để tái đầu tư cho rừng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách.

- Vậy để hiện thực hóa mục tiêu đó, sự phối hợp giữa các sở, ngành và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong chiến lược này cần được thể chế hóa như thế nào, thưa ông?

- Chúng tôi xác định, đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, trong đó có sự phối hợp các sở, ngành và địa phương. Chi cục tham mưu với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tập trung triển khai kế hoạch phát triển rừng chi tiết theo từng năm, quyết tâm đưa tỷ lệ che phủ rừng đạt mốc 6,2% vào năm 2030 và ổn định tại mức 6,58% vào năm 2045. Trong đó, nhiệm vụ cấp bách là chủ trì phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc và chính quyền các xã, phường để bảo vệ nghiêm ngặt quỹ đất lâm nghiệp; xác định ranh giới quy hoạch ngay trong tháng 3-2026 và hoàn tất cắm mốc giới thực địa để bàn giao quản lý trước tháng 6-2026. Song song đó, sở phối hợp bố trí quỹ đất dành riêng cho cây xanh và mặt nước, coi đây là hạ tầng khung không thể tách rời trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Đơn vị cũng sẽ rà soát tổng thể diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả để chuyển mục đích sang đất lâm nghiệp, đồng thời đẩy mạnh giải pháp lâm sinh từ trồng mới đến chăm sóc, bảo vệ, nhằm bảo đảm mỗi giai đoạn phát triển đều gia tăng giá trị sinh thái và khả năng thích ứng bền vững cho Thủ đô. Ngoài ra, chi cục tăng cường phối hợp UBND các xã, phường quản lý, duy tu và ngăn chặn tình trạng xâm lấn đất rừng.

- Với những nỗ lực tái định vị này, theo ông, một Hà Nội xanh vào năm 2045 sẽ như thế nào?

- Dưới góc độ quản lý chính sách, theo tôi, Hà Nội năm 2045 sẽ là đô thị đạt sự cân bằng tối ưu giữa hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng sinh thái. Khi đó, tỷ lệ che phủ rừng đạt 6,58%, Hà Nội sẽ hình thành được các vùng đệm tự nhiên có khả năng giảm thiểu tác động tiêu cực của quá trình đô thị hóa.

Cấu trúc đô thị khi đó sẽ bảo đảm sự kết nối xuyên suốt giữa các hành lang xanh ven sông và các khu rừng đô thị nội khối. Hệ thống này đóng vai trò như “bộ lọc” tự nhiên giúp điều hòa nhiệt độ, cải thiện chất lượng môi trường không khí.

Quan trọng hơn, Hà Nội sẽ trở thành một hình mẫu về phát triển bền vững, nơi nguồn lực tự nhiên được bảo tồn và sử dụng hiệu quả. Chúng tôi tin rằng, bằng việc thể chế hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm ngay từ hôm nay, chúng ta sẽ để lại di sản xanh có giá trị thực tiễn cho nhiều thế hệ mai sau.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Đỗ Minh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/chi-cuc-truong-chi-cuc-kiem-lam-ha-noi-le-xuan-thang-dua-rung-vao-long-do-thi-kien-tao-mot-thanh-pho-xanh-747136.html