Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: Reuters.
Ngày 12/5, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết ông sẽ cùng Tổng thống Trump đến Trung Quốc trong tuần này. Đây là một trong những chi tiết đáng chú ý nhất của chuyến công du lần này, bởi đây là lần đầu tiên sau 54 năm, người đứng đầu Lầu Năm Góc tháp tùng một tổng thống Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.
Tiền lệ gần nhất diễn ra vào năm 1972, khi Tổng thống Richard Nixon thực hiện chuyến thăm lịch sử tới Trung Quốc, mở đường cho tiến trình bình thường hóa quan hệ Mỹ - Trung.
Trong nhiều thập kỷ sau đó, các bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thường tới Trung Quốc theo các chương trình làm việc riêng biệt thay vì đi cùng tổng thống, nhằm tránh tạo cảm giác quân sự hóa các cuộc tiếp xúc ngoại giao cấp cao.
Việc ông Hegseth xuất hiện trên chuyên cơ Không lực Một cùng Tổng thống Trump vì vậy nhanh chóng làm dấy lên dự đoán về khả năng Washington và Bắc Kinh đang tìm cách khôi phục các kênh liên lạc quân sự cấp cao vốn bị đình trệ trong những năm qua.
Dù quan hệ song phương vẫn bị phủ bóng bởi cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, cả hai bên đều nhận thức rõ nguy cơ tính toán sai lầm quân sự trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại nhiều điểm nóng khu vực.
“Tiếp xúc trực tiếp giữa quân đội hai bên có thể giúp xây dựng lòng tin và ngăn ngừa những đánh giá sai lầm. Trung Quốc và Mỹ cần tăng cường trao đổi cũng như thiết lập các cơ chế quản lý khủng hoảng hiệu quả hơn. Dù vậy, việc xây dựng sự đồng thuận sau khi thiết lập các kênh liên lạc sẽ là một quá trình không hề dễ dàng”, SCMP dẫn lời chuyên gia về quân sự Trung Quốc Song Zhongping nhận định.
Chỉ vài giờ trước khi lên đường tới Bắc Kinh, ông Hegseth đã tham gia phiên điều trần tại Thượng viện Mỹ để bảo vệ đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục trị giá 1.500 tỷ USD của Nhà Trắng.
Tại đây, ông nhấn mạnh mục tiêu tăng cường năng lực răn đe và duy trì ưu thế chiến lược của Mỹ trước Trung Quốc. Gói ngân sách bao gồm kế hoạch phục hồi ngành đóng tàu quân sự, tăng cường năng lực tác chiến không gian và hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân - những lĩnh vực Washington coi là then chốt để duy trì ưu thế.
Hiện vẫn chưa rõ liệu ông Hegseth có cuộc gặp chính thức với Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân trong chuyến thăm này hay không. Hai bên mới chỉ gặp trực tiếp một lần bên lề Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) tại Malaysia vào ngày 31/10 năm ngoái.
Khi đó, ông Hegseth khẳng định Washington không tìm cách gây xung đột với Bắc Kinh, trong khi phía Trung Quốc kêu gọi Mỹ có “hành động cụ thể” để chứng minh rằng nước này không theo đuổi chính sách kiềm chế Trung Quốc.
Việt Anh