Chỉ một thay đổi nhỏ giúp Cục Tần số phát hiện hàng nghìn tàu cá vi phạm

8 giờ trướcBài gốc

Tại Hội nghị triển khai chương trình công tác năm 2026 của khối Bưu chính – Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) chiều 10/1, ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện chia sẻ câu chuyện thay đổi cách làm về giám sát phát hiện vi phạm trong lĩnh vực tần số như một ví dụ điển hình về chuyển đổi số.

Bài toán "không thể với tới mọi chỗ"

Theo ông Tuấn, trước đây 95% các vi phạm tần số được phát hiện dựa vào hệ thống kiểm soát kỹ thuật, số còn lại qua thanh tra định kỳ.

Tuy nhiên, phương pháp truyền thống này đang bộc lộ lỗ hổng lớn khi không thể bao quát hết các vùng biển, vùng sâu vùng xa hay các đô thị có hạ tầng phức tạp.

"Hệ thống kiểm soát thực sự không với hết được. Nếu đi kiểm tra trực tiếp thì không có nhân lực", ông Tuấn nói và đặt vấn đề: "Chẳng nhẽ để vi phạm cứ tồn tại ngoài đời?".

Lời giải được tìm thấy từ định hướng "giám sát bằng dữ liệu" mà Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng (khi đó là Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông) gợi mở tại một hội nghị năm 2018. Bài toán bắt đầu từ dữ liệu và phân tích để tìm ra điểm bất hợp lý và cảnh báo sớm.

Ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Khoa học và Công nghệ) trình bày báo cáo tại hội nghị chiều 10/1. Ảnh: Lưu Quý

Cục Tần số đã chọn thí điểm kết nối dữ liệu với Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Xây dựng). Theo quy định, tất cả những tàu hoạt động trên biển liên quan an toàn con người, kể cả tàu cá, phải trang bị thiết bị vô tuyến và phải được đăng kiểm.

Tuy nhiên, khi mang dữ liệu của 2.561 tàu khách, tàu du lịch từ Cục Đăng kiểm về đối soát với cơ sở dữ liệu cấp phép tần số và phân tích bằng AI, phát hiện 60% số tàu này không có giấy phép tần số.

Tỷ lệ này đặc biệt cao tại các địa phương có thế mạnh du lịch biển. Theo số liệu Cục Tần số công bố, tại Quảng Ninh, 84% tàu trong danh sách không có giấy phép tần số; con số này tại Hải Phòng là 60%, An Giang 61% và Đà Nẵng 58%.

Lãnh đạo Cục Tần số thừa nhận thực tế: "Cơ bản là sai nhiều lắm, chẳng thấy giấy phép tần số đâu cả, mà hệ thống kiểm soát thì thực sự cũng bó tay với cái này".

Hiệu quả từ dùng dữ liệu để xác định vi phạm

Để kiểm chứng, Cục Tần số phối hợp với các địa phương mà Hải Phòng là đầu tiên để tổ chức đoàn giám sát thực tế. Kết quả kiểm tra 10 doanh nghiệp thì cả 10 đều có sai phạm, tổng số lượng 500 phương tiện.

Tuy nhiên, theo ông Lê Văn Tuấn, mục tiêu chính của phương pháp này không phải là xử phạt mà là nâng cao tính tuân thủ. Việc định danh chính xác đối tượng vi phạm qua dữ liệu giúp cơ quan quản lý gửi đi những cảnh báo cụ thể.

Ngược lại, Cục Tần số cũng phát hiện khoảng 200 tàu có biểu hiện vi phạm, chẳng hạn trang bị thiết bị vô tuyến nhưng khi được hỏi lại trả lời “đang cất trong kho”. Cục đã chuyển các trường hợp này cho Cục Đăng kiểm để xử lý.

Tỷ lệ tuân thủ của các doanh nghiệp tăng cao sau khi Cục Tần số thí điểm xác định vi phạm bằng dữ liệu. Ảnh: Cục Tần số

Kết quả, chỉ sau một tháng thực hiện thí điểm vừa nhắc nhở vừa xử phạt (với các trường hợp cố tình), tỷ lệ doanh nghiệp đến làm thủ tục cấp phép đã tăng vọt. Từ tháng 11/2025 đến nay, cơ quan quản lý đã phạt 14 doanh nghiệp với tổng số tiền 250 triệu đồng.

Qua thực tiễn triển khai, Cục trưởng Lê Văn Tuấn cho biết có 4 bài học rút ra. Một là thực hiện chuyển đổi số có thể phát hiện vi phạm mà không cần hệ thống kiểm soát tần số bao phủ mọi ngóc ngách.

Tiếp đó, nhận diện cơ sở dữ liệu và kết nối sẽ quyết định khả năng thành công. Việc giám sát thực địa và xử phạt có tác dụng lớn trong thay đổi nhận thức, tư duy của người vi phạm.

Cuối cùng, cơ chế phản hồi giúp đơn vị chia sẻ dữ liệu phát hiện được các vấn đề của chính họ.

Từ thành công này, Cục Tần số cho biết sẽ tiếp tục mở rộng kết nối với các cơ sở dữ liệu khác, như dữ liệu tàu cá của ngành nông nghiệp, để kết nối và từng bước xây dựng chức năng giám sát online với các cơ sở dữ liệu ngoài ngành trên nền tảng quản lý tần số của Cục.

Cục cũng yêu cầu các trung tâm tần số phối hợp với từng Sở Khoa học và Công nghệ để mỗi Sở dùng ít nhất một cơ sở dữ liệu, xác định những chỗ cấp phép còn thiếu, phân tích dữ liệu để nhắc nhở.

Du Lam

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/phat-hien-hang-nghin-tau-ca-vi-pham-linh-vuc-tan-so-chi-bang-mot-thay-doi-nho-2480847.html